Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Almanya, Avusturya, Danimarka, Hollanda ve Yunanistan'ın Ruanda'da ortak bir geri gönderme merkezi kurma girişimini memnuniyetle karşıladığını duyurdu. Komisyon Sözcüsü Markus Lammert, 16 Kasım 2026'daki günlük basın toplantısında, söz konusu beş ülkenin bugün açıklaması beklenen anlaşmaya ilişkin soruları yanıtladı. Lammert, hazırlık çalışmalarını yakından izlediklerini belirterek "Bu girişimi memnuniyetle karşılıyoruz." dedi.
Ruanda'da ortak geri gönderme merkezi girişimi nedir?
Girişim, Almanya, Avusturya, Danimarka, Hollanda ve Yunanistan'ın AB'de iltica başvurusu kesin olarak reddedilen kişilerin gönderileceği ortak bir merkezi Ruanda'da kurmasını öngörüyor. AA'nın aktardığına göre merkezin hedef kitlesi, başvurusu kesin olarak reddedilen ve ülkede kalmak için başvurabilecekleri hukuki yolları tüketen kişiler. Beş ülkenin anlaşmayı bugün açıklaması bekleniyor.
AB Komisyonu girişim hakkında ne dedi?
Lammert, geri gönderme sisteminin daha etkili hale getirilmesinin Komisyonun öncelikleri arasında olduğunu söyledi. Sözcü, AB'nin geri göndermelere ilişkin yeni düzenlemesinin üye ülkelere geri gönderme merkezleri kurma imkanı tanıdığını hatırlattı. Lammert'e göre bu yenilikçi yaklaşım, AB ve uluslararası hukuka tam saygı çerçevesinde düzensiz göçle mücadeleye ve geri göndermelerin etkinliğinin artırılmasına katkıda bulunabilir.
İnsan hakları ve BM işbirliği konusunda ne vurgulandı?
Komisyon, hazırlık çalışmalarının titizlikle yürütülmesini önemsediğini belirtti. Lammert, insan haklarına saygının güvence altına alınmasını ve bu süreçte Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşlarıyla yakın işbirliği yapılmasını özellikle vurguladı.
Merkezin finansmanını kim karşılayacak?
Lammert'in açıklamasına göre geri gönderme merkezlerinin finansmanı ilke olarak üye ülkelerin sorumluluğunda. Bununla birlikte AB'nin tamamlayıcı tedbirlere destek sağlama imkanı da bulunuyor. Sözcü, desteğin sağlanıp sağlanamayacağının ilgili üye ülkelerden gelecek somut taleplere göre ve her vaka ayrı ayrı değerlendirilerek belirleneceğini söyledi.
AB'nin yeni geri gönderme düzenlemesi ne içeriyor?
Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi, 1 Haziran 2026'da Geri Gönderme Tüzüğü konusunda siyasi mutabakata vardı. Düzenleme, 2008 tarihli Geri Gönderme Direktifi'nin yerini alıyor. Bu çerçevede üye ülkeler, uluslararası insan hakları standartlarına ve geri göndermeme (non-refoulement) ilkesine saygı koşuluyla üçüncü ülkelerle "geri gönderme merkezi" düzenlemeleri yapabilecek. Mutabakatın yürürlüğe girmesi için Parlamento ve Konsey'in resmî onayı ile Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Bu aşamaların son durumu doğrulanamadı.
Beş ülke bu konuda daha önce ne yapmıştı?
Danimarka, Avusturya, Almanya, Hollanda ve Yunanistan, 4 Eylül 2026'da Kopenhag'da bir araya gelerek AB dışındaki ülkelerde kurulacak geri gönderme merkezleri için ortak bir model üzerinde uzlaşmıştı. Uluslararası basında yer alan haberlere göre ülkeler, ilk anlaşmayı 2027 başında hedefliyordu. Ruanda, bu süreçte adı geçen ülkelerden biriydi.
Girişime yönelik eleştiriler neler?
İnsan hakları kuruluşları, bu tür merkezlerin göçmenlerin hak korumalarını zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor. Ruanda'ya iltica başvurusu reddedilenleri göndermeyi öngören bir başka plan, 2023'te Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi tarafından, kişilerin zulüm riskiyle karşılaşabilecekleri yerlere gönderilebileceği gerekçesiyle güvenli bulunmamıştı. AB Komisyonunun insan hakları ve BM işbirliği vurgusu, bu tartışmalar bağlamında dikkat çekiyor.
Anlaşma ne zaman açıklanacak ve sırada ne var?
AA'ya göre beş ülkenin anlaşmayı bugün, yani 16 Kasım'da açıklaması bekleniyor. Merkezin ne zaman faaliyete geçeceği, kapasitesi ve işleyişine ilişkin ayrıntılar anlaşma metni kamuoyuyla paylaşıldığında netleşecek. AB'nin mali destek verip vermeyeceği ise üye ülkelerin yapacağı somut başvuruların değerlendirilmesine bağlı.




