ABD yönetiminin, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda kış öncesinde enerji ateşkesi sağlamak için yürütülen müzakerelerde Rus doğal gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya yeniden sevk edilmesini önerdiği iddia edildi. İddia, Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ABD, Avrupa ve Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde yer aldı. Öneriye ilişkin resmî bir açıklama bulunmuyor.
ABD Rus gazıyla ilgili ne önerdi?
WSJ'nin haberine göre ABD Başkanı Donald Trump'ın temsilcileri Jared Kushner ve Steve Witkoff, eylülde Moskova ve Kiev'e yaptıkları ziyaretlerde Rus gazının ABD'li bir aracı üzerinden Avrupa'ya satılması fikrini gündeme getirdi. Planın, Avrupa'nın Rus gazına yönelik kısıtlamalarını aşarak Rus gazının yeniden Avrupa pazarına girmesini öngördüğü ileri sürüldü. Aynı düzenlemenin ABD'li yatırımcılar için de kazançlı bir fırsat yaratacağı belirtildi.
Plan Rusya'yı ateşkese ikna etmek için mi gündeme geldi?
İddiaya göre ABD'li müzakereciler, Avrupa doğal gaz pazarına yeniden erişimi Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i kapsamlı bir ateşkese ikna etmek için önemli bir teşvik olarak değerlendiriyor. Yani gaz satışı, Moskova'ya sunulacak bir ekonomik karşılık olarak kurgulanıyor.
Gaz gelirleri nasıl kullanılacak?
WSJ'ye dayandırılan bilgiye göre Beyaz Saray yetkilileri, Rusya'nın bu satıştan elde edeceği gelirin üçüncü bir ülkede açılacak emanet hesapta tutulmasını önerdi. Amaç, Kremlin'in bu gelirle savaşı finanse etmesini önlemek. Hesabın nasıl işleyeceğine dair ayrıntı haberde yer almadı.
Hangi boru hattı yeniden devreye girecek?
Planın, Sibirya'daki Urengoy doğal gaz sahalarını Ukrayna üzerinden Avrupa'ya bağlayan, Sovyet döneminden kalma boru hattı ağının yeniden faaliyete geçirilmesini içerdiği kaydedildi. Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya taşınması, iki ülke arasındaki transit anlaşmasının sona erdiği 1 Ocak 2025'te durmuştu.
AB'nin Rus gazı yasağı ne diyor?
AB mevzuatına göre Rus doğal gazı ithalatının 2027'nin sonuna kadar tamamen sonlandırılması gerekiyor. Dolayısıyla önerinin hayata geçmesi, bu düzenlemeyle doğrudan çelişen bir tablo ortaya çıkarıyor. Önerinin Avrupa başkentlerinde nasıl karşılanacağı haberde yer almadı.
Avrupa'nın Rus gazına bağımlılığı ne kadar?
Avrupa'nın doğal gaz ihtiyacının bugün yüzde 11'i Rusya'dan karşılanıyor. Bu oran Rusya-Ukrayna Savaşı öncesinde yüzde 45 seviyesindeydi. ABD'nin sıvılaştırılmış doğal gazı (LNG) ise Avrupa tüketiminin yüzde 30'unu karşılıyor. ABD'li bir aracı üzerinden yapılacak satış, Washington'ın Avrupa enerji pazarındaki payını da yeniden şekillendirebilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.
