Demet İlce / RÖPORTAJ
Hamas İsrail arasındaki savaş, her dil, din, ırktaki insanları farklı yönleriyle etkilemiş durumda. Savaşa maruz kalanlar bu durumdan çok daha fazlasıyla etkilenmiş olsa da maruz kalmayanların, sosyal medyadan, haberlerden yaşanan gelişmeleri takip edenlerin de ciddi derecede olumsuz etkilendiğini söylemek mümkün. Savaş haberlerinin ardı arkası kesilmiyor. Empati duygusunun ön plana çıktığı bu durumda, kendimizin, çocuğumuzun, yakınlarımızın akıl sağlığını nasıl koruyacağımızı da aslında pek bilmiyoruz. Psikolog Dilara Ocak savaş travmasını tanımladı ve savaşların insanlar üzerinde bıraktığı travmatik sonuçları değerlendirdi.
Savaş haberleri psikolojimizi nasıl etkiliyor, travmatik sonuçları olabilir mi?
Savaş haberleri psikolojimizi oldukça fazla etkilemekte. Son dönemlerde ilk maruz kaldığımız savaş haberleri değil bu haberler. Fakat bunun bir farkı var. Bu bir savaş değil bir soykırım. Dolayısıyla üzerimizde daha fazla travmatik etkiler oluşturabiliyor. Onlarda ait hissettiğimiz geleneksel şeyler olduğu için bizi daha fazla etkilemekte. Birincil travma direkt olaya maruz kalan kişilerin yaşadığı travma, ikincil travma ise olaya direkt maruz kalmayan ama olayı izleyen, gören, duyan, bilen kişilerin yaşadığı travma. Bizim yaşadığımız durum ikincil travmaya giriyor.
Savaş haberleri hangi olumsuz duyguların ortaya çıkmasına yardımcı oluyor?
Savaş haberleri olumsuz duygulardan ziyade birçok duyguyu ortaya çıkartıyor. Öfke, nefretin yanında bir de çaresizlik, üzüntü duygusu da ortaya çıkıyor. Bu duyguların hepsinin bir arada yaşanması, kişiyi ne yapacağını bilememe, çaresiz hissetme durumuna itiyor.
Bazı haberlere maruz kalmak ya da yapılan haberlerden, yaşanan durumdan etkilenmemek vicdanlı insanlar olarak elimizde değil. Akıl sağlığımızı korumak ve düzgün düşünebilmek için ne yapılmalı?
Bazı haberlere maruz kalmak vicdanlı insanları çok etkiliyor. Fakat sadece bu olayları izleyerek ya da sürekli konuşarak, onlara bir katkıda bulunamıyoruz. Depremde de böyle olmuştu. Sürekli haberleri izlemekten kişilerin psikolojisi oldukça fazla etkilendi. Bizim yapabileceğimiz şey bunu rutin haline getirmemek. Rutin olarak sürekli bununla alakalı haberler okumamak, paylaşımlara bakmamak, sosyal medyada fazla takılmamak önemli bir etken. Çünkü bizim akıl sağlığımızın bozulmaması onlara bir katkı sağlamıyor, aksine zarar veriyor. Bu tarz haberlere çok maruz kalmamak lazım. Rutin hayatımıza dönersek onlara yapabileceğimiz iyilikleri, yardımları konuşmak, çok daha faydalı olacaktır.
Savaş travmasının tanımını yapabilir misiniz, ne gibi etkileri var? (İster savaştan etkilenen kişiler olalım ister olmayalım)
Savaş travması, maruz kalalım ya da uzaktan izleyelim her insanı etkileyen bir durum. Farklı farklı şekilde ortaya çıkabiliyor. Jest ve mimiklerin tuhaflaşması, her an ölüm korkusu, sürekli kaygılı yaşama vs. Kişinin maruz kaldığı olaydan sonra her an o olayı tekrar yaşayacakmışçasına hayatta kalma durumu olarak nitelendirilebilir.
