Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi, Sudan'da insansız hava aracı (İHA) saldırılarının 2026'da sivil ölümlerinin en büyük nedeni haline geldiğini bildirdi. Cenevre'den duyurulan rapora göre Ekim ayı sonuna kadar ülkede ölen sivillerin sayısı 2 bin 230'u aştı. Bu ölümlerin 1630'dan fazlası İHA saldırılarından kaynaklandı.
Rapor, Sudan ordusu, Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) ve bunlarla müttefik silahlı gruplar arasındaki çatışmaları kapsıyor. Belgede, sivillerin korunmasına yönelik kayıtsızlığın sürdüğü ve sivillere yönelik şiddetin Sudan halkı üzerinde "dayanılmaz bir bedel" oluşturmaya devam ettiği vurgulanıyor.
Sudan'da sivil ölümlerinin en büyük nedeni nedir?
BM raporuna göre sivil ölümlerinin en büyük nedeni İHA saldırıları. Raporda bu saldırıların savaşın "belirleyici bir özelliği" haline geldiği belirtiliyor. Rapor ayrıca hukuka aykırı öldürmelerden, keyfi gözaltılardan ve sivil alanın daralmasından duyulan endişeyi dile getiriyor.
Sudan'da kaç sivil hayatını kaybetti?
BM İnsan Hakları Ofisi'nin teyit edebildiği rakamlar şöyle:
- Ocak-haziran 2026: En az 1390 sivil öldü. Bu ölümlerin yüzde 80'inden fazlası İHA saldırılarıyla gerçekleşti.
- Sonraki 4 ay: 840 sivil daha hayatını kaybetti. Bunların yaklaşık 520'si İHA saldırılarında öldü.
- Ekim sonu itibarıyla toplam: 2 bin 230'dan fazla sivil öldü. Bunların 1630'dan fazlası İHA saldırılarında hayatını kaybetti.
Raporda, bunların yalnızca teyit edilebilen sayılar olduğu belirtiliyor. Gerçek sivil kayıp sayısının daha yüksek olması muhtemel görülüyor.
İHA saldırılarında hangi hedefler vuruldu?
Rapora göre pazarlar, hastaneler, okullar, yakıt ikmal noktaları, su kaynakları, yerinden edilmiş kişilerin bulunduğu alanlar ve sivil araçlar hedef alındı. Bazı noktalar defalarca vuruldu.
Yılın ilk yarısında belgelenen saldırılar şöyle:
- Pazarlara yönelik en az 39 saldırı
- Sivil araçlara yönelik 20 saldırı
- Yakıt tankerleri ve depolarına yönelik 17 saldırı
- Sağlık tesislerine yönelik 16 saldırı
Raporda bu tür saldırıların, sivilleri ve sivil nesneleri koruyan savaş kurallarına uyum konusunda ciddi endişe doğurduğu ifade ediliyor.
Sudan'da kıtlık riski neden artıyor?
Rapora göre yağmalama olayları ve hareket kısıtlamaları gıdaya erişimi ciddi biçimde aksatıyor. Raporda, Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması'nın (IPC) ekim ayında yaptığı uyarıya yer verildi. IPC, çatışma, yerinden edilme, kuraklık, akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenme oranlarının arttığı Darfur ve Kurdufan'ın bazı bölgelerinde kıtlık riskinin yükseldiğini bildirdi.
BM Yüksek Komiseri Volker Türk ne dedi?
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, raporun bulgularını değerlendirdi. Türk, bulguların savaşın sivillere yaşattığı acıların ve çatışan tarafların savaş hukukunu hiçe sayan tutumunun bir kanıtı olduğunu söyledi. Açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Raporumuzdaki bulgular, Sudan'daki savaşın sivillere yaşattığı bitmek bilmez ve dayanılmaz acılar ile çatışan tarafların savaş hukukunu hiçe sayan, pervasız tutumlarının bir başka kanıtı niteliğinde. Yaygın cezasızlık ortamında hazırlanan bu rapor, uluslararası insancıl hukukun ciddi ihlallerini bir kez daha belgeliyor."
Türk, söz konusu ihlallerin savaş suçu teşkil edebileceğine dikkat çekti. Çatışmanın taraflarının sivilleri korumasını ve uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerine uymasını istedi. Dünyanın Sudan'da olan biteni "izlediğini" de vurguladı.
Raporda hesap verebilirlik için ne isteniyor?
Rapor, şiddet döngülerinin kırılması ve yeni ihlallerin önlenmesi için hesap verebilirliğin şart olduğunu vurguluyor. Bu hesap verebilirliğin faillerin kim olduğuna bakılmaksızın sağlanması gerektiği belirtiliyor.
Sudan'daki çatışmanın tarafları kimler?
Rapor, Sudan ordusu ile HDK ve bunlarla müttefik silahlı grupları çatışmanın tarafları olarak anıyor. Belgede, İHA saldırılarının hangi tarafa ait olduğuna dair bir ayrıma ilişkin ayrıntı AA metnine yansımadı. Raporun tamamı BM İnsan Hakları Ofisi'nin yayımladığı metinden incelenmeli.





