ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım'daki Kongre ara seçimleri öncesinde Georgia eyaletinde düzenlediği mitingde İran'da birinci ve ikinci düzeydeki liderlerin öldüğünü öne sürdü. Trump, bu nedenle Washington'ın Tahran'da kiminle müzakere edeceğini çözmesi gerektiğini söyledi. Trump aynı mitingde Audi'nin Georgia'da 4,2 milyar dolarlık fabrika yatırımı yapacağını da duyurdu.
Trump İran hakkında ne dedi?
Trump, İran ile süren savaşa ilişkin değerlendirmesinde İran'ın uçaklarının, gemilerinin ve liderlerinin kalmadığını savundu. ABD Başkanı, "(İran'ın) Birinci ve ikinci düzeydeki liderleri öldü. Artık durmalıyım çünkü kiminle müzakere ettiğimizi çözmem gerekiyor." ifadelerini kullandı.
Bu sözler, Trump'ın İran'daki yönetim kademelerinin savaşta ağır kayıp verdiğini ve müzakere masasında muhatap belirlemenin zorlaştığını ima ettiği şeklinde yorumlandı. İran tarafından konuşmaya ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı.
Trump İran'ın nükleer kapasitesi için ne söyledi?
Trump, İran'a yönelik saldırılarla ülkenin nükleer zenginleştirme kapasitesini yok ettiklerini ileri sürdü. "Onları askeri, mali ve diğer konularda yendik. Hiçbir zaman nükleer silahlarının olmamasını sağlamalıyız." diyen Trump, İran'ın nükleer silah edinmesini engellemenin temel hedef olmaya devam ettiğini vurguladı.
İran'ın nükleer tesislerinin uğradığı hasarın boyutu ise bağımsız kaynaklarca ayrıntılı biçimde doğrulanabilmiş değil. Tahran yönetimi de bugüne kadar nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor.
JCPOA nedir, Trump neden savundu?
Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA), eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde 2015 yılında İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri ve Almanya arasında imzalanan nükleer anlaşmadır. Anlaşma, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine sınırlama getiriyordu.
Trump, ilk başkanlık döneminde 2018'de ABD'yi anlaşmadan çekmişti. Georgia'daki mitingde bu kararını savunan Trump, anlaşmayı sona erdirmenin İran'ın nükleer silah elde etmesinin önüne geçtiğini söyledi.
ABD-İran savaşı nasıl başladı?
ABD ve İsrail'in 28 Şubat 2026'da İran'a yönelik başlattığı saldırılar, askeri tesisleri, nükleer tesisleri ve üst düzey yönetimi hedef aldı. Saldırılarda İran'ın dini lideri Ali Hamaney hayatını kaybetti, İran ise füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık verdi.
Mart ayında Mücteba Hamaney yeni dini lider olarak belirlendi. Aynı ay İran'ın güvenlik yapılanmasında kilit isimlerden Ali Laricani'nin İsrail'in hava saldırısında öldüğü bildirildi. Çatışmalar kısa sürede bölgeye yayıldı.
İran ile ateşkes yapıldı mı?
Taraflar nisan başında Pakistan'ın öne sürdüğü teklif üzerine iki haftalık bir ateşkes ilan etmişti. Ateşkes, Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerinin yeniden başlamasına bağlanmıştı. Ancak İran yönetimi bunun savaşın sona erdiği anlamına gelmediğini açıkladı.
Haziranda İsrail ile İran arasında çatışmalar yeniden başladı. Temmuz başında ise Trump, İran'ın gemilere saldırdığını gerekçe göstererek ateşkesin sona erdiğini duyurdu ve yeni saldırı uyarısında bulundu. Trump'ın son açıklaması, müzakere sürecinin hâlâ belirsizliğini koruduğunu gösteriyor.
ABD ile İran müzakere ediyor mu?
Trump, savaş boyunca birçok kez İran ile doğrudan ve dolaylı müzakereler yürütüldüğünü söyledi. Tahran ise bu açıklamaları çoğu zaman yalanladı. İran Meclis Başkanı ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, farklı tarihlerde ABD ile müzakere yapılmadığını açıklamıştı. Trump'ın Georgia'daki "kiminle müzakere ettiğimizi çözmem gerekiyor" sözleri, muhatap sorununun Washington açısından da sürdüğünü ortaya koyuyor.
Audi Georgia'da fabrika kuracak mı?
Trump, Volkswagen Grubu'na bağlı Audi'nin Georgia eyaletinde fabrika kurma ve 4,2 milyar dolarlık yatırım yapma sözü verdiğini açıkladı. Trump'a göre fabrikanın inşaatına gelecek ay başlanacak ve tesiste yılda 200 bin araç üretilecek.
Audi'nin ABD'de kendi üretim tesisi bulunmuyor. Şirketin ABD'de fabrika kurma planı, gümrük vergileri nedeniyle uzun süredir gündemdeydi. Volkswagen CEO'su Oliver Blume, 2026'nın başında otomotiv tarifeleri düşürülmezse planın askıya alınabileceğini söylemişti. Daha önce adı geçen olası lokasyonlar arasında Tennessee, Güney Carolina ve Alabama vardı. Audi ya da Volkswagen tarafından Georgia yatırımına dair resmî bir açıklama henüz yapılmadı.
ABD ara seçimleri ne zaman?
ABD'de Kongre ara seçimleri 3 Kasım 2026 Salı günü yapılacak. Seçimlerde Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı ile Senato'nun yaklaşık üçte biri için oy kullanılacak. Trump, Cumhuriyetçi Parti'nin Kongre'deki çoğunluğunu korumak amacıyla kritik eyaletlerde miting düzenliyor. Georgia, hem Senato yarışı hem de başkanlık seçimlerindeki dengesi nedeniyle iki partinin de öncelikli eyaletleri arasında yer alıyor.
