SpaceX'in CEO'su Elon Musk, Starlink uydu internet sisteminin Ukrayna'daki kısıtlamasıyla ilgili ilk kez açıklama yaptı. Musk, X hesabından yaptığı paylaşımda Ukrayna ordusunun Starlink'i saldırı amaçlı insansız hava aracı (İHA) operasyonlarında kullanarak hizmet koşullarını ihlal ettiğini öne sürdü. Bu kullanıma imkân veren açığın geçen hafta kapatıldığını söyledi. Açıklama, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'in hizmetin eski hızına döndüğünü duyurmasından kısa süre sonra geldi.
Elon Musk Starlink hakkında ne dedi?
Musk'a göre Starlink'in İHA operasyonlarında insanları öldürmeye yönelik saldırılarda kullanılmasına hiçbir zaman izin verilmedi ve verilmemesi de gerekiyor. Musk, Ukrayna ordusunun bu kuralı çiğneyerek sistemi saldırı amaçlı İHA görevlerinde kullandığını savundu.
Musk'ın "Bu açık geçen hafta kapatıldı" sözleri, ABD basınında günlerdir tartışılan kısıtlamanın SpaceX tarafından bilerek uygulandığının kabulü olarak yorumlandı. Musk, Ukrayna ordusunun hangi operasyonlarda, ne ölçüde kural ihlali yaptığına dair somut bir ayrıntı paylaşmadı. Bu iddia şimdilik bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
Musk, Starlink kapatılırsa ne olur dedi?
Musk, Starlink'in Ukrayna'nın savunması için kritik olduğunu vurguladı. Sistemin en azından şimdilik sinyal karıştırmayla devre dışı bırakılamayan ya da fiziksel saldırıyla yok edilemeyen tek sistem olduğunu ileri sürdü.
Musk, paylaşımında şu ifadeyi kullandı: "Starlink kapatılacak olursa Ukrayna'nın cephe hattı derhal çöker. Bu, bir tehdit değil, yalnızca gerçektir."
Musk ayrıca SpaceX'in Ukrayna'nın savunmasına "dünyadaki diğer tüm özel şirketlerden açık ara daha fazla katkıda bulunduğunu" savundu. Starlink, Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı kapsamlı işgalden bu yana Ukrayna'da hem askerî hem sivil iletişimin temel araçlarından biri.
Starshield nedir, kimin kontrolünde?
Starshield, Starlink altyapısına dayanan ve askerî ile kamu kullanımı için geliştirilen ayrı bir sistemdir. Musk, Starshield'ın ABD hükümetinin kontrolünde olduğunu belirtti. Musk'a göre bu sistemin nasıl kullanılacağına ABD hükümeti karar veriyor.
ABD basınındaki haberlere göre Ukrayna'daki kısıtlamalar Starshield'ı da etkiledi. Ukraynalı komutanlar bu süreçte İHA kayıpları yaşandığını ve bazı görevlerin aksadığını bildirdi.
Starlink Ukrayna'da nasıl kısıtlandı?
Ukraynalı yetkililer, kısıtlamanın hareket halindeki terminalleri etkilediğini açıkladı. Ukrayna basınına yansıyan açıklamalara göre Zelenskiy, 17 Ekim'de Ukrayna'da çalışan Starlink terminallerinin yaklaşık saatte 161 kilometrelik bir hız sınırına tabi olduğunu söyledi. Bu hızın üzerinde hareket eden İHA'lar bağlantıyı kaybetti.
Zelenskiy, 16 Ekim'de hizmetin tam olarak eski hâline dönmediğini belirtmişti. Ukrayna Devlet Başkanı, kısıtlamaların Ukrayna güçlerinin Rusya'nın jet motorlu İHA'larını düşürmesini zorlaştırdığını da söylemişti.
Ukrayna, kısıtlamanın teknik bir arıza mı olduğunu araştırdı. Yetkililer, aynı sistemin Avrupa Birliği ülkelerinde normal çalıştığını, kısıtlamanın ise yalnızca Ukrayna'da uygulandığını açıkladı. Zelenskiy 18 Ekim'de kısıtlamaların teknik bir sorundan değil, bilinçli bir karardan kaynaklandığı izlenimini verdiğini dile getirdi.
Starlink kısıtlamasını kim emretti?
Kararın kimden çıktığı uzun süre belirsiz kaldı. ABD basınında yer alan haberlerde, Ukrayna ordusuna sağlanan Starlink hizmetinin yavaşlatılması emrini Musk'ın verdiği öne sürüldü. Musk'ın son açıklaması, kısıtlamanın SpaceX'in kararıyla uygulandığını gösteriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, kararı kendisinin vermediğini ancak Musk'ın suçlanmaması gerektiğini söyledi. Basına yansıyan bilgilere göre Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth de yönetimin kararda rolü olduğunu reddetti.
Starlink Ukrayna'da yeniden normal hızda mı?
Evet. Zelenskiy, 24 Ekim'de Starlink ve Starshield bağlantılarının kısıtlamalardan önceki hızına döndüğünü duyurdu. Zelenskiy X'te yaptığı paylaşımda "Hızlar şu an olması gereken seviyede" ifadesini kullandı.
Ancak Musk'ın açıklaması, kapatılan "açığın" kalıcı olup olmadığı konusunda soru işaretleri doğurdu. Hız normale dönse de Starlink'in saldırı amaçlı İHA görevlerinde kullanımının hâlâ engelli olup olmadığı netlik kazanmadı.
Starlink Ukrayna için neden bu kadar önemli?
Starlink, sabit altyapıya bağlı olmadan uydu üzerinden internet sağlıyor. Bu nedenle elektronik harbin yoğun olduğu cephe hattında komuta, keşif ve İHA operasyonlarında yaygın olarak kullanılıyor.
Musk ile Ukrayna arasında Starlink konusunda ilk kez gerilim yaşanmıyor. Musk, 2022'de Kırım açıklarındaki Rus donanmasına yönelik bir Ukrayna saldırısı sırasında bölgede Starlink erişimini sağlamayı reddettiğini daha önce kabul etmişti. Bu karar, Ukrayna'nın operasyonu aksattı.
