Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) ile Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesinin (BEUN) birlikte geliştirdiği "MAZ EHY 45 (600) Elektrohidrolik Yükleyici" yer altına indirildi. TTK'nin 26 Ekim 2026'da yaptığı açıklamaya göre yüzde 71,6 yerlilik oranına sahip makine, sertifikasyon süreci tamamlandıktan sonra pilot uygulama ve değerlendirme çalışmaları için Karadon Müessesesi'nde kullanılmaya başlandı. Yaklaşık 200 bin dolara mal olan yükleyicinin ithal benzerinin fiyatı ise yaklaşık 500 bin dolar.
MAZ EHY 45 (600) yükleyiciyi kim geliştirdi?
Yükleyiciyi TTK Maden Makineleri Fabrikası ile BEUN akademisyenleri birlikte geliştirdi. Makine, yer altı kömür ocaklarında kullanılmak üzere tasarlandı.
Proje, kurumun sahadaki ihtiyacı ile üniversitenin mühendislik birikimini bir araya getiren bir işbirliği olarak öne çıkıyor. Makinenin açılışına BEUN adına Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Servet Karasu katıldı.
Yerli yükleyicinin maliyeti ne kadar?
TTK'nin verdiği bilgiye göre makine yaklaşık 200 bin dolara geliştirildi. TTK Genel Müdürü Muharrem Kiraz, yurt dışından alınan benzer bir yükleyicinin yaklaşık 500 bin dolara mal olduğunu söyledi.
Bu rakamlara göre yerli makine, ithal muadilinden yaklaşık 300 bin dolar daha ucuza mal oluyor. Bir başka deyişle yerli yükleyicinin maliyeti, ithal benzerinin yaklaşık yüzde 40'ı düzeyinde kalıyor.
Kısaca makinenin öne çıkan bilgileri şöyle:
- Model adı: MAZ EHY 45 (600) Elektrohidrolik Yükleyici
- Yerlilik oranı: Yüzde 71,6
- Geliştirme maliyeti: Yaklaşık 200 bin dolar
- İthal benzerinin maliyeti: Yaklaşık 500 bin dolar
- İlk kullanım yeri: TTK Karadon Müessesesi
Elektrohidrolik yükleyici hangi ocakta kullanılacak?
Yükleyici, TTK'ye bağlı Karadon Müessesesi'nde yer altına indirildi. Makine burada pilot uygulama ve değerlendirme çalışmaları kapsamında kullanılacak.
Yer altına indirilmeden önce makinenin sertifikasyon süreci tamamlandı. Pilot uygulamada makinenin gerçek çalışma koşullarındaki performansı değerlendirilecek.
Yükleyici nasıl tasarlandı?
Kiraz'ın anlattığına göre akademisyenler tasarıma başlamadan önce ocaklardaki çalışma koşullarını yerinde inceledi. Ekip önce teknik verileri topladı, sahadaki uygulamaları gördü, ardından ihtiyaca uygun ürünü sıfırdan tasarladı.
Bu yaklaşım sayesinde makinenin hazır bir modelin kopyası olarak değil, Zonguldak havzasındaki yer altı koşulları dikkate alınarak geliştirildiği belirtiliyor.
Makinenin üretimi nerede yapılacak?
Kiraz, yükleyicinin üretiminin kurumun kendi imkanlarıyla sürdürüleceğini açıkladı. Üretim, TTK Maden Makineleri Fabrikası'nda yapılacak.
Kiraz, fabrikanın geçmişte dökümhaneden nihai ürüne kadar tüm aşamaları kapsayan entegre bir tesis olarak çalıştığını hatırlattı. Özellikle 1970'li yıllarda ve Kıbrıs Barış Harekatı sonrasında uygulanan ambargo döneminde fabrikada bini aşkın kişinin çalıştığını belirtti.
TTK Maden Makineleri Fabrikası neden yön değiştirdi?
Kiraz'a göre Türkiye'de sanayinin gelişmesiyle birlikte fabrika, yurt içinde zaten üretilen teçhizatın üretiminden çekildi. Bunun yerine döviz ödenerek yurt dışından alınan, katma değeri yüksek makine ve ekipmanların üretimine odaklanıldı.
Kiraz bu dönüşümü şu sözlerle anlattı: "Ülkemizdeki sanayinin gelişmesiyle son dönemde yerli üretimin olduğu teçhizatın üretiminden Maden Makineleri Fabrikası olarak çekildik. Neyi hedefledik? Katma değeri yüksek, yurt dışına döviz vererek aldığımız makine ve teçhizatın, ekipmanların üretilmesi noktasında evrilmemiz oldu. Bu ürün de onun nihai yansımalarından. Yurt dışına döviz vererek aldığımız birçok teçhizatı biz bu fabrikada üretiyoruz."
TTK ve BEUN yeni makineler geliştirecek mi?
TTK, üniversiteyle ortak çalışmaların süreceğini açıkladı. Kiraz, kurumun ihtiyaç duyduğu başka makinelerin geliştirilmesi için hazırlanmış taslak projeler bulunduğunu söyledi.
Kiraz'ın açıklamasına göre kurum, yerli üretimi artırmanın yanı sıra ihracata yönelik çalışmalar yürütmeyi de hedefliyor. Taslak projelerin hangi makineleri kapsadığı ve takvimi ise henüz açıklanmadı.
BEUN işbirliği hakkında ne dedi?
BEUN Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Servet Karasu, üniversite ile TTK'nin ortak çalışmasıyla geliştirilen makinenin açılışını yapmaktan memnuniyet duyduklarını ifade etti. Karasu'nun açıklaması, üniversitenin bölgedeki madencilik sektörüyle ortak çalışmayı sürdürme isteğini yansıtıyor.
