ABD'li Demokrat Senatör Chris Van Hollen, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin evlerinden çıkarılmasına tepki gösterdi. Maryland senatörü X hesabından paylaştığı mesajda ülkesini "işgalin adaletsizliğine ortak olmaktan" vazgeçmeye çağırdı. Van Hollen, 2022'den bu yana bölgede öldürülen 9 ABD vatandaşı için hesap sorulmasını istedi.
Van Hollen tam olarak ne dedi?
Van Hollen paylaşımında, Filistin topraklarını gasbeden İsrailli yerleşimcilerin ve İsrail ordusunun Batı Şeria'da daha fazla Filistinliyi evinden çıkardığını yazdı. Senatör, "ABD, işgalin adaletsizliğine ortak olmaktan vazgeçmeli ve öldürülen 9 Amerikalı için hesap sorulmasını talep etmelidir." dedi.
Paylaşımında öldürülen ABD vatandaşlarıyla ilgili konuşmasına da yer veren Van Hollen, bu ölümlerin hiçbirinde kimsenin sorumlu tutulmadığını vurguladı.
Batı Şeria'da öldürülen ABD vatandaşları kimler?
Van Hollen'in Senatoya sunduğu karar tasarısı, Ocak 2022'den bu yana Batı Şeria'da öldürülen 9 ABD vatandaşına atıf yapıyor. Bunların bilinen bazıları şunlar:
- Filistin asıllı ABD vatandaşı gazeteci Şirin Ebu Akile, Mayıs 2022'de Cenin'de öldürüldü.
- Türk asıllı ABD vatandaşı Ayşenur Ezgi Eygi, Eylül 2024'te bir İsrail askerinin açtığı ateşle başından vurularak hayatını kaybetti.
- Seyfullah Kamil Musallet, Temmuz 2025'te İsrailli yerleşimcilerin darbetmesi sonucu yaşamını yitirdi.
- 19 yaşındaki Nasrallah Ebu Siyam, köyünden hayvan çalmaya çalışan yerleşimcileri durdurmak isterken vurularak öldürüldü.
Van Hollen'in ofisi, dört yılı biraz aşan sürede 9 Amerikalının öldürüldüğünü ve bu vakaların hiçbirinde hesap sorulmadığını açıklıyor.
ABD Senatosu bu konuda ne karar verdi?
Senato, Van Hollen'in öncülük ettiği karar tasarısını 29 Eylül'de reddetti. Tasarı 47 senatörün desteğini aldı, ancak gerekli çoğunluğa ulaşamadı. Demokratlardan yalnızca Pennsylvania Senatörü John Fetterman aleyhte oy kullandı, Cumhuriyetçi Senatör Rand Paul ise Demokratlarla birlikte lehte oy verdi.
Van Hollen oylamanın ardından tasarının bu konuda bugüne kadar en geniş desteği aldığını belirtti. Senatör, Cumhuriyetçilerin tasarıyı engellediğini ancak adalet sağlanana kadar mücadeleyi bırakmayacaklarını söyledi.
Reddedilen tasarı neyi öngörüyordu?
Tasarı, 1961 tarihli Dış Yardım Yasası'na dayanıyordu. Bu yasa, Kongre üyelerine, ABD'den güvenlik yardımı alan ülkelerdeki insan hakları uygulamalarına ilişkin Dışişleri Bakanlığından rapor isteme yetkisi veriyor.
Metin, kabul edilmesinden itibaren 30 gün içinde gizli olmayan bir rapor hazırlanmasını öngörüyordu. Raporda Batı Şeria'da öldürülen Amerikalılara yönelik soruşturmaların durumu, İsrail cezaevlerindeki ABD vatandaşlarına yapılan muamele ve İsrail askeri gözaltısındaki Filistinli çocukların koşulları yer alacaktı.
Van Hollen hangi "örtbas" iddiasını gündeme getirdi?
Van Hollen, Batı Şeria'da öldürülen ABD vatandaşlarına ilişkin bilgilerin ABD'nin İsrail Büyükelçiliği tarafından örtbas edildiğini öne sürüyor. Senatör, 10 Ekim'de ABD Senatosunda bu iddianın soruşturulmasını talep etmişti.
İddia, New York Times'ın 8 Ekim'de yayımladığı bir araştırmaya dayanıyor. Habere göre, Büyükelçi Mike Huckabee'nin üst düzey danışmanı David Milstein, İsrail'in bu ölümlere ilişkin soruşturmalarının sınırlı ilerlediğini gösteren bir elçilik raporunun Washington'a ulaşmasını engelledi. Gazete, Milstein'ın rapor yerine İsrail'in soruşturmaları gereği gibi yürüttüğünü söyleyen bir mektup gönderilmesini savunduğunu yazdı.
Büyükelçilik ve Dışişleri Bakanlığı iddialara nasıl yanıt verdi?
Büyükelçi Huckabee, New York Times'ın haberini "karalama yazısı" olarak nitelendirdi ve habere konu iddiaları "kategorik olarak" reddettiğini açıkladı. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü ise kurumun Başkan Donald Trump'ın "Önce Amerika" gündemine odaklandığını söyledi.
Dışişleri Bakanlığı daha önce, Van Hollen ve 30 senatörün Mart ayında gönderdiği mektuba yanıt vermişti. Bakanlık, mayısta gönderdiği bu yanıtta büyükelçiliğin bu ölümlerde hesap sorulması için İsrail ile çalıştığını bildirmişti.
Van Hollen daha önce Huckabee hakkında ne söylemişti?
Van Hollen, ağustos ayında yayımladığı bir videoda Büyükelçi Huckabee'nin istifasını istemişti. Senatör, Huckabee'nin ABD vatandaşlarının kötü muamele görmesi ve haksız yere gözaltına alınması karşısında İsrail hükümetini eleştirmediğini söylemişti. Van Hollen, Huckabee'yi "tarihin en aşırı İsrail hükümetinin savunucusu" olarak nitelendirmişti.
Batı Şeria'da yerleşimci şiddeti ne boyutta?
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) verilerine göre, 18 Eylül 2026 itibarıyla Filistinlilerin yaralanmasına ya da mülklerinin zarar görmesine yol açan 1.600'ü aşkın yerleşimci saldırısı kaydedildi. Bu rakam günde ortalama yedi saldırıya karşılık geliyor. BM İnsan Hakları Ofisi'nin şubatta yayımladığı raporda da İsrail hükümeti ve ordusunun yerleşimci şiddetinin önünü açmada merkezi rol oynadığı belirtildi.
