İsrail vatandaşı Filistinlilerin oylarına talip olan Ortak Liste'nin lideri Yusuf Cebbarin, bugün (27 Ekim) yapılan genel seçimde oyunu Umm el-Fehm'deki bir okulda kullandı. Cebbarin, gazetecilere yaptığı açıklamada amaçlarının Başbakan Binyamin Netanyahu'nun liderliğindeki hükümeti iktidardan indirmek olduğunu söyledi ve seçmenleri sandığa gitmeye çağırdı.
Cebbarin oy kullandıktan sonra ne dedi?
Cebbarin, sandık başında yaptığı açıklamada hedeflerini açıkça ortaya koydu. "Hedefimiz açık, yarından itibaren Netanyahu, Ben-Gvir ve Smotrich hükümetinin siyasi tarihin çöplüğüne atılmasıdır." dedi.
Seçim sonucundan umutlu olduklarını belirten Cebbarin, sandıktan değişim çıkmasını dilediklerini söyledi. "Yüz binlerce kişinin sandık başına gitmesine ihtiyacımız var." diyen Ortak Liste lideri, günün sonunda sevindirici haberler almak istediklerini de dile getirdi.
Cebbarin'in sözünü ettiği Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich, Netanyahu koalisyonundaki aşırı sağcı partilerin liderleri. Koalisyonda ayrıca ultra-Ortodoks partiler de yer alıyor.
Yusuf Cebbarin kimdir?
Yusuf Cebbarin, 1972'de Umm el-Fehm'de doğdu. Avukat ve akademisyen olan Cebbarin, Hayfa Üniversitesi başta olmak üzere çeşitli kurumlarda hukuk dersleri verdi. Nasıra'daki Dirasat Arap Hukuk ve Politika Merkezi'nin de başında bulunuyor.
Cebbarin, 2015-2021 yılları arasında Hadaş partisinden Knesset üyeliği yaptı. 2026 seçimi öncesinde, uzun süre partiye liderlik eden Eymen Ude'nin yerine Hadaş'ın listesinin başına geçti. Ortak Liste de bu seçime onun liderliğinde giriyor.
Ortak Liste hangi partilerden oluşuyor?
Ortak Liste, Arap seçmenlere hitap eden üç partinin ittifakı: Hadaş, Taal ve Belad. Listenin ilk sırasında Hadaş'tan Cebbarin, ikinci sırasında Taal lideri Ahmed Tibi yer alıyor.
Daha önce bu ittifakta bulunan Mansur Abbas liderliğindeki Ra'am, 2021'de listeden ayrıldı ve seçime bu kez de ayrı giriyor. 2022 seçimine ayrı katılan Belad ise yeniden ittifaka döndü. Belad lideri Sami Ebu Şehade, kendisi hakkındaki yasak kararının onaylanabileceğinin anlaşılması üzerine ekim başında adaylıktan çekildi.
Arap partilere neden seçim yasağı getirilmişti?
İsrail Merkez Seçim Komitesi, eylül ayında Ortak Liste ve Ra'am'ın seçime katılmasını yasaklama kararı almıştı. Arap partiler bu kararı sert dille eleştirdi. Yüksek Mahkeme ise 2 Ekim'de yasakları oy birliğiyle kaldırdı ve iki listenin seçime girmesinin önü açıldı.
Ortak Liste hangi şartlarla hükümete destek verebilir?
Cebbarin, 12 Ekim'de yaptığı açıklamada Netanyahu'nun yerine kurulacak her hükümete meclisteki güven oylamasında "güvenlik ağı" olabileceklerini, ancak bu desteğin şartlı olacağını söyledi. "Kimseye açık çek vermiyoruz." dedi. Dile getirilen başlıca talepler şunlar:
- Arap toplumundaki suç oranlarını düşürmek için takvimi, bütçesi ve denetimi belli bir plan hazırlanması
- İmar planları onaylanarak ev yıkımlarının durdurulması
- Necef'teki tanınmayan Bedevi köylerinin tanınması
- İstihdam, konut ve eğitim alanlarında adımlar atılması
- Filistinliler için siyasi bir ufuk ortaya konulması
Bu modelde Ortak Liste koalisyona girmeden, güven oylamasında çekimser kalarak bir azınlık hükümetinin kurulmasına imkân tanıyabilir.
İsrail seçimlerinde anketler ne gösteriyor?
Seçim yasağı başlamadan önce yayımlanan son anketler, iki ana blok arasında başa baş bir yarışa işaret ediyor. Netanyahu'nun bloğu ile eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un önderliğindeki muhalefet bloğuna 52-53 sandalye öngörülüyor. İki blok da hükümet kurmak için gereken 61 sandalyenin altında kalıyor.
Ortak Liste ve Ra'am'ın anketlerde toplam 14 sandalye civarında oy aldığı görülüyor. Bu tablo, Arap partileri olası bir hükümet kurma sürecinde belirleyici konuma taşıyor. Eisenkot, Arap partileri belirli şartlar olmadan hükümete almayacağını söylese de dışarıdan destek seçeneğini dışlamadı.
Ortak Liste'nin kampanya yönetimi, Arap seçmenlerde katılımın en az yüzde 70'e ulaşmasını bekliyor. Bir önceki seçimde bu oran yüzde 50'nin biraz üzerinde kalmıştı.
İsrail'de kaç seçmen oy kullanıyor ve baraj kaç?
İsrail'de yaklaşık 7,3 milyon seçmen, 120 sandalyeli Knesset'in üyelerini belirlemek için sandık başında. Sandıklar yerel saatle 07.00'de açıldı ve 22.00'de (TSİ 23.00) kapanacak. Seçim barajı yüzde 3,25 olarak uygulanıyor, bu da yaklaşık dört sandalyeye karşılık geliyor. Seçime başvuran 38 listeden 37'si yarışta kaldı.
İsrail seçim sonuçları ne zaman belli olacak?
İlk sandık çıkış anketleri, oy verme işleminin sona erdiği yerel saatle 22.00'de yayımlanacak. Askerlerin ve bazı diğer seçmen gruplarının yaklaşık 600 bin oyu ayrı sayıldığı için kesin tablonun perşembe gününe kadar netleşmeyebileceği belirtiliyor. Resmî sonuçların ise en geç 4 Kasım'da açıklanması gerekiyor.
Yeni hükümet nasıl kurulacak?
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, resmî sonuçların ardından partilerle görüşerek bir lideri hükümet kurmakla görevlendirecek. Görevlendirilen lidere 28 gün süre tanınıyor ve bu süre 14 gün uzatılabiliyor. Hükümet kurulamazsa ülke, ocak ayında yeniden sandığa gidebilir. Yeni Knesset'in ise 10 Kasım'da toplanması bekleniyor.
