Yemen Dışişleri Bakanı Efrah ez-Zube, Husilerin 6 Haziran 2024'ten bu yana alıkoyduğu Birleşmiş Milletler (BM) çalışanı Muhammed eş-Şami'nin ölümüne ilişkin uluslararası ve bağımsız bir soruşturma yürütülmesini istedi. Zube, Husilerin elindeki diğer tutukluların da serbest bırakılması çağrısı yaptı. Bakan, çağrıyı X hesabından yaptığı açıklamayla duyurdu.
Muhammed eş-Şami kimdi, nasıl öldü?
Şami, BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin Yemen ofisinde görev yapıyordu ve 6 Haziran 2024'ten itibaren Husilerin elindeydi. BM verilerine göre ailesi, Şami'nin bir aydan uzun süre önce öldüğünü bildirdi. Ölüm haberi ailesine, nedeni ya da koşulları açıklanmadan yakın zamanda iletildi. BM, defalarca talepte bulunmasına rağmen Husilerin Şami'nin sağlık durumuna dair bilgi vermediğini aktardı.
Yemen Dışişleri Bakanı Zube ne dedi?
Zube, Şami'nin Husilerin cezaevinde yaşamını yitirmesini, "tüm sorumluluğunun Husilere ait olduğu korkunç bir suç" diye niteledi. Şami'nin trajedisinin ölümüyle değil, Haziran 2024'te alıkonulmasıyla ve ailesinin kendisiyle iletişim kurmasının engellenmesiyle başladığını söyledi. Sorumluların hesap vermesi için uluslararası harekete geçilmesi gerektiğini vurguladı.
Bağımsız soruşturmada neler talep ediliyor?
Zube, Şami'nin tıbbi kayıtlarına erişilmesini ve ölüm koşulları ile sorumluların belirlenmesini sağlayacak bağımsız bir soruşturma açılmasını istedi. Öte yandan diğer kaçırılanların özgürlük hakkının hiçbir soruşturmanın sonucunu bekleyemeyeceğini belirtti.
BM ve Güvenlik Konseyi'nden ne istendi?
Zube, BM ve BM Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) çağrıda bulundu. BM personeli, insani yardım ve sivil toplum kuruluşu çalışanları ile diplomatik misyonlardaki yerel personelin "derhal ve koşulsuz" serbest bırakılmasını sağlayacak adımlar atılmasını istedi. Bu adımın "sahadaki çalışma gereksinimleri bahanesiyle ertelenemeyecek veya seçici davranılamayacak bir görev" olduğunu söyledi. Zube ayrıca, "Suçluları caydıracak ve kaçırılanları koruyacak tedbirler alınmadan kınamalar daha ne zamana kadar tekrarlanacak?" diye sordu.
Husilerin elinde ölen ilk BM çalışanı mı?
Hayır. Zube, Şami'nin Husilerin alıkoyduğu kişiler arasında hayatını kaybeden ilk kişi olmadığını hatırlattı. Daha önce Dünya Gıda Programı (WFP) ve Save the Children çalışanı iki kişi daha yaşamını yitirmişti. Şami'nin ölümü, Şubat 2025'te ölen WFP çalışanının ardından Husilerin alıkoyduğu ikinci BM personeli ölümü oldu.
BM Genel Sekreteri Guterres'in tutumu ne?
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, olayla ilgili "derhal, tarafsız, şeffaf ve kapsamlı" bir soruşturma yürütülmesini istedi. Guterres, Husilerin elinde hâlâ 70 BM çalışanı, 5 eski personel ve çok sayıda sivil toplum görevlisi bulunduğunu belirtti. Bu kişilerin durumundan endişe duyduğunu ifade etti.
Yemen hükümetinden başka kimler açıklama yaptı?
Yemen Başbakanı Şayi ez-Zindani ve İnsan Hakları Bakanı Mişdel Muhammed Ömer de Şami'nin ölümünden tamamen Husileri sorumlu tuttu. Hükümet yetkilileri, Şami'nin cenazesinin henüz ailesine teslim edilmediğini açıkladı. Husilerden konuya ilişkin resmî bir açıklama gelmedi.
Yemen'de Husiler ile hükümet arasındaki çatışma nasıl başladı?
Husiler, Eylül 2014'te başkent Sana'nın ve bazı vilayetlerin kontrolünü ele geçirdi. Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap Koalisyonu, Mart 2015'te uluslararası toplumca tanınan Yemen hükümetini desteklemek amacıyla müdahale etti.
