Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, aday ülkelerin temel reformları hayata geçirmesi karşılığında tek pazarın belirli sektörlerine üyelik öncesinde aşamalı erişim sağlanacağını açıkladı. Von der Leyen, 16 Kasım 2026'da "Daha geniş Avrupa, daha güçlü Avrupa" temasıyla düzenlenen 2026 AB Genişleme Forumu'nun açılışında konuştu. Amaçlarının, bütünleşmenin faydalarını vatandaşlara üyelik süreci tamamlanmadan sunmak olduğunu belirtti.

Aşamalı bütünleşme yaklaşımı nedir?

Aşamalı bütünleşme, aday ülkelerin tam üyelik beklenmeden AB'nin tek pazarının belirli alanlarından yararlanmasını öngören bir model. Von der Leyen'e göre bu yaklaşım ile Büyüme Planı, vatandaşların ekonomik faydaları süreç sonunu beklemeden görmesini hedefliyor.

Von der Leyen, iki temel amaçlarının olduğunu söyledi. Birincisi bütünleşmenin faydalarını üyelikten önce sunmak, ikincisi ortak kurallara üyelik sonrasında da uyulmasını sağlamak.

Reform karşılığında tek pazara erişim nasıl işleyecek?

İşleyişin temelinde karşılıklılık var. AB tek pazarın belirli sektörlerini açıyor, aday ülkeler de buna karşılık temel reformları gerçekleştiriyor. Von der Leyen sürecin enerji, ulaştırma ve dijital teknolojiler dahil çeşitli alanlarda yatırımlarla desteklendiğini aktardı.

Von der Leyen ilkeyi şöyle özetledi: "İlke basit, reformlarda ilerleme, bütünleşmede ilerleme ve her iki taraf için yeni pazarlar getirir." Kuzey Makedonya'nın Büyüme Planı'ndan yararlanma konusunda başarılı olduğunu da sözlerine ekledi.

Genişleme sürecinde hangi ülkeler öne çıkıyor?

Von der Leyen, uzun yıllardan sonra ilk kez gerçek bir genişleme ihtimalinin bulunduğunu söyledi. Karadağ'ın katılım müzakerelerinde "bitiş çizgisine" yaklaştığını, Arnavutluk'un etkileyici ilerleme kaydettiğini belirtti. Moldova ve Ukrayna'nın ise olağanüstü baskılara rağmen Avrupa yolunda ilerlediğini ifade etti.

Batı Balkanlar genelinde de üyelik yolunda önemli adımlar atıldığını söyleyen von der Leyen, bu ivmenin Avrupa halklarını bir araya getirme fırsatı sunduğunu kaydetti.

Von der Leyen 2004 genişlemesinden ne anlatıyor?

Von der Leyen, yaklaşık 30 yıl önce Avrupa liderlerinin Birlik tarihinin en büyük genişlemesini tartıştığını hatırlattı. 2004 genişlemesinin milyonlarca kişinin hayatını iyileştirdiğini ve özgürlüklerin yanında önemli ekonomik kazanımlar getirdiğini söyledi.

Genişlemenin mevcut üyelere de yarar sağladığını vurgulayan von der Leyen, 2004'te 10 ülkenin katılımının kişi başına gelirleri yüzde 10 artırdığını belirtti.

Yeni üyeler AB'ye nasıl katkı sağladı?

Von der Leyen'e göre yeni üyeler AB'yi daha güçlü kıldı. Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri Birliğin dışında kalsaydı, Avrupa'nın Rusya'nın saldırganlığı karşısında daha güvenli ya da dünyada daha etkili olamayacağını söyledi. Bu ülkelerin Rusya'ya verilen yanıtta öncü rol oynadığını belirten von der Leyen, Polonya'nın bugün Avrupa savunmasının temel unsurlarından biri olduğunu ifade etti.

Aday ülkelerin katkılarına da değinen von der Leyen şunları söyledi:

- Ukraynalı mühendisler savunma teknolojilerinin geliştirilmesine katkı sunuyor.

- Moldova'nın dış müdahalelere karşı demokrasisini koruma tecrübesi, dayanıklılık açısından önem taşıyor.

- Batı Balkanlar'ın genç nüfusu, genişleyen tek pazara katkıda bulunacak.

Genişleme sonrasında AB'nin karar alma süreci nasıl olacak?

Von der Leyen, genişlemenin başarısı için AB'nin de hazırlanması gerektiğini söyledi. Karar alma süreçleri ve aday ülkelerin katılım yöntemleri üzerinde çalıştıklarını aktardı.

Von der Leyen, "Daha büyük bir Birlik, harekete geçebilen bir Birlik olarak kalmalı. Avrupa'nın bu kadar çok küresel soruna hızla yanıt vermesi gereken bir dönemde yavaşlamayı göze alamayız." dedi. AB anlaşmalarının karar alma süreçlerini daha etkin hale getirecek araçlar sunduğunu, bunların kullanılması gerektiğini de ekledi.

Marta Kos genişleme için ne söyledi?

AB Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, genişlemenin Avrupa'nın geleceğine ilişkin tartışmaların yeniden merkezinde yer aldığını söyledi. Kos, "Siyaset, genişleme sürecine geri döndü." ifadesini kullandı.

Hizbullah silah bırakacak mı? ABD Temsilcisi Waltz yanıtladı
Hizbullah silah bırakacak mı? ABD Temsilcisi Waltz yanıtladı
İçeriği Görüntüle

Kos, bugünle 1990'ların sonu ve 2000'lerin başı arasında benzerlikler gördüğünü belirtti. O dönemde genişlemenin Avrupa'nın Soğuk Savaş'ın sona ermesine verdiği yanıtın parçası olduğunu ve Birliğe 13 yeni üyenin katıldığını hatırlattı. "Gelin bu anı, kendi geleceğini şekillendirebilen daha büyük ve daha güçlü bir Avrupa inşa etmek için kullanalım." diyen Kos, genişlemeyi ilerletmenin siyasi açıdan hiç bu kadar zor olmadığını da söyledi.

Forum kimleri bir araya getirdi?

Kos'a göre foruma cumhurbaşkanları, başbakanlar, bakanlar, büyükelçiler, sivil toplum, iş dünyası ve medya temsilcileri katıldı. Kos, bu geniş katılımın güçlü bir mesaj verdiğini söyledi.

Kaynak: AA