Katar'ın, ABD ile İran arasındaki gerilimi düşürmek için iki gün içinde karşılıklı adımların atılmasını öngören bir anlaşma taslağı sunduğu öne sürüldü. ABD merkezli Axios sitesinin konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre taslak, nükleer müzakerelerin yeniden başlamasını ve daha kapsamlı bir anlaşmanın önünün açılmasını hedefliyor. Taslak taraflarca henüz kabul edilmedi.
ABD İran anlaşma taslağında ilk gün neler öngörülüyor?
Axios'un aktardığına göre ilk gün ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasını kaldırması ve dondurulmuş İran varlıklarının bir bölümünü serbest bırakması planlanıyor. Buna karşılık İran'ın, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerini ABD ve İsrail saldırılarında hedef alınan nükleer tesislerde inceleme yapmak üzere resmen davet etmesi bekleniyor.
İkinci gün neler olacak?
Taslağın ikinci gününde Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine yeniden açılması öngörülüyor. Ardından ABD ile İran arasında nükleer müzakerelerin başlatılması hedefleniyor.
Taslağın adımları özetle şöyle:
- Birinci gün: ABD deniz ablukasını kaldırır, dondurulmuş İran varlıklarının bir bölümünü serbest bırakır; İran, UAEA müfettişlerini nükleer tesislere davet eder.
- İkinci gün: Hürmüz Boğazı deniz trafiğine açılır, ardından nükleer müzakereler başlar.
Müzakerelerde hangi konular ele alınacak?
Axios'a göre müzakerelerde İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceği de masaya gelecek. Bu başlığın, iki ülke arasındaki en hassas dosyalardan biri olduğu belirtiliyor.
Taraflar taslak üzerinde uzlaştı mı?
Hayır. Axios'un haberinde, Katarlı arabulucuların taslak üzerinde hem İranlı yetkililerle hem de Beyaz Saray'la görüşmelerini sürdürdüğü, ancak taraflar arasındaki temel görüş ayrılıklarının henüz giderilemediği ifade edildi. Taslağın içeriği resmî olarak da doğrulanmış değil; bilgiler Axios'un adı açıklanmayan kaynaklarına dayanıyor.
İran'ın talepleri neler?
İran'ın talepleri arasında ABD yaptırımlarının kaldırılması, dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması, deniz ablukasının sona erdirilmesi ve savaş tazminatı ödenmesi yer alıyor. Katar ise gerilimin düşürülmesi, savaşın yeniden başlamasının önlenmesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılması için arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor.
Rızai'nin açıkladığı 7 şart nedir?
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Rusya'da yaptığı açıklamada diplomatik çözüm için ABD'ye 7 şart sunduklarını söylemişti. Rızai, bu şartlar karşılanmadan Hürmüz Boğazı'nın açılmayacağını ve müzakerelerin başlamayacağını belirtmişti. Şartların tam içeriği AA haberinde yer almıyor.
Trump İran konusunda ne demişti?
ABD Başkanı Donald Trump, İran'da daha fazla yıkıma yol açmayı tercih etmediğini, ancak yeni saldırı ihtimalinden de vazgeçmediğini söylemişti. Trump, İran'a yönelik askeri operasyonların yeniden başlatılıp başlatılmayacağına yakında karar vereceğini de belirtmişti.
