ABD Ticaret Bakanlığı, gelişmiş yapay zeka çiplerine ve sunucularına uzaktan erişim yoluyla mevcut ihracat kısıtlamalarının aşılmasını önlemek için yeni bir düzenleme yayımladı. Bakanlığa bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), Hazine Bakanlığı ve Ulusal Güvenlik Konseyinin talimatıyla hazırlanan geçici nihai kuralı kamuoyuyla paylaştı. Kural, üçüncü ülkelerdeki veri merkezlerini içeren uzaktan bilgi işlem düzenlemelerini hedefliyor.
ABD yapay zeka çiplerine uzaktan erişimi neden kısıtladı?
BIS'in açıklamasına göre bulut bilişim ve yapay zeka altyapısındaki hızlı ilerleme, ABD'nin ihracat kısıtlamalarına tabi olmayan ülkelerdeki veri merkezleri aracılığıyla gelişmiş Amerikan teknolojisine uzaktan erişimi mümkün hale getirdi. Kural, bu alandaki korumaları mevcut ihracat kontrolleriyle daha uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor. Yani çipin fiziksel olarak sevk edilmesi yerine, çip gücünün uzaktan kullanılması yoluyla kısıtların dolanılması önlenmek isteniyor.
Yeni kural kimleri ve hangi ülkeleri kapsıyor?
Kural metnine göre, ABD'nin savunma ihracatı kısıtlamalarına tabi olan D:5 Ülke Grubu'nda veya Makao'da genel merkezi bulunan şirketlere uzaktan yüksek hacimli bilgi işlem gücü sağlayan denizaşırı veri merkezlerine yönelik ihracat, yeniden ihracat veya ülke içi transferlere yeni kısıtlamalar getirildi. Böylece bu şirketlerin, yurt dışındaki veri merkezleri üzerinden gelişmiş çip kapasitesine erişmesinin önü kapatılmak isteniyor.
Veri merkezleri ve çip üreticilerinin hangi yükümlülükleri olacak?
Veri merkezleri, yabancı çip üretim tesisleri ve çip ihracatçılarının, müşterileri hakkında kapsamlı bir durum tespiti yapması gerekecek. Bu inceleme, D:5 Ülke Grubu veya Makao'daki kişilerin doğrudan ya da dolaylı mülkiyetini veya kontrolünü de içerecek. Ticari öneri sistemleri ise aynı ulusal güvenlik riskini taşımadığı gerekçesiyle düzenlemenin dışında tutuldu. Çevrim içi perakendeciler ve sosyal medya platformlarında kullanılan bu sistemler kapsama girmeyecek.
Hangi beş ülkeye lisans şartı getirildi?
Mevcut lisans gereksinimlerine ek olarak, normalden daha yüksek yönlendirme riski taşıdığı belirtilen Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya'ya gelişmiş çip ihraç etmek, yeniden ihraç etmek veya ülke içinde transfer etmek için lisans alınması gerekecek. Bu beş ülke için lisans şartı, belirli raporlama koşullarının karşılanması halinde genel merkezi veya nihai ana şirketi ABD'de bulunan şirketlere gönderilecek yarı iletkenler için geçerli olmayacak.
Kurala uymayan ülkelere ne olacak?
BIS'e göre düzenlemenin ihlal edilmesine göz yuman ülkeler aktif olarak izlenecek. Bu ülkelere yönelik ithalat kısıtlamaları, yeni lisans gereksinimleri ve ihracat yasakları gibi bir dizi yaptırım değerlendirilecek. Açıklamada bu adımların ne zaman devreye girebileceğine dair bir takvim yer almadı.
Çip tasarımcıları için ne değişti?
Gelişmiş mantık çiplerinin üretimi ve paketlenmesine ilişkin ihracat kurallarında yapılan değişiklikle, yapay zeka çiplerine yönelik lisans gereksinimi bulunan ülkelerdeki çip tasarımcılarının mevcut kısıtlamaları aşabileceği yollar daraltıldı. Bu, üretim ve paketleme zincirindeki boşlukların kapatılmasına yönelik bir adım olarak öne çıkıyor.
Biden dönemindeki yapay zeka yayılım düzenlemesine ne oldu?
Yeni kural, önceki ABD Başkanı Joe Biden döneminde hazırlanan ve yapay zeka teknolojisinin yayılımını düzenlemeyi amaçlayan düzenlemeyi resmen yürürlükten kaldırdı. Ticaret Bakanlığı, bu düzenlemeyi kaldıracağını Mayıs 2025'te duyurmuştu. Böylece bir buçuk yıl önce açıklanan niyet, yeni kuralla birlikte resmî hale gelmiş oldu.




