Türkiye Acil Tıp Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Şahin Çolak, Türkiye'de acil servislere başvuran hastaların yüzde 50'den fazlasının acil olmayan şikayetlerle geldiğini söyledi. Çolak bu değerlendirmeyi, vakfın Antalya'nın Kemer ilçesinde düzenlediği 6. Uluslararası Acil Tıp Kongresi'nde yaptı. Çolak'a göre yoğunluğun nedenlerinden biri, sağlık hizmetlerine erişimin kolay olması.
Acil servise gelenlerin ne kadarı gerçekten acil?
Prof. Dr. Çolak'ın verdiği bilgiye göre acil servise gelen her iki hastadan biri acil durumda olmadığı halde başvuruyor. Çolak, "Türkiye'de acil servise gelen hastaların yüzde 50'sinden fazlası acil olmadığı halde acil servise başvuranlardan oluşuyor. Bunlar yeşil alana yönlendiriliyor ve burada tedavileri yapılıyor." dedi.
Bu tablo, gerçek acil vakalarla ilgilenmesi gereken ekiplerin iş yükünü artırıyor. Çolak, hastanın durumunun mutlaka sağlık personeli tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Acil servislerde yoğunluk neden bu kadar fazla?
Çolak'a göre başlıca neden, Türkiye'de sağlık hizmetlerine erişimin kolay olması. Vatandaşlar acil olmayan şikayetler için de günün her saatinde açık olan acil servisleri tercih edebiliyor.
Çolak, kısa sürede çok sayıda hastanın başvurabildiğine dikkati çekti. Verdiği bilgiye göre bazı kliniklerde yoğun saatlerde bir saatte 50 ila 100 hasta kabul ediliyor.
Triyaj nedir, acil serviste nasıl uygulanıyor?
Triyaj, acil servise başvuran hastaların sağlık durumunun aciliyetine göre sınıflandırılmasıdır. Hastalar bu değerlendirmeden sonra belirlenen öncelik sırasına göre muayene ediliyor.
Türkiye'de uygulama, Sağlık Bakanlığı'nın yataklı sağlık tesislerindeki acil servis hizmetlerine ilişkin tebliğine dayanıyor. Tebliğe göre triyaj başvuru sırasında yapılıyor. Muayene, tetkik ve tedavideki öncelik ise kırmızı, sarı ve yeşil renk kodlarıyla belirleniyor.
Kırmızı, sarı ve yeşil alan neyi ifade ediyor?
Renk kodları, hastanın ne kadar hızlı müdahaleye ihtiyaç duyduğunu gösteriyor:
- Kırmızı alan: Hayati tehlikesi olan ve hemen müdahale gerektiren hastalar. Tebliğe göre bu hastalar triyaja ve kayda girmeden doğrudan kırmızı alana alınıyor.
- Sarı alan: Durumu ciddi olan ancak hayati tehlikesi ilk anda bulunmayan hastalar. Bu hastalar triyajdan sonra doğrudan sarı alana ve ilgili hekime yönlendiriliyor.
- Yeşil alan: Acil müdahale gerektirmeyen ve poliklinik düzeyinde tedavi edilebilecek hastalar.
Çolak, acil servislerdeki yoğunluğa rağmen triyaj sistemi sayesinde acil hastaların öncelikli olarak değerlendirilip tedavi edildiğini belirtti.
Yeşil alanda hekime ulaşma süresi ne kadar?
Çolak'ın verdiği bilgiye göre Türkiye'de en yoğun hastanelerde bile yeşil alandaki hastaların hekimle buluşma süresi bir saatin altında kalıyor. Dünyada ise bu süre yaklaşık 4 saat.
Bu kısa süre, hizmete kolay ulaşılabildiğini gösteriyor. Ancak aynı kolaylık, acil olmayan başvuruların artmasının nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Yerli medikal ürünlerde son durum ne?
Çolak, Türkiye'nin medikal ürün geliştirme ve üretme konusunda önemli bir potansiyele sahip olduğunu söyledi. ASELSAN'ın geliştirdiği bazı ürünlerin sağlık alanında kullanılmaya başlandığını aktardı.
Çolak'ın verdiği bilgiye göre ASELSAN, kalp-akciğer perfüzyon cihazı ve dijital röntgen gibi ürünler üzerinde de çalışıyor. Çolak, Türkiye'nin sağlık hizmetlerindeki birikiminin yerli medikal ürün üretimine yansımaya başladığını, kamu ve özel sektörün bu alandaki çalışmalarının sürdüğünü ifade etti.
Otomatik eksternal defibrilatör (OED) ne işe yarar?
Otomatik eksternal defibrilatörler, ani kalp durmalarında kalp ritmini analiz eden ve uygun hastalara elektrik şoku uygulanmasını sağlayan taşınabilir cihazlar. Çolak, yerli ve milli OED'lerin özellikle kalp durması vakalarında hayati önem taşıdığını vurguladı.
Kalp durmasında ilk dakikalar belirleyici olduğu için bu cihazların kalabalık alanlarda bulunması, sağlık ekibi gelmeden önce yapılan müdahaleyi hızlandırıyor.
OED cihazları kalabalık alanlarda zorunlu mu olacak?
Çolak, konuya ilişkin yönetmeliğin yayımlandığını ve OED'lerin ilerleyen dönemde kalabalık alanlarda daha yaygın kullanılmasının beklendiğini söyledi. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu da daha önce yaptığı açıklamada, cihazların 2026-2028 döneminde havalimanları, alışveriş merkezleri ve istasyonlar gibi insanların yoğun olduğu alanlarda kademeli olarak artırılacağını duyurmuştu.
Yönetmelikle ilgili haberlere göre cihazların konumu, bakımı ve takibi Sağlık Bakanlığı'nın kuracağı OED-Net sistemi üzerinden izlenecek. Cihazların Türkçe ve İngilizce sesli komut verebilmesi de şartlar arasında yer alıyor.
Kongreye kimler katıldı?
Çolak'ın verdiği bilgiye göre kongreye Türkiye'nin farklı bölgelerinden ve çeşitli ülkelerden 1000'in üzerinde acil tıp profesyoneli katıldı. Etkinlikte acil tıp alanındaki gelişmeler değerlendirildi, ortak çözüm önerileri ele alındı.
