Almanya'nın başkentini 28 yıl boyunca ikiye bölen Berlin Duvarı, 9 Kasım 1989'da yıkıldı. Soğuk Savaş'ın simgesi olan duvarın yıkılışının üzerinden bugün 37 yıl geçti. Berlin'deki Duvar Anıtı'nı ziyaret eden Almanlar, o dönemin anılarını hâlâ canlı tutuyor.
Berlin Duvarı ne zaman yıkıldı?
Duvar, 9 Kasım 1989'da yıkıldı. Hem Almanya hem de Avrupa için dönüm noktası olan bu gelişme, Doğu Almanya'nın yani Demokratik Almanya Cumhuriyeti'nin (DDR) sona ermesine giden süreci de hızlandırdı. "Utanç duvarı" olarak da anılan 156 kilometrelik bu engel, Berlin'i ve Almanya'yı 1961'den itibaren bölmüştü.
Almanya nasıl ikiye bölündü?
İkinci Dünya Savaşı'nı kaybeden Almanya, ABD, İngiltere, Fransa ve Sovyetler Birliği tarafından dört bölgeye ayrıldı. 1949'da ABD, İngiltere ve Fransa'nın kontrolündeki bölgeler birleştirilerek Federal Almanya Cumhuriyeti (BRD) kuruldu. Sovyetler Birliği'nin yönetimindeki bölgede ise aynı yıl DDR ilan edildi. Böylece ülke fiilen iki devlete bölündü.
Berlin Duvarı neden yapıldı?
Duvarın temel nedeni, Doğu Almanya'dan Batı'ya yönelen kitlesel göçü durdurmaktı. 1949-1961 arasında, çoğu eğitimli ve kalifiye genç olmak üzere yaklaşık 3 milyon kişi ekonomisi giderek kötüleşen Doğu Almanya'yı terk etti. DDR yönetimi bu kaçışı önlemek için 12 Ağustos 1961'de sınırı gizlilik içinde kapatma kararı aldı.
Berlin Duvarı nasıl inşa edildi?
Doğu Alman askerleri 13 Ağustos 1961 sabahı Sovyet yönetimindeki bölgenin sınırını dikenli tellerle kapattı. Teller kaçışları durduramayınca 17 Ağustos gecesi 3,6 metre yüksekliğindeki duvarın örülmesine başlandı. Duvar 20. yüzyıl boyunca Soğuk Savaş'ın simgesi olarak varlığını sürdürdü ve "demir perde" olarak da anıldı.
Duvarı aşmaya çalışırken kaç kişi öldü?
AA'nın aktardığı verilere göre duvarı aşıp Batı Almanya'ya ulaşmaya çalışan 138 kişi hayatını kaybetti. Duvarın yıkıldığı 9 Kasım 1989'a kadar ise 5 bin 75 kişi engeli aşarak Batı'ya geçmeyi başardı.
Almanya birleşme günü olarak neden 3 Ekim'i kutluyor?
Doğu ve Batı Almanya'nın birleşmesi her yıl 3 Ekim'de resmî törenlerle kutlanıyor. Resmî tatil olan bu günde düzenlenen törenlere tüm devlet erkânı katılıyor. Duvarın yıkıldığı 9 Kasım ise birleşme günü olarak kutlanmıyor. Çünkü bu tarih, Nazilerin 1938'de Yahudilere ait ev, iş yeri ve sinagoglara saldırdığı Kristal Gece'nin yıl dönümü.
Duvarın kalıntıları nerede görülebilir?
Duvar, ülkede yaşayanlarda derin izler bıraktı. Kalıntıları Berlin'in bazı bölgelerinde ziyaret edilebiliyor. Kentteki Duvar Anıtı da yıl dönümü öncesinde ziyaretçileri ağırladı.
Almanlar duvarın yıkılışını nasıl karşıladı?
Duvar Anıtı'nı tekerlekli sandalyeyle ziyaret eden Andrea-Barbara Czeskleba, yıkılışı büyük ama sevindirici bir sürpriz olarak niteledi. Czeskleba, DDR'de yaşayan akrabalarını ziyaret ettiği yılları anlattı: "Genç bir yetişkin olarak DDR'de akrabalarımı ziyaret ettiğimdeki anılarım canlanıyor, gıda ve yatak çarşafları için nasıl kuyrukta bekledikleri, bize en iyisini sunmaya çalıştıkları ki bunu hiç yapmak zorunda değillerdi." Duvarın yıkılmaması gerektiğini savunanlara da tepki gösteren Czeskleba, "Nasıl olur da insanlar hapsedilebilir?" diye sordu.
Bayreuth'ta yaşayan Berthold Just ise duvarın yıkıldığı gün Junge Union ile gittiği Doğu Almanya gezisinde bulunuyordu. Just, DDR'nin tahsis ettiği rehberin "Sınır açılamaz, bu devleti lağvetmek olur" dediğini aktardı. Gelişmeyi gün içinde televizyondan öğrendiğini söyleyen Just, birleşmenin zorluklar çıkaracağını bildiğini ancak sürecin başarılacağına dair iyimser olduğunu belirtti.
Kuzey Ren-Vestfalya'da bakanlıkta çalışan Albert Harms, haberi Düsseldorf'a dönerken radyodan duyduğunu anlattı. Harms, haberi sindirebilmek için otoyol kenarındaki bir otoparka girdiğini söyledi. Harms, Nisan 1989'da bir heyetle Doğu Almanya'ya gittiğini, bu gelişmenin "gelecek iki nesil içinde" bile gerçekleşebileceğini düşünmediklerini ifade etti.
İki Almanya bugün tam olarak birleşti mi?
Harms'a göre iki Almanya ve halkları bugün kısmen birleşmiş durumda. Harms, bazı alanlarda ve güncel seçim sonuçlarında da görüldüğü gibi farklılıkların sürdüğünü söyledi. Eski Başbakan Willy Brandt'ın "Şimdi birbirine ait olanlar birleşiyor" sözünün tam anlamıyla gerçekleşmesinin bir nesil daha süreceğini düşünen Harms, önümüzdeki on yıl içinde de bunun görülemeyeceğini, sürecin ondan sonra da devam edeceğini belirtti.
