Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunu, ülkenin ilk kadın cumhurbaşkanı olan İliyana Yotova yüzde 57,56 oy alarak kazandı. Rakibi Andrey Gyurov yüzde 39,48'de kaldı. Seçime katılım oranı yüzde 28,67 oldu. Bağımsız araştırmacı Dr. Mustafa Işık'ın AA Analiz için kaleme aldığı değerlendirmeye göre sonuç, Rumen Radev çizgisinin ülke içindeki gücünü koruduğunu gösteriyor.
Bulgaristan seçimini kim kazandı?
Seçimi, görevdeki Cumhurbaşkanı İliyana Yotova ile yardımcısı Kiril Valchev'in oluşturduğu ikili kazandı. Analizde aktarılan sonuçlara göre ikili 1 milyon 93 bin 852 oy aldı. Andrey Gyurov ile Georgi Kandev ikilisi 750 bin 251 oy aldı. "Hiçbir adayı desteklemiyorum" seçeneğini işaretleyenlerin oranı yüzde 2,95 (56 bin 80 oy) oldu.
Seçim sonuçları bölgelere göre nasıl dağıldı?
Yotova, 31 seçim bölgesinin 28'inde birinci çıktı. Gyurov, Sofya'daki iki seçim bölgesinde ve Türk/Müslüman nüfusun yoğun olduğu Kırcaali'de öne geçti. Yurt dışında ise tablo tersine döndü. Sayılan protokollerin yüzde 99'una göre Gyurov yüzde 56,23 (59 bin 705 oy), Yotova yüzde 41,55 (44 bin 125 oy) aldı.
Türkiye'deki sandıklarda ne oldu?
Işık'a göre Türkiye'deki sandıklarda daha önceki seçimlerde 90 binden fazla oy kullanıldığı dönemler yaşandı. Bu seçimde yalnızca 10 bin 261 oy kullanıldı. Oyların yüzde 57,44'ü Gyurov'a, yüzde 40,9'u Yotova'ya gitti. Analizde katılımın hem Bulgaristan'da hem Türkiye'de tüm zamanların en düşük seviyesinde kaldığı belirtiliyor.
İliyana Yotova kimdir?
Yotova, kariyerine Bulgar Devlet Televizyonunda başladı. Ardından Bulgaristan Sosyalist Partisi'nde (BSP) Basın ve Yayın Merkezi yöneticiliği yaptı ve BSP milletvekili oldu. 2007-2017 arasında Avrupa Parlamentosu'nda sosyalistleri temsil etti. Sonrasında Rumen Radev'in cumhurbaşkanlığı yardımcısı oldu.
Radev'in kurduğu "Progresivna Bulgariya" (İlerici Bulgaristan) hareketi için cumhurbaşkanlığından istifa etmesinin ardından Yotova görevi devraldı. Radev, 2017'den itibaren iki dönem bu görevi yürütmüştü. Analize göre Yotova, AB içinde Bulgaristan'ın kendine özgü bir dış politikası olması gerektiğini savunuyor.
Rakip aday Andrey Gyurov kimdir?
Gyurov, AB ve NATO ile uyumlu bir dış politika çizgisiyle öne çıktı. Analizde, Avro-Atlantikçi kanadın Gyurov'un geçici başbakanlık dönemindeki performansını esas aldığı belirtiliyor. Dağınık olan Batı yanlısı gruplar onun etrafında toplandı.
Seçim öncesinde Demokratik Eylem Forumu bir demokrasi bildirisi yayımladı. Eski cumhurbaşkanları Petar Stoyanov ve Rosen Plevneliev ile GERB lideri Boyko Borisov'un da desteklediği bildiride Gyurov'a destek "medeniyet tercihi" olarak nitelendirildi.
Hangi partiler hangi adayı destekledi?
Yotova, zaferin ardından İlerici Bulgaristan'a, BSP'ye, VMRO-BND lideri Krasimir Karakaçanov'a ve İkinci Simeon Ulusal Hareketi'ne (NDSV) teşekkür etti. Işık, Vızrajdane Partisi'nin ikinci turdaki desteğinin de farkı açmada önemli olduğunu vurguluyor.
Hak ve Özgürlükler Hareketi'nin (HÖH) Peevski kanadı ve Korman İsmailov ile ekibi Gyurov'u destekledi. Ahmed Doğan'ın Hak ve Özgürlükler İçin İttifak (APS) hareketi ise Yotova'nın yanında yer aldı.
Düşük katılım neyi gösteriyor?
Işık'a göre yüzde 30'un altındaki katılım, bölge ülkeleriyle kıyaslandığında düşük. Bu durum ülkede küskün ve siyasetten uzaklaşmış geniş bir seçmen kitlesi bulunduğunu gösteriyor. Analizde, Bulgaristan'da son 5 yılda 8 parlamento seçimi yapıldığı da hatırlatılıyor.
Yotova'nın dış politikası nasıl olacak?
Analize göre Yotova'nın Radev'in ihtiyatlı ve diplomasi odaklı çizgisini sürdürmesi bekleniyor. Rusya-Ukrayna Savaşı'nda "diyalog" vurgusu öne çıkacak. Radev ve Yotova daha önce Ukrayna'ya askeri malzeme gönderilmesine karşı çıkmıştı. Kuzey Makedonya konusunda da mevcut ulusalcı çizginin korunacağı öngörülüyor.
Işık, başbakan ile cumhurbaşkanının benzer siyasi anlayıştan gelmesinin geçmişteki söylem farklılıklarını azaltıp daha koordineli bir dış politikaya yol açabileceğini belirtiyor.
Karadeniz'de Bulgaristan'ı hangi başlıklar bekliyor?
Rusya-Ukrayna Savaşı sürdükçe Karadeniz'de güvenlik odaklı politikaların öncelik kazanacağı değerlendiriliyor. Yotova ve Radev'in, ticari gemilerin güvenliği konusunda Türkiye ve Romanya ile işbirliğini artırması bekleniyor. Işık, AB ve NATO üyesi Bulgaristan'ın daha özerk bir dış politika izleyip izleyemeyeceğinin merakla beklendiğini söylüyor.
