James Dyson Ödülü'nün 2026 yılı uluslararası kazananları belli oldu. Ödüle, depremlerden sonra binalarda oluşan yapısal hasarı tespit eden "Sentinel" ile sporcularda beyin sarsıntısını belirlemeye yarayan "Rumble Rims" projeleri layık görüldü. Şirketin açıklamasına göre iki icadın her biri 30 bin sterlin kazandı.
James Dyson Ödülü 2026'yı kimler kazandı?
Ödülün uluslararası kategorilerinde iki proje öne çıktı. Sentinel, "Sürdürülebilirlik Kazananı" oldu. Rumble Rims ise "Tıp Kazananı" ödülünü aldı.
Her iki icat da gözle fark edilmesi zor tehlikelerin tespitini kolaylaştırmak için geliştirildi. Biri deprem sonrası binalardaki gizli hasarı, diğeri sporcularda görülen beyin sarsıntısını hedefliyor.
Sentinel nedir, nasıl çalışır?
Sentinel, Filipinler'deki De La Salle Üniversitesi mezunu yapı mühendisi Aldrei Ong tarafından geliştirildi. Sistem, depremlerin ardından binalarda oluşabilecek yapısal hasarı tespit eden bir sensör olarak tanımlanıyor. Amaç, çökme riski taşıyan yapıların belirlenmesine yardımcı olmak.
James Dyson'a göre Sentinel, inşaatlarda kullanılan bir bileşeni çatlakları algılayan ve hasara karşı erken uyarı veren düşük maliyetli bir sensöre dönüştürüyor. Dyson, bir depremin ardından betonarme bir binanın içindeki ciddi hasarın gözle görülmeyebileceğini ve ölümcül sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Ong ödül parasıyla neler yapacak?
Aldrei Ong, ödülle teknolojiyi doğrulamaya devam etmeyi planlıyor. Elle lehimlenmiş elektronik bileşenleri özel tasarlanmış bir baskılı devre kartıyla değiştirmeyi de hedefliyor. Ayrıca mevcut binalara uygulanabilecek versiyonlar geliştirmek istiyor.
Ong, ödülün kendisi için anlamını şöyle anlattı: "Bunun nedeni yalnızca Sentinel'in yaratabileceği etki değil, aynı zamanda azmin, merakın ve sürekli gelişme isteğinin neler başarabileceğinin de bir göstergesi olması."
Rumble Rims nedir, beyin sarsıntısını nasıl tespit eder?
Rumble Rims, ABD'deki Harvard Üniversitesi öğrencileri Radhika Saran, Cleo Pontone ve Sophia DeVito'nun geliştirdiği bir başlık. Fark edilmeyen beyin sarsıntıları, sporcuları ciddi beyin hasarı riskiyle karşı karşıya bırakabiliyor. Proje bu riski azaltmayı amaçlıyor.
Başlık, kızılötesi göz takibi teknolojisini kullanıyor. Böylece tarama doğrudan saha kenarına taşınıyor. Sistem, sporcuların güvenli biçimde spora dönüşüne ilişkin karar süreçlerini destekliyor.
Dyson'a göre beyin sarsıntısını tespit etmek karmaşık bir süreç. Özel ekipman ve hastane uzmanlığı gerektirdiği için gerektiğinde her zaman tarama yapılamıyor. Rumble Rims ise kritik kararların verildiği saha kenarında nesnel tarama imkânı sunuyor.
Rumble Rims ekibinin ödül sonrası planı ne?
Ekip, ödülle daha gelişmiş bir prototip üretip test etmeyi planlıyor. Göz hareketi testinin iyileştirilmesi ve Rumble Rims'in sporcular, antrenörler, eğitmenler ve tıbbi danışmanlarla doğrulanması da hedefler arasında.
Uzun vadede teknolojinin okullarda ve gençlik spor programlarında pilot olarak uygulanması amaçlanıyor. Bu sayede tıbbi cihaz doğrulama süreçlerinin yürütülmesi hedefleniyor.
Ekip adına açıklama yapan Radhika Saran, gençlik sporlarında beyin sarsıntılarının uzun vadeli nörolojik etkilerine rağmen sıradan bir durum gibi görülmeye başlandığını söyledi. Saran, "Bu tür kabulleri sorgulayabilir ve teknolojinin insanlara hasar oluştuktan sonra değil, en çok ihtiyaç duydukları anda ulaştığı, daha kullanışlı ve erişilebilir bir dünya tasarlayabiliriz." ifadelerini kullandı.
James Dyson kazananlar hakkında ne dedi?
Dyson Kurucusu James Dyson, kazanan iki icadın yaşamı ve sağlığı tehdit eden ciddi tehlikelere son derece yalın fikirlerle çözüm sunduğunu belirtti. Dyson, icatların hayat kurtarabileceğini de ifade etti.
Dyson, "James Dyson Ödülü'nü 21 yıl önce hayata geçirirken teşvik etmeyi umduğum cesur düşünce biçimi tam da buydu. Her ikisi de bu ödülü fazlasıyla hak ediyor." dedi.
Sentinel için ise "Bu icat, sorunları maliyetli hale gelmeden önce tespit edebilir ve daha da önemlisi insanların çökme riski taşıyan binalarda yaşamasını veya çalışmasını önleyebilir." değerlendirmesinde bulundu.
James Dyson Ödülü nedir, bu yıl kaç başvuru yapıldı?
James Dyson Ödülü, uluslararası bir öğrenci tasarım yarışması. Yarışma 2005'ten bu yana dünya genelinde 400'den fazla öğrenci icadını toplam 1,5 milyon sterlinlik para ödülüyle destekledi.
Bu yıl 28 ülke ve bölgeden genç mühendislerin yaptığı 2 bin 294 başvuru alındı. Bu sayı, şirketin bugüne kadar aldığı en yüksek başvuru sayısı olarak kaydedildi.
