New York Times gazetesi, Çin'in istihbarat teşkilatı Devlet Güvenlik Bakanlığı'nın (MSS) yapay zeka çiplerini ve bu çiplerin tedarik zincirlerini hedef alan gizli bir operasyon yürüttüğünü iddia etti. Gazetenin sektör yetkililerine dayandırdığı habere göre operasyon en az iki yıldır sürüyor. Amaç, Çinli şirketlerin gelişmiş çipleri edinmesine yardımcı olmak ve sektör hakkında istihbarat toplamak. İddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil.
Çin istihbaratı yapay zeka çipleriyle ilgili ne yapıyor?
New York Times'ın iddiasına göre MSS, Çinli şirketlerin gelişmiş yapay zeka çiplerine ulaşmasını kolaylaştırmaya çalışıyor. Haberde hedefler arasında Çinli şirketlerin tedarik zincirleri hakkında istihbarat toplamak, gelişmiş çipleri temin etmek ve bu çipleri Çin'e kaçak yollarla sokmak sayılıyor.
Çalışma ekibini kim kurdu, görevi ne?
Haberde, MSS Bakanı Chen Yixin'in doğrudan kendisine rapor veren bir çalışma ekibi kurduğu öne sürülüyor. Ekibe, ABD'nin Çin'e uyguladığı ihracat kısıtlamalarına karşı yürütülen çalışmalara destek verme görevi verildiği belirtiliyor. Grubun vizyonu ise Çin'in yükselişi için kritik gördüğü teknolojilerin önündeki Batı kaynaklı engelleri aşmak olarak aktarılıyor.
Merkezi Bilim ve Teknoloji Komisyonu ne işe yarıyor?
Habere göre Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2023'te Çin Komünist Partisi bünyesinde Merkezi Bilim ve Teknoloji Komisyonu'nu kurdu. Komisyon, mevcut bakanlıkların üzerinde bir konumda yer alıyor. Komisyonun bütçesi ve planları ise kamuoyuyla paylaşılmıyor.
Chen Yixin yapay zeka konusunda ne söyledi?
Chen'in geçen yıl bir parti yayın organında kaleme aldığı yazıya atıfta bulunulan haberde şu ifadeler aktarıldı: "Bazı ülkeler, kritik teknoloji alanlarında Çin'i boğmak için her yolu deniyor. Büyük güçler arasındaki teknoloji rekabeti, adeta bir yakın dövüş evresine girmiş durumda." Haberde Chen'in, ABD merkezli şirketlerin geliştirdiği "Claude Mythos" ve "GPT-5.5-Cyber" gibi modelleri de yeni siber güvenlik tehditlerine örnek gösterdiği kaydedildi.
Uzmanlar ne diyor?
New York Times'a konuşan danışmanlık firması Garnaut Global'in güvenlik uygulamaları direktörü Alex Joske, Chen'in hem parti yönetimine hem de kendi teşkilatına bir sinyal verdiğini söyledi. Joske'ye göre Chen, kurumunun ABD ile yapay zeka rekabetini uzun vadeli ve en öncelikli mesele haline getirdiğini gösteriyor. Joske ayrıca Çin'in zaman zaman paravan kuruluşlardan ve araştırmacılardan yararlandığını belirtti. Çin'in kişileri, MSS için çalıştıklarını açıkça söylemeden "kaynak" olarak kullanmaktan sakınmadığını ifade etti.
Nvidia skandalıyla bağlantısı ne?
Haber, ABD'deki Nvidia krizinin gölgesinde geliyor. Nvidia'nın üst yöneticisi Jensen Huang, Çin adına casusluk yaptığı öne sürülen bir kadınla yaşadığı ilişki dahil evlilik dışı ilişkilerine dair haberlerin ardından 12 Kasım'da görevinden ayrıldı. Şirketin yönetim kurulu da konuyla ilgili bağımsız bir soruşturma başlatmıştı. Çin Dışişleri Bakanlığı, casusluk iddialarını daha önce asılsız bularak reddetmişti.





