İsrail'de Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloğunun Meclis (Knesset) Başkanlığına aday gösterdiği Yaşar Partisi milletvekili Matan Kahana, 17 Kasım'da yapılması planlanan oylamayla birlikte gündemde. Emekli savaş pilotu olan Kahana, Filistinlilere yönelik sert sözleri ve Batı Şeria politikasıyla biliniyor. Oylamanın sonucu bu haberin hazırlandığı saatte doğrulanamadı.

Muhalefet bloğu, 27 Ekim'deki genel seçimin ardından elde ettiği parlamento çoğunluğuyla Netanyahu koalisyonunun görevlendirdiği Meclis Başkanı Amir Ohana'yı değiştirmeyi hedefliyor. İsrail Evimiz, Beyahad, Demokratlar ve Yaşar partilerinden oluşan blok, 10 Kasım'da Kahana üzerinde uzlaştığını açıkladı.

Matan Kahana kimdir?

Kahana, 1972'de Hayfa'da doğdu ve çocukluğunun üç yılını New York'ta geçti. 1990'ların başında orduya katıldı, özel kuvvetler birimi Sayeret Matkal'da görev yaptı. 1994'te pilotluk eğitimi aldı, ardından 116. ve 109. filoların komutanlığını yürüttü. 2018'de albay rütbesiyle ordudan emekli oldu.

AA'nın aktardığına göre Kahana, 2008'deki "Dökme Kurşun", 2012'deki "Bulut Sütunu" ve 2014'teki "Koruyucu Hat" operasyonlarına katıldı. 2006'daki İsrail-Lübnan savaşında da pilot olarak görev aldı. Bu saldırılarda aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu binlerce Filistinli yaşamını yitirdi.

Kahana siyasete nasıl girdi?

Kahana siyasi kariyerine 2019'da Naftali Bennett ve Ayelet Şaked'in Yeni Sağ Partisi'nde başladı. Batı Şeria'nın büyük bölümünün ilhakını savunan bu çizgiden geldi. 2021-22'de Bennett-Lapid hükümetinde Dini İşler Bakanı olarak görev yaptı.

Son seçimde ise Gadi Eisenkot liderliğindeki merkez sağ Yaşar Partisi'nden milletvekili seçildi.

Kahana Haredi partilerle neden karşı karşıya geldi?

Bakanlığı döneminde Haredi (Ultra-Ortodoks) Hahambaşılığının din işlerindeki tekelini kırmaya çalıştı. Ayrıca Haredilerin askerlikten muaf tutulmasına karşı çıktı. Bu yüzden Haredi toplum ve siyasi partileriyle karşı karşıya geldi.

5 AB ülkesinin Ruanda planına BM'den insan hakları uyarısı
5 AB ülkesinin Ruanda planına BM'den insan hakları uyarısı
İçeriği Görüntüle

The Jerusalem Post, Kahana'nın sağcı Likud ve Dini Siyonizm partilerinden isimleri yanına çekmek isteyen Eisenkot için makul bir tercih olduğunu yazdı. Gazeteye göre bu tercih, Haredi partilerin koalisyon pazarlıklarındaki tutumunu olumsuz etkileyebilir. Gazete, Haredi partileri "kızdıran" iki bakandan birinin Kahana olduğunu da belirtti.

Kahana'nın Filistinlilere ilişkin sözleri neden tepki çekti?

AA'ya göre Kahana, 2022'de ortaokul öğrencileriyle bir araya geldiğinde, bastığında "buradaki tüm Arapları ortadan kaldıracak" ve onları İsviçre'ye giden bir ekspres trene bindirecek bir düğme olsaydı o düğmeye basacağını söyledi. Sözler başta Filistinli milletvekilleri olmak üzere pek çok kişi tarafından tepkiyle karşılandı. Kahana daha sonra yalnızca "yanlış kelimeler seçtiği" gerekçesiyle özür diledi.

AA'nın aktardığına göre Kahana, Nekbe kavramını "saçmalık" olarak niteledi. 2021'de ise Filistin asıllı milletvekilleri Sami Ebu Şehade, Heba Yazbak ve Mansur Abbas için "terör destekçisi" ifadesini kullanarak Meclis'te yerleri olmadığını söyledi.

Kahana'nın Batı Şeria ve Filistin Devleti konusundaki tutumu nedir?

Kahana, bağımsız Filistin Devleti fikrine karşı çıkıyor. Uluslararası hukuka göre yasa dışı sayılan yerleşimlerin genişletilmesini savunuyor. Batı Şeria'nın yüzde 60'ını oluşturan ve İsrail ordusunun kontrolündeki "C" bölgesinin ilhakını destekliyor. Bu bölgenin ilhakı konusunda eski Başbakan Bennett'e yakın bir tutum sergiliyor.

Mevcut hükümetin ortağı aşırı sağcı partilerle temel ayrışması, yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırılarına belli ölçüde karşı çıkması. Yine de Kahana, şiddetin çok küçük bir "yerleşimci azınlık" tarafından uygulandığını savunuyor. "Yerleşimci şiddeti" kavramını da "aşağılık bir tabir" olarak niteliyor.

Kahana, Gazze'deki savaşa nasıl bir yaklaşım sergiledi?

Kahana, 2025'te müzakere ve anlaşma çağrıları yaptı. AA'ya göre bu tutum, saldırıların durdurulması ya da işgalin sonlandırılması için değil, İsrailli esirlerin serbest bırakılması amacıyla sergilendi. Kahana ayrıca İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını destekledi.

Meclis Başkanlığı oylamasında hangi dengeler var?

Times of Israel'in aktardığına göre Ortak Liste ve Ra'am, Kahana'ya oy vereceğini açıkladı. Muhalefet bloğunun dört partisiyle birlikte bu, 120 sandalyeli Meclis'te 67 milletvekilinin desteği anlamına geliyor. Başkanlık seçimi için salt çoğunluk yeterli.

Likud ise kendi adayı Ofir Katz'ı öne çıkarıyor ve Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin de Katz'a oy vereceğini duyurdu. Başkan, Meclis gündemine hangi yasa tekliflerinin geleceğini belirlemede etkili olduğu için görev muhalefet açısından stratejik önem taşıyor.

Kaynak: AA