Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde (KDC) 6 aydır süren Ebola salgınının hâlâ kontrol altına alınamadığını duyurdu. Örgütün 12 Kasım'da paylaştığı yeni rapora göre salgında vaka sayısı 11 bini, can kaybı ise 5 bini geçti. MSF, uluslararası toplumun milyonlarca dolarlık fon sağlamasına rağmen müdahalenin sahaya yeterince yansımadığını belirterek acilen harekete geçilmesini istedi.
Ebola salgını KDC'de kontrol altına alındı mı?
Hayır. Rapor, KDC'de kayıtlara geçen en büyük ikinci Ebola salgınının hâlâ kontrol altına alınamadığını vurguluyor. MSF'ye göre seferber edilen büyük kaynaklarla hastalara, sahadaki çalışanlara ve topluluklara fiilen ulaşan destek arasındaki kopukluk sürüyor.
MSF raporunda hangi eksiklikler öne çıkıyor?
Raporda, "yüz milyonlarca dolar" tutarındaki fona rağmen müdahalenin temel yönlerinde kritik eksikliklerin sürdüğü belirtiliyor. Bu durumun salgını durdurma ve hayat kurtarma çabalarını sekteye uğrattığı ifade ediliyor. MSF, mevcut kaynakların en çok ihtiyaç duyulan yerlerde etkili ve koordineli faaliyetlere dönüştürülmesini istiyor.
Sürveyans sistemindeki sorun ne?
MSF'nin en büyük endişe kaynağı, müdahalenin temel taşı olan epidemiyolojik sürveyans sistemi. Raporda bu faaliyet için resmen kaynak ayrıldığı hatırlatılırken sistemin "son derece sorunlu" olmayı sürdürdüğü, bazı bölgelerin yetersiz izlenirken bazılarının tamamen göz ardı edildiği kaydediliyor.
MSF'nin verilerine göre Ituri eyaletinde örgüt tarafından tedavisi yapılan Ebola vakalarının yalnızca yüzde 9'u daha önce sürveyans sistemi tarafından "temaslı" olarak tespit edilmişti. Bu oran, temas takibinin hastalığın yayılışını yakalayamadığını gösteriyor.
Ölümlerin ne kadarı toplum içinde yaşanıyor?
Rapora göre geçen ay Ebola kaynaklı olduğu bildirilen ölümlerin yaklaşık üçte ikisi tedavi merkezleri yerine toplum içinde gerçekleşti. MSF daha önce de ağustos ayında yaptığı açıklamada ölümlerin yüzde 60'ından fazlasının tedavi merkezleri dışında yaşandığını duyurmuştu.
MSF Uluslararası Başkanı ne dedi?
MSF Uluslararası Başkanı Javid Abdelmoneim, sağlanan büyük fonlara rağmen sahadaki pek çok görevlinin "eli ve cepleri boş" kaldığını söyledi. Abdelmoneim, ekiplerin tanık oldukları işleyiş bozuklukları karşısında çoğu zaman ne diyeceklerini bilemediğini belirterek durumun "kesinlikle kabul edilemez" olduğunu ifade etti.
Abdelmoneim, toplumdaki güvensizlik ortamının sürveyans çalışmalarını zorlaştırdığını kabul etti. Ancak denetim, personel görevlendirme ve operasyonel destek konularında acil iyileştirme yapılması gerektiğini vurguladı. Ülkenin ağır etkilenen diğer bölgelerinde virüsle mücadele eden ekip sayısının da oldukça yetersiz olduğunu söyledi.
MSF KDC hükümeti ve BM kuruluşlarından ne istiyor?
Rapora göre KDC ve Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşları, halihazırda seferber edilen kaynakların etkili bir müdahaleye dönüşmesini sağlamalı. Bunun için şu adımlar sıralanıyor:
- Denetim ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesi
- Sahada görev yapan personelin uygun şekilde eğitilmesi
- Personelin ücretlerinin ödenmesi
- Gerekli ekipmanla donatılması ve desteklenmesi
- Kaynakların ihtiyacın en yoğun olduğu bölgelere yönlendirilmesi
Salgın ne zaman başladı, nerede yoğunlaşıyor?
KDC Sağlık Bakanlığı salgını 15 Mayıs 2026'da, doğu bölgesindeki Ituri eyaletinde ilan etti. MSF'nin önceki açıklamalarına göre vakaların yaklaşık yüzde 90'ı Ituri'de görülüyor; müdahale ayrıca Kuzey Kivu, Güney Kivu, Tshopo ve Haut-Uélé eyaletlerinde de sürüyor. MSF, ekim ayında Kuzey Kivu'daki yayılımın "kontrolden çıktığı" uyarısında bulunmuştu.
