İsrail'de 27 Ekim'de yapılan parlamento seçimlerinin ardından muhalefetin en güçlü ismi olarak öne çıkan Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, Arap partileri dahil elde ettikleri milletvekili çoğunluğunu Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetine karşı derhal kullanacaklarını duyurdu. Eisenkot, yazılı açıklamasında yeni dönemde öncelikli gündemlerinin 7 Ekim'e ilişkin devlet soruşturma komisyonu, Ultra-Ortodoksları da kapsayan zorunlu askerlik düzenlemesi ve yargı reformunun iptali olacağını söyledi.
Eisenkot seçim sonrası ne açıkladı?
Eisenkot, seçim sonuçlarının ardından yaptığı yazılı açıklamada, "Rakamlara nereden bakarsanız bakın, 500 binden fazla oy farkıyla İsrail vatandaşlarının çoğunluğu 7 Ekim ve asker kaçağı hükümetine karşı, değişimden yana oy kullandı." ifadelerini kullandı. Oy farkına ilişkin bu rakam Eisenkot'a ait bir değerlendirme olup resmî sonuçlarla ayrıca teyit edilmedi.
Eisenkot, sonuçların mevcut aşırı sağcı hükümet karşısında değişim iradesini gösterdiğini savundu. Muhalefetin Arap partileriyle birlikte elde ettiği meclis çoğunluğunu etkin biçimde kullanmaya başlayacağını belirtti.
Muhalefetin ilk gündem maddeleri neler?
Eisenkot üç önceliği sıraladı:
- 7 Ekim'e ilişkin bir devlet soruşturma komisyonunun kurulması
- Harediler olarak bilinen Ultra-Ortodoksları da kapsayan zorunlu askerlik düzenlemesi
- Muhalefetin "bağımsız yargıya darbe" olarak nitelediği yargı reformunun iptali
Seçim sonuçlarında hangi blok kaç milletvekili çıkardı?
Kesin olmayan sonuçlara göre Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53, Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku 48 milletvekili çıkardı. 5,6 milyon seçmenin oy kullandığı seçimde iki blok da 120 sandalyeli Meclis'te hükümet kurmaya yetecek 61 sayısına ulaşamadı.
İsrail'deki Filistinlileri temsil eden partiler ise toplam 19 milletvekiliyle tarihî bir temsil düzeyine ulaştı. Hadash, Taal ve Balad'dan oluşan Ortak Liste 11, Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi 8 sandalye kazandı. Al Jazeera, Arap partilerinin önceki seçimde 10 sandalyede kaldığını aktardı.
Eisenkot Arap partileriyle hükümet kurar mı?
Eisenkot, Raam ve Ortak Liste'nin desteğiyle hükümet kurma ihtimaline kapıyı açık bıraktı. Ancak bunu üç şarta bağladı: İsrail'in Yahudi devleti olarak tanınması, Bağımsızlık Bildirgesi'nin değerlerine bağlılık ve Hamas'ın "terör örgütü" olarak tanınması.
Al Jazeera'nın aktardığına göre muhalefet bloku içindeki birçok parti de Arap partilerine dayanan bir hükümete sıcak bakmıyor. Bu durum, 48 ile 19 sandalyenin toplamda çoğunluk sağlamasına rağmen koalisyon aritmetiğini belirsiz kılıyor.
Trump'ın olası müdahalesine Eisenkot nasıl yanıt verdi?
Eisenkot, ABD Başkanı Donald Trump'ın hükümet kurma sürecine olası müdahalesine atıfta bulunarak, "İsrail'in bir sonraki hükümetinin bileşimine ilişkin karar, herhangi bir dış müdahale veya manipülasyon olmaksızın, yalnızca İsrail vatandaşlarına aittir." dedi.
İsrail basını hafta içinde Trump'a yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, Trump'ın seçimlerin ardından Netanyahu'ya muhalefetle ulusal birlik hükümeti kurması için baskı yapacağını öne sürmüştü. Trump ise Netanyahu'nun "iyi durumda" olduğunu savunmuş, birlik hükümeti çabalarına dahil olup olmayacağını henüz düşünmediğini söylemişti.
Eisenkot ile Lapid arasında hangi görüşme yapıldı?
Beyahad Partisi'nin iki numaralı ismi eski Başbakan Yair Lapid ile Eisenkot, seçimlerin ardından bir araya geldi. Kamuoyuna duyurulan ilk resmî temas olan görüşmeyi Lapid, X hesabından paylaştı.
Lapid, Eisenkot'la seçim sonuçlarını değerlendirdiklerini ve "seçmenin iradesini hayata geçirme yönündeki ortak sorumluluk bilinciyle atılacak adımları koordine ettiklerini" belirtti.
İsrail'de hükümet kurma süreci nasıl işliyor?
İsrail'de seçim sonuçlarının ardından Cumhurbaşkanı, hükümet kurma şansı en yüksek görülen milletvekiline görev verir. Bu isim, 28 gün içinde Meclis'te 61 milletvekilinin desteğini almaya çalışır; gerekirse süre 14 gün uzatılabilir.
İki blok da tek başına çoğunluğa ulaşamadığı için önümüzdeki dönemde pazarlıkların uzaması bekleniyor. Sonuçların kesinleşmesi ve parti liderlerinin Cumhurbaşkanı'na önerecekleri isimler sürecin yönünü belirleyecek.
