İngiliz ilaç şirketi GSK, Belçika'da 2019-2025 döneminde vergi avantajları ve sübvansiyonlar yoluyla en az 3,4 milyar avro kamu desteğinden yararlandı. Şirketin aynı dönemde ödediği vergi ise 1,4 milyar avro oldu. Belçika'daki üniversitelerden uzmanların yer aldığı Athena Enstitüsü'nün çalışmasına göre GSK'nin aldığı destek, ödediği verginin yaklaşık 2,5 katına denk geldi.
GSK Belçika'da ne kadar kamu desteği aldı?
Athena Enstitüsü'nün çalışmasına göre GSK, 2019-2025 yılları arasında Belçika'da vergi avantajları ve sübvansiyonlar yoluyla en az 3,4 milyar avro kamu desteği aldı. Rakamın "en az" ifadesiyle verilmesi, gerçek tutarın bundan yüksek olabileceğine işaret ediyor. Çalışma, şirkete sağlanan kamu desteklerini kamuoyuyla paylaşılmak üzere ortaya koydu.
GSK Belçika'da ne kadar vergi ödedi?
Aynı yedi yıllık dönemde GSK'nin Belçika'da ödediği vergi 1,4 milyar avro seviyesinde kaldı. Bu tutar, şirketin aldığı kamu desteğinin yaklaşık 2,5'te biri kadar. Başka bir ifadeyle şirketin yararlandığı destek, ödediği verginin yaklaşık 2,5 katı oldu.
Çalışan başına kamu desteği ne kadar?
Çalışmada, GSK'de istihdam edilen kişi başına yıllık ortalama kamu desteğinin 62 bin avroyu bulduğu belirtildi. Bu tutar, şirketin personel giderlerinin yaklaşık yüzde 45'ine karşılık geliyor.
Rakamlar özetle şöyle:
- Kamu desteği (2019-2025): en az 3,4 milyar avro
- Ödenen vergi (2019-2025): 1,4 milyar avro
- Destek / vergi oranı: yaklaşık 2,5
- Kişi başı yıllık ortalama destek: 62 bin avro
- Personel giderlerine oranı: yaklaşık yüzde 45
Athena Enstitüsü ne öneriyor?
Enstitü, kamu desteklerinin istihdamın korunması şartına bağlanmasını tavsiye etti. Öneri, GSK'nin Belçika'daki çalışanlarının yaklaşık yüzde 15'ini kapsayan işten çıkarma planı karşısında yapıldı. Çalışma, söz konusu desteklerin hangi koşullarla verilmesi gerektiği tartışmasına da dikkat çekiyor.
GSK Belçika'da kaç kişiyi işten çıkaracak?
GSK, 14 Ekim'de Belçika'da en fazla 1.217 pozisyonu kapsayabilecek bir işten çıkarma planı açıkladı. Reuters ve Belçika basınındaki haberlere göre bunların 735'i yönetici ve uzman, 482'si diğer beyaz yaka pozisyonlarından oluşuyor. Üretim çalışanları planın kapsamı dışında.
Plan hangi tesisleri etkiliyor?
Haberlere göre plan, GSK'nin Rixensart, Wavre ve Gembloux'daki faaliyetlerini kapsıyor. Şirketin Belçika'da yaklaşık 8 bin kişi istihdam ettiği belirtiliyor. Wavre, GSK'nin aşı biriminin merkezi ve üretim sahası olarak biliniyor. Rixensart ise şirketin aşı alanındaki köklü Ar-Ge merkezi olarak öne çıkıyor.
İşten çıkarmalar kesinleşti mi?
Açıklanan 1.217 rakamı bir üst sınır olarak aktarıldı. Haberlere göre sayı, çalışan temsilcileriyle yürütülecek görüşmelerin ardından değişebilir. Sürecin yaklaşık iki yıla yayılabileceği ve sendikaların alternatif önerilerle müzakere edebileceği ifade ediliyor.
GSK planı nasıl açıkladı?
Reuters'a göre plan, GSK'nin 1,9 milyar sterlinlik tasarruf sağlamayı hedeflediği üç yıllık maliyet programının Belçika'daki ilk somut adımı oldu. Şirket, Belçika'nın en büyük biyofarmasötik işvereni olmayı sürdüreceğini ve aşılarının büyük bölümünü ülkede üretmeye devam edeceğini bildirdi.
Sendikalar ne diyor?
Belçika basınında yer alan haberlere göre sendikalar, ülkedeki faaliyetlerine kamu desteği sağlanan bir grubun bu ölçekte işten çıkarma yapmasının nasıl gerekçelendirilebileceğini sorguluyor. Athena Enstitüsü'nün çalışması bu tartışmaya rakamsal bir zemin sağlıyor.
