Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında bir basın toplantısı düzenledi. Guterres, konuşmasında fosil yakıtlardan adil, düzenli ve hakkaniyetli bir geçişin hızlandırılması gerektiğini vurguladı. Ayrıca 1,5 derecelik sıcaklık sınırının aşılmasının artık kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Guterres, Türkiye'ye ev sahipliği ve misafirperverliği için teşekkür etti. Türkiye'nin şimdiye kadarki en büyük COP'lardan birine, yılın en büyük BM konferansına ev sahipliği yaptığını belirtti. Dünyanın dört bir yanından gelen on binlerce kişinin enerjisini ve kararlılığını "olağanüstü" diye niteledi.
Guterres COP31'de ne mesaj verdi?
Guterres'in Antalya'da vermek istediği mesaj açıktı. İklim, ekonomi ve güvenlik açısından fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik hızlandırılmış bir geçiş gerektiğini söyledi. Fosil yakıtların iklim krizinin başlıca nedeni olduğunu, bunlardan uzaklaşmadan güvenli bir iklime giden inandırıcı bir yol bulunmadığını ifade etti.
Fosil yakıt bağımlılığı ülkeleri neden riske atıyor?
Guterres'e göre bu bağımlılık ülkeleri fiyat şoklarına, jeopolitik çalkantılara ve istikrarsızlığa açık hale getiriyor. Çözümün tedarikçileri değiştirmekten değil, bağımlılığı azaltmaktan geçtiğini söyledi. Bunun için temiz enerji, elektrik şebekeleri, enerji depolama, verimlilik ve temiz elektrifikasyon büyük ölçüde yaygınlaştırılmalı. Temiz enerjideki büyümenin fosil yakıt üretimini, kullanımını ve emisyonları gerçekten azaltması da şart.
1,5 derece sınırı aşılacak mı?
Guterres, bilimin 1,5 derecelik sınırın aşılmasının artık kaçınılmaz olduğunu gösterdiğini söyledi. Sorumluluğun, bu aşımı mümkün olduğunca küçük ve kısa tutmak, sıcaklıkları en hızlı biçimde yeniden 1,5 derecenin altına indirmek olduğunu belirtti. Bunun için önümüzdeki birkaç yıl boyunca her yıl yaklaşık yüzde 6 oranında, derhal ve ciddi emisyon azaltımı gerektiğini kaydetti.
Mevcut ulusal katkı taahhütleri ne anlama geliyor?
Guterres, ulusal olarak belirlenmiş katkılara ilişkin mevcut taahhütler temelinde, öngörülebilir gelecekte sürecek bir sınır aşımına doğru gidildiğini söyledi. Yüzyılın sonunda sıcaklıkların 2,5 derecenin üzerine çıkacağını belirtti. Bu tabloyu "felaketin reçetesi" olarak niteledi. Sınırlı ve geçici bir aşımın bile bugün görülen yıkıcı etkileri şiddetlendireceğini ifade etti.
İklim finansmanı konusunda ne dedi?
Guterres, gelişmekte olan ülkelerin, özellikle de en savunmasız olanların kayıp, zarar ve adaptasyon konusunda çok daha fazla desteğe ihtiyaç duyacağını söyledi. Gelişmiş ülkelerin son COP toplantılarında taahhüt ettikleri finansmanı sağlaması gerektiğini vurguladı. Uyum finansmanının üç katına çıkarılmasının bile ihtiyaç duyulan miktarın yüzde 30'undan azını karşılayacağını belirtti.
Guterres, bugün farklı iklim fonlarının yöneticileriyle görüştüğünü de aktardı. İdari kapasitesi sınırlı ülkelerin mevcut fonlara daha kolay erişebilmesi için çaba göstermelerini istedi. Mevcut fonların yeterli olmadığını, iklim konusunda yapısal bir adaletsizlik bulunduğunu söyledi.
Fosil yakıt lobisi hakkında ne söyledi?
Guterres, bilimin gerektirdikleri ile siyasetin ortaya koyduklarının arasındaki uçurumun tehlikeli derecede büyük olduğunu söyledi. COP sürecinin bu uçurumu kapatmaya yardımcı olacak şekilde gelişmesi gerektiğini belirtti. "Fosil yakıt lobisinin orantısız etkisiyle yüzleşmeliyiz. Gezegenimizin geleceği, onun yok edilmesinden kazanç sağlayanların koşullarına göre müzakere edilemez." diye konuştu.
Asıl çözümün, en fazla sera gazı salan ülkeler başta olmak üzere üye devletlerin elinde olduğunu yineledi. Bu ülkelerin, 1,5 derece hedefini hâlâ mümkün kılmak için emisyonların derhal ve radikal biçimde azaltılması gerektiğini kabul etmesini istedi.
Antalya'da hangi girişimler gündeme geldi?
Guterres, Antalya'da dikkat çekici girişimlerin gündeme getirildiğini söyledi. Örnekler şunlar:
- Fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ve ormansızlaşmaya ilişkin yol haritaları
- Elektrifikasyonun yaygınlaştırılması çabaları
- Sıfır atığa yönelik küresel taahhüt
- Küresel elektrik şebekelerinin geliştirilmesinin hızlandırılması
- "Herkes İçin Erken Uyarı" girişiminin uygulanmasına ivme kazandırılması
Guterres neden bu COP'u özel bir veda olarak nitelendirdi?
Guterres, Genel Sekreter olarak katıldığı son COP'un bu olduğunu ve Antalya'daki son etkinliğinin de bu basın toplantısı olduğunu söyledi. Yaklaşık 10 yıllık görev süresi boyunca iklim konusunda gerçeği söylemeye çalıştığını belirtti. Bu gerçeğin bazen rahatsız edici olduğunu, bazen hoş karşılanmadığını ifade etti.
İklim değişikliğinin dünya çapında açlığa ve yerinden edilmeye yol açtığını, kalkınma kazanımlarını silip süpürdüğünü ve ülkeleri borç batağına sürüklediğini söyledi. Toprak ve su rekabetini şiddetlendirdiğini, istikrarsızlığı körüklediğini de ekledi.
Guterres'in Antalya'dan ayrılırken verdiği mesaj ne?
Guterres'in mesajı kısaydı: "Gerçeklerle yüzleşin. Bilimin yolundan gidin. Geleceği seçin. Asla pes etmeyin." Umutlu olmaya devam ettiğini söyleyen Guterres, son on yılda yenilenebilir enerjinin geri plandan çıkıp ana akım haline geldiğini hatırlattı. Asıl sorunun, daha temiz ve güvenli bir geleceğe ulaşmak için gereken cesaret ile hızın bulunup bulunmadığı olduğunu belirtti.
Guterres, BM'de görevde kim olursa olsun, birçok ülkenin ileride yaşanabilecek felaketleri öngörme kapasitesini önemli ölçüde artıran projeyi sürdürmesini umduğunu söyleyerek sözlerini tamamladı.
