Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD ile İran arasında anlaşma sağlanması için çabaların sürdüğünü belirtti. Fidan, 21 Kasım'da TGRT Haber canlı yayınında gündemi değerlendirirken böyle bir anlaşmanın yalnızca Hürmüz Boğazı'nın açılması için değil, küresel finansal krizlerin etkisinin azaltılması bakımından da önem taşıdığını söyledi. Fidan, savaşın ve çözümsüzlüğün yarattığı ekonomik yükün birçok ülke için ağırlaştığını da ifade etti.

Fidan, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile görüştüğünü, çabaların devam ettiğini aktardı. "İnşallah başarıya ulaşır. Biz de elimizden geleni yapıyoruz" dedi.

Hürmüz Boğazı'ndaki durum nedir?

Fidan, Hürmüz Boğazı'yla ilgili sürecin devam ettiğini, ancak belli bir tıkanıklıktan söz edilebileceğini belirtti. Taraflar arasında mesajların gidip geldiğini ve belli taleplerin bulunduğunu söyledi.

Savaşın ekonomik yükü için ne dedi?

Fidan, birçok ülkede ekonomik açıdan ciddi zorlukların yaşandığını kaydetti. "Bu savaşın, çözümsüzlüğün getirdiği ekonomik yük her geçen gün giderek zorlaşıyor birçok ülke için" diyen Fidan, bunun siyasi açıdan da sorunlu bir konu olduğunu, herkesin çözüm için uğraştığını söyledi.

Trump, Şi ve Putin'in üçlü zirvesini nasıl değerlendirdi?

Fidan, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi kapsamında ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Çin'de bir araya gelmesini önemli buldu. Mevcut krizlere çözüm getirmede çok etkili olmasa da liderlerin en azından var olan durumu kötüleştirmeyeceklerini ifade ettiğini söyledi.

Fidan, nükleer silahlar konusunda ortaya konan bir dil bulunduğunu da belirtti. Ancak bunun somut bir girişime dönüşüp dönüşmeyeceğinin görülmesi gerektiğini söyledi. Devletin resmî görüşü olmadığını vurguladığı kişisel analizinde, görüşmeden çok ileri bir hamle çıkmayabileceğini dile getirdi. Obama döneminde nükleer enerji ve silahsızlanmayı merkeze alan 4-5 küresel toplantı yapıldığını, Türkiye'nin de bunlara katıldığını hatırlattı.

Fidan, toplantıya katılan meslektaşlarından edindiği bilgilere göre çok detaylı bir konunun tartışılmadığını aktardı. Görüşmenin "Yalta Konferansı"na benzetilmesine ilişkin soruya ise "Çok abartılı bence" yanıtını verdi.

ABD küresel stratejisini neden yeniden gözden geçiriyor?

Fidan'a göre Trump yönetimiyle birlikte ABD, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana üstlendiği bazı rolleri değiştirme kararı aldı. Fidan, ABD'nin geleneksel olarak müttefikleriyle hareket ettiğini ve bunun müttefiklere istikrar getirdiğini anlattı. ABD'nin bugün "bu rolden istifa ediyorum" dediğini söyledi.

Fidan, "ilk önce Amerika" yaklaşımına atıfta bulunarak ABD'nin ittifak ilişkilerini gözden geçirdiğini, yükün tamamını tek başına taşımak istemediğini belirtti. NATO'da bu konunun gündeme geldiğini, ABD'nin Avrupa güvenliğinden kendini eskisi kadar sorumlu hissetmediğini söyledi.

COP31'de Bakanlığın kadın ve çocuk etkinlikleri ne zaman?
COP31'de Bakanlığın kadın ve çocuk etkinlikleri ne zaman?
İçeriği Görüntüle

Fidan'a göre ABD ve İsrail'deki seçimlerde İsrail'in rolü ne?

Fidan, ABD'deki Kongre seçimleri ile İsrail'deki seçimlere ilişkin değerlendirmesinde, hem İsrail'deki hem de Amerika'daki sonuçlarda Netanyahu politikalarının merkezi bir rol oynadığını savundu. Bir ülkenin başka bir ülke adına vekil gibi savaşa girmesi hâlinde "Amerika önce mi, İsrail önce mi?" sorusuyla karşılaşacağını söyledi.

Demokratlardan yeni seçilen ekibin eski Demokrat bakış açısını da reddettiğini öne süren Fidan, bu ekibin savaşlara karşı çıktığını ifade etti. Gazze'deki insani durumu ve yaşananları "soykırım" olarak nitelendirdi. Bu politikalara doğrudan veya dolaylı destek veren her aktörün siyasi ya da başka türden bir bedel ödediğini ve ödemeye devam edeceğini söyledi.

Türkiye-ABD ilişkilerinde son durum ne?

Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Trump arasında liderler diplomasisine örnek olabilecek ciddi bir ilişki bulunduğunu söyledi. Kamuoyuna yansıyan ve yansımayan birçok konunun yönetildiğini, bazı sorunların çözüme kavuşturulduğunu belirtti.

Fidan, ABD'nin Suriye ve Irak'tan çekilmesinin Türkiye'nin "terörsüz bölge projesi" açısından merkezi bir konu olduğunu vurguladı. Irak'ta Başbakan Ali ez-Zeydi'nin politikalarını desteklediklerini, Irak'ın milli bütünlüğüne, güvenliğine ve istikrarına önem verdiklerini söyledi. Erdoğan'ın Trump ile Kafkasya, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda ateşkes ve Afrika Boynuzu gibi başlıklarda yakın çalıştığını da ekledi.

Savunma sanayisindeki engeller ve CAATSA için ne söyledi?

Fidan, savunma sanayisinde idarenin yetkisine dayanan bazı gecikmelerin kalktığını, bazı mühimmat alımlarında uzun süredir verilmeyen onayların çıktığını söyledi. Yasalaştırılmış konularda ise ABD yönetiminin yetkisinin ve hareket alanının sınırlı olduğunu belirtti.

Fidan, siyasi iradenin yaklaşık 1,5 yıldır ortada olduğunu, Trump ile Erdoğan'ın bu konunun kapanması gerektiğini ifade ettiğini aktardı. Rus savunma sistemi alan birçok ülke bulunduğunu belirterek "Amerika bunun hangisine CAATSA koydu?" diye sordu. Fidan, Türkiye'nin bölgedeki duruşundan başta İsrail olmak üzere bazı güçlerin rahatsız olduğunu ve bunun ABD'de lobi faaliyetlerine yansıdığını söyledi. İsrail ve Yunan lobilerinin yerel siyasete etki ettiğini savunan Fidan, bu konunun aşılması için sistemli ve disiplinli çalışılması gerektiğini ifade etti.

Türkiye'nin bölgesel girişimleri neden önemli?

Fidan, Türkiye'nin daha önce denenmemiş yöntemlerle sorun çözmeye çalıştığını söyledi. Mekke Savunma İttifakı, Bölgesel 4'lü ve Gazze 8'li grubu gibi yapıların daha önce bulunmadığını belirten Fidan, ülkelerin işbirliğiyle az ya da çok yol alınabildiğini gördüklerini ifade etti.

Fidan, Türkiye'nin birçok stratejik havzada yer aldığını, bu bölgelerin kriz üretmeye açık dinamik coğrafyalar olduğunu söyledi. Her biri için stratejik vizyon ve mekanizma geliştirilmesi gerektiğini, Türkiye'nin krizler büyümeden öngörmeye çalıştığını aktardı.

Fidan, Türkiye'nin gücünü barış, istikrar ve refahı sağlamak için kullanan bir aktör olmasının onu aranan bir ülke hâline getirdiğini söyledi. "Bölgesel sahiplenme" gibi Türkiye'nin kullandığı kavramların artık Avrupalı liderlerce de dile getirildiğini ifade etti. Fidan, AK Parti hükümetlerinin kesintisiz iktidarının kadro sürekliliği sağladığını ve kendisinin bölgedeki aktörleri yaklaşık 20 yıldır tanımasının avantaj olduğunu belirtti. Bölgedeki ve dünyadaki yaşamsal krizleri büyük ölçüde ülkeye yansıtmadıklarını da sözlerine ekledi.

Kaynak: AA