İran devlet televizyonunda yayımlanan habere göre, İran Silahlı Kuvvetleri son 10 gün içinde Hürmüz Boğazı'nda en az 11 tankeri hedef aldı. Haberde, hedef alınan gemilerin takip sistemlerini kapatarak Tahran'ın onaylamadığı "alternatif" bir güzergâhı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İddia, bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil.
İran Silahlı Kuvvetleri Hürmüz Boğazı'nda ne yaptı?
İran devlet televizyonuna göre Silahlı Kuvvetler, Tahran'ın izin vermediği rotadan seyreden tankerleri son 10 günde hedef aldı. Hedef alınan gemi sayısı haberde "en az 11" olarak verildi. Saldırıların yöntemi, hangi gemilere yönelik olduğu ve ne kadar hasar oluştuğu haberde ayrıntılandırılmadı.
Haberde, hedef alınan tankerler arasında mayına çarparak hasar görenlerin olup olmadığına dair de bilgi verilmedi.
Hangi rota "alternatif" olarak nitelendiriliyor?
İran'ın "alternatif" dediği güzergâh, Tahran'ın koordinasyon ve onay şartı koştuğu geçiş düzeninin dışında kalan rotalar anlamına geliyor. Devrim Muhafızları daha önce de koordinasyon yapılmadan duyurulan yeni geçiş rotalarını "kabul edilemez" ve "son derece tehlikeli" olarak nitelemişti. Devlet televizyonundaki haberde, söz konusu gemilerin takip sistemlerini kapattığı da vurgulandı.
Son 24 saatte kaç tanker geçişini tamamlayamadı?
Haberde, son 24 saat içinde 4 tankerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini tamamlayamadığı belirtildi. Bu gemilerin neden geçişi tamamlayamadığı, hasar görüp görmedikleri ya da rotalarını değiştirip değiştirmedikleri konusunda ayrıntı paylaşılmadı.
Devrim Muhafızları seyir sistemlerine nasıl müdahale ediyor?
İran devlet televizyonu, Devrim Muhafızları Ordusu'nun İran kara sularındaki "düşman" gemilerin seyir sistemlerini dışarıdan müdahaleyle devre dışı bıraktığını ve bu yolla gemilerin hareketini engellediğini kaydetti. Hangi gemilerin "düşman" sayıldığı ve müdahalenin teknik niteliği açıklanmadı. Bu iddia da yalnızca İran tarafının anlatımına dayanıyor.
Son günlerde Hürmüz Boğazı'nda neler yaşandı?
Uluslararası basında yer alan haberlere göre, Devrim Muhafızları 8 Kasım'da iki tankerin deniz mayınına çarparak yandığını öne sürdü. Devrim Muhafızları, bu gemilerin seyir sistemlerini kapattığını ve yetkisiz rota kullandığını ileri sürdü. Al Jazeera'nın aktardığına göre, 5 Kasım'da da İran tarafı en az beş tankerin ve bir römorkörün yandığını açıklamıştı. Bu iddiaların bağımsız doğrulaması sınırlı kaldı.
Hürmüz Boğazı neden bu kadar önemli?
Hürmüz Boğazı, Körfez'deki petrol ve doğal gaz ihracatının dünyaya ulaştığı kritik bir deniz geçidi. Uluslararası basındaki haberlere göre İran, bu yılın şubat ayı sonunda başlayan savaşın ardından boğazdaki trafiği ciddi biçimde kısıtladı. Bir haberde gemi trafiğinin savaş öncesi seviyenin yaklaşık yüzde 20'sine gerilediği belirtiliyor. Tahran boğazdaki seyrüseferi kontrol ettiğini savunurken, Washington bu kısıtlamaları reddediyor. ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukası da sürüyor.
Tanker saldırıları petrol piyasasını nasıl etkileyebilir?
Boğazdan geçişlerdeki aksama ve gemilerin hedef alınması, deniz taşımacılığı ve sigorta maliyetlerini artırma riski taşıyor. Ancak bu haberde yer alan iddialar için resmî bir hasar, mürettebat ya da petrol akışı verisi paylaşılmadı. Gelişmenin enerji fiyatlarına yansıması, bağımsız deniz güvenliği kuruluşlarının ve piyasa verilerinin teyidine bağlı.
Gemiler bu bölgede nasıl bilgilendiriliyor?
Devrim Muhafızları, gemilerin mayınlardan kaçınması için alternatif rotaları gösteren haritalar ve uyarılar yayımlamıştı. Muhafızlar sözcüsü, boğazın tamamının kendi kontrollerinde olduğunu ileri sürüyor ve kurallara uymayan gemilerin risk altında olduğunu söylüyordu. İran'ın rota ve geçiş koşullarına ilişkin açıklamaları ise bölgedeki denizcilik şirketleri için belirleyici olmayı sürdürüyor.
