Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yıllık Yenilenebilir Enerji 2026 raporunu yayımladı. Rapora göre Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde devreye alınacak yenilenebilir enerji kapasitesi, tahmin döneminde ilk kez gelişmiş ekonomilerdeki artışla aynı düzeye ulaşacak. Bu büyümenin arkasındaki ana etken, dünya genelinde derinleşen enerji güvenliği endişeleri olarak gösteriliyor.
Küresel yenilenebilir enerji kapasitesi ne kadar artacak?
IEA'nın öngörüsüne göre küresel yenilenebilir enerji kapasitesi 2026-2031 döneminde yaklaşık 4 bin 800 gigavat artacak. Bu rakam, önceki 6 yıllık dönemde eklenen kapasiteden yaklaşık yüzde 60 fazla.
2031'e kadar kapasite artışının dörtte üçünden fazlasını güneş enerjisinin sağlaması bekleniyor. Güneşi kara tipi rüzgar enerjisi izleyecek.
Gelişmekte olan ekonomilerde büyüme neden hızlanıyor?
Raporda, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan geniş çaplı enerji tedarik kesintisinin ülkeleri yerli kaynaklara yönelttiği belirtiliyor. ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla 28 Şubat'ta başlayan savaştan bu yana küresel enerji piyasalarında benzeri görülmemiş kesintiler yaşanıyor.
Bu kesintiler, daha güçlü politika desteği ve artan enerji güvenliği kaygılarıyla birleşerek Hindistan, Güneydoğu Asya, Afrika ve Orta Doğu'da yenilenebilir kapasitenin daha hızlı yaygınlaşmasını sağlıyor. Hükümetler ithal yakıtlara bağımlılığı ve fiyat dalgalanmalarına maruz kalma riskini azaltmayı hedefliyor.
Çin dışındaki gelişmekte olan ekonomiler ne kadar kapasite ekleyecek?
IEA'ya göre Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomiler yaklaşık 1100 gigavat yenilenebilir enerji kapasitesi ekleyecek. Bu, gelişmiş ekonomilerdeki artışla yaklaşık aynı düzeyde.
Çin'in payı neden geriliyor?
Çin, yaklaşık 2 bin 550 gigavatlık katkıyla küresel kapasite artışına en büyük katkıyı sağlayan ülke olmayı sürdürecek. Ancak yenilenebilir enerji politikalarındaki değişiklikler nedeniyle ülkenin payının, 2025'te yüzde 60'ın üzerindeyken tahmin dönemi boyunca ortalama yüzde 53'e gerilemesi bekleniyor.
Hindistan ve diğer bölgelerde büyüme nasıl olacak?
Hindistan, yenilenebilir enerjide dünyanın en büyük ikinci büyüme pazarı olarak öne çıkıyor. Ülkenin toplam yenilenebilir kapasitesinin 2031'e kadar iki kattan fazla artması öngörülüyor.
Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ile Sahra Altı Afrika'da da büyüme hız kazanıyor. Bu bölgelerde 2026-2031 döneminde eklenecek kapasitenin, önceki 6 yıllık döneme göre yaklaşık 3 katına çıkacağı tahmin ediliyor.
Şebeke bağlantısı sorunu büyümeyi nasıl etkiliyor?
Raporda şebekeye bağlantıdaki gecikmeler önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Dünya genelinde şebeke bağlantısı bekleyen projelerin kapasitesi geçen yıl yüzde 60 arttı.
Bekleyen projelerin toplam kapasitesi, aynı dönemde şebekelere bağlanan rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesinin 4 katına denk geliyor. Şebeke kısıtlarının özellikle gelişmiş ekonomilerdeki büyümeyi yavaşlatma riski taşıdığı vurgulanıyor.
Ulaştırmada yenilenebilir enerjinin payı ne olacak?
IEA, yenilenebilir enerjinin 2031'e kadar küresel ulaştırma sektöründeki enerji talebinin yüzde 6'sını karşılamasını bekliyor.
Fatih Birol enerji güvenliği vurgusunu nasıl yaptı?
IEA Başkanı Fatih Birol, geçmişte yenilenebilir enerjinin büyümesinin ardındaki temel politika önceliğinin çevresel kaygılar olduğunu söyledi. Birol, maliyetlerin düşmesinin yenilenebilir enerjiyi birçok piyasada rekabetçi bir seçenek haline getirdiğini belirtti.
Birol, "Ancak bugün yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasını esas olarak enerji güvenliği kaygıları yönlendiriyor çünkü giderek daha fazla ülke ithal yakıtlara bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. Yenilenebilir enerjinin büyüme hikayesinde yeni bir dönem başlıyor ve bu hikaye gerçekten küresel bir nitelik taşıyor." ifadesini kullandı.
Yenilenebilir kaynaklar elektrik üretiminin ne kadarını karşılıyor?
Birol'a göre yenilenebilir enerji teknolojilerinin kullanımı büyük pazarların ötesine geçerek dünyanın her köşesine yayılıyor. Bu durum yenilenebilir enerjiyi küresel elektrik sektörünün temel direklerinden biri haline getiriyor.
Yenilenebilir kaynaklar bugün dünya genelindeki elektrik üretiminin üçte birini karşılıyor. Birol, önümüzdeki 5 yıl içinde bu oranın yarıya yaklaşmasının beklendiğini söyledi.
