İran, ABD'nin askeri saldırı tehditleri devam ettiği sürece Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile nükleer denetimlerin yeniden başlatılmasına ilişkin görüşmelerin yürütülemeyeceğini Ajansa iletti. Associated Press'in (AP), üye ülkelere dağıtılan gizli bir UAEA raporuna dayandırdığı habere göre Tahran yönetimi bu tutumunu resmî bir bildirimle Ajansa bildirdi.
İran UAEA'ya ne bildirdi?
İran, bildiriminde ABD Başkanı Donald Trump'ın özellikle nükleer tesisleri hedef alan yeni saldırılara ilişkin "süreklilik gösteren, açık ve kamuoyuna yönelik" tehditlerde bulunduğunu savundu. Tahran'a göre bu şartlarda denetim görüşmelerinin sürdürülmesi mümkün değil.
İran, nükleer denetimlerin uygulanması için gerekli koşullar yeniden sağlanana kadar sorunun çözülemeyeceğini belirtti. Tahran yönetimi, şartlar elverdiğinde güvence denetimlerine ilişkin yükümlülüklerini yeniden tam olarak yerine getirme konusunda kararlı olduğunu da vurguladı.
UAEA'nın İran'a çağrısı ne oldu?
UAEA, İran'ın nükleer tesislerine ve nükleer materyallerine ilişkin bilgi eksikliğinin "nükleer silahların yayılmasının önlenmesi açısından endişe kaynağı" olduğunu belirtti. Ajans bu durumun ivedilikle giderilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Ajans ayrıca İran'daki güvence denetimlerini kısa sürede yeniden başlatmaya hazır olduğunu açıkladı. Tahran yönetimine, müfettişlerin ülkeye dönüşünü sağlayacak teknik ve aşamalı tedbirleri değerlendirmesi çağrısında bulundu.
İran'ın ABD'nin ödül teklifine itirazı ne?
İran, ABD'nin nükleer programına ilişkin bilgi sağlayanlara 20 milyon dolara kadar ödül teklif etmesinden duyduğu endişeyi de UAEA'ya iletti. Tahran, Ajansın faaliyetlerinin gizliliğinin korunmasının ve nükleer programına ilişkin bilgilerin açıklanmamasının, kötüye kullanılmamasının veya istismar edilmemesinin önemini vurguladı.
UAEA'nın İsfahan'daki tesise ilişkin endişesi ne?
Rapora göre UAEA, İran'ın İsfahan Yakıt Zenginleştirme Tesisi'ne ilişkin endişe duyuyor. İran'ın Haziran 2025'te Ajansa bildirdiği tesis henüz denetlenemedi. UAEA'nın tesisin tam konumunu ve nükleer materyal içerip içermediğini bilmediği belirtildi.
Raporda, müfettişlerin Haziran 2025'teki saldırıların başladığı gün tesisi ziyaret etmesinin planlandığı, ancak saldırılar nedeniyle denetimin iptal edildiği aktarıldı.
İran'da UAEA denetimleri neden durdu?
İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'ın nükleer tesislerine düzenlediği saldırılardan bu yana Tahran yönetimi, UAEA müfettişlerinin saldırılardan etkilenen tesislere erişimine izin vermedi. Ajans, saldırılardan bu yana İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumunu da doğrulayamadı.
UAEA müfettişleri Haziran 2025'ten bu yana hangi tesisi denetledi?
Haziran 2025'ten bu yana UAEA müfettişlerinin İran'da denetim gerçekleştirdiği tek tesis Buşehr Nükleer Güç Santrali oldu. Bu denetim 12-15 Eylül tarihlerinde yapıldı.
