İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) ABD ve bazı Avrupa ülkelerinin etkisi altında kaldığını öne sürdü. Bekayi, Tahran'da düzenlediği haftalık basın toplantısında ajansı, İran'ın nükleer faaliyetleri hakkında tek taraflı raporlar hazırlamakla suçladı. Anadolu Ajansı'nın (AA) aktardığına göre Bekayi, bu süreç devam ettikçe İran ile UAEA arasındaki ilişkilerde bir değişiklik beklenmemesi gerektiğini söyledi.
UAEA'ya yönelik eleştiri ne anlama geliyor?
Bekayi'ye göre ajansın bu tutumu, nükleer konularda uluslararası yetkin bir kuruluş olarak güvenilirliğine zarar verecek. Sözcü, UAEA'nın İran'daki nükleer santrallere yönelik saldırıları görmezden geldiğini de savundu. Bekayi'nin ifadesiyle ajansın, "teknik ve bağımsız bir kurum mu olacağı yoksa ABD ve bazı Avrupa ülkelerinin etkisi altında faaliyet göstermeye devam mı edeceği konusunda karar vermesi" gerekiyor.
İran NPT'den çekilecek mi?
Bekayi, İran toplumunda ülkenin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'ndan (NPT) çekilmesine ilişkin görüşler bulunduğunu hatırlattı. Sözcü, "NPT'ye taraf olduğumuz sürece anlaşmada yer alan hükümlere bağlı kalacağız." dedi. Açıklamada çekilme yönünde bir karar duyurulmadı.
İran uranyum zenginleştirme hakkı konusunda ne dedi?
Almanya ve Fransa'nın, İran'ın uranyum zenginleştirmeyi durdurması gerektiği yönündeki çağrısına da yanıt veren Bekayi, bu hakkın başka ülkeler tarafından verilmediğini söyledi. Sözcüye göre uranyum zenginleştirme hakkı NPT üyeliği temelinde doğuyor.
Buşehr Nükleer Santrali'nde denetim yapıldı mı?
Bekayi, İran'ın nükleer santrallerine ilişkin güvenlik yükümlülüklerini askıya almadığını belirtti. Geçtiğimiz haftalarda Buşehr Nükleer Santrali'nde denetim yapıldığını hatırlatan sözcü, denetimlerin Rusya ile ikili anlaşmalar ve güvenlik önlemleri yükümlülükleri çerçevesinde gerçekleştiğini aktardı.
Rusya ve Çin ile temas var mı?
ABD Başkanı Donald Trump'ın gelecek hafta Filipinler ve Çin'i kapsayan bir gezi yapacağına değinen Bekayi, ziyaretin ikinci ayağında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile üçlü görüşme yapılacağını hatırlattı. İran'ın Çin ve Rusya ile yakın temasta olduğunu vurgulayan sözcü, bu ülkelerle stratejik ortaklık bulunduğunu söyledi.
Bekayi'ye göre iki ülke de İran'ın pozisyonunu iyi biliyor ve ABD'nin tek taraflı yaklaşımına karşı çıkıyor. Sözcü, her iki ülkenin de ABD ile etkileşimde Washington'dan bazı konularda yanıt vermesini isteyeceğini belirtti.
ABD ile müzakere yöntemi önemli mi?
Rusya ve Çin'in İran'a ABD ile doğrudan müzakere teklifi ilettiği yönündeki iddialara değinen Bekayi, müzakerelerin doğrudan ya da dolaylı olmasının mevcut aşamada bir anlamı olmadığını söyledi. Sözcüye göre ABD, en üst düzeyde imzaladığı mutabakat zaptını iki hafta içinde ihlal etti. Bekayi, asıl meselenin yöntem değil ciddiyet ve irade olduğunu ifade etti.
JD Vance'ın müzakerelerden alınması hakkında ne söyledi?
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'ın İran müzakerelerinden alınması konusundaki soruya Bekayi, farklı şahıslar arasında ayrım yapılmaması gerektiği yanıtını verdi. Sözcü, İran'a yönelik saldırılarda kararın muhtemelen Washington'da bile alınmadığını, ABD'nin Batı Asya politikasının başka yerde belirlendiğini iddia etti. Bekayi, önemli olanın şahıslar değil, ABD'nin devlet olarak davranışları olduğunu söyledi.
Fransa'daki siber saldırı suçlamalarına yanıt ne oldu?
Bekayi, Fransız market zincirlerinin soğutma sistemlerine yönelik siber saldırıların arkasında İran'ın olduğu yönündeki suçlamaları reddetti. Sözcü, "İsrail'in sahte bayrak operasyonları" konusunda uyarıda bulundu. Saldırılara ilişkin bağımsız bir tespit AA metninde yer almıyor.
Almanya'nın İsrail'e silah satışı konusunda ne dendi?
Bekayi, Almanya'nın Tel Aviv'e silah ve askeri malzeme satışının bir sır olmadığını söyledi. Sözcüye göre Almanya, ABD'den sonra İsrail'e en çok silah gönderen ikinci ülke ve İsrail'in işlediği her suça ortak. Bu değerlendirme İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü'ne ait.
İran tazminat talep ediyor mu?
Bekayi, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarında bazı bölge ülkelerindeki üsleri kullandığını hatırlattı. İran'ın, saldırılarda doğrudan veya dolaylı rol oynayan bölge ülkelerinden tazminat talep ettiğini vurguladı. Sözcü, hangi ülkelerin kastedildiğini AA metnine yansıyan bölümde belirtmedi.
