Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, COP31 kapsamında önerdikleri Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi ile ülkelerin bilgi ve tecrübelerini kalıcı bir işbirliğine dönüştürmeyi amaçladıklarını açıkladı. Memişoğlu, Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31), Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus ile ortak basın toplantısı yaptı. Toplantı, mavi alandaki Mevlana Celaleddin Rumi Salonu'nda gerçekleşti.
Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi nedir?
Girişim, Türkiye'nin COP31 kapsamında sunduğu bir öneri olarak tanımlanıyor. Memişoğlu'na göre amaç, bir ülkede geliştirilen başarılı bir çözümün başka bir ülkede hayat kurtarabilmesi. Bakan, "Her ülke aynı sorunu çözmek için yeniden zaman kaybetmesin. Ortak bilgi, yerel ihtiyaca uygun uygulamalara dönüşsün." dedi.
Memişoğlu iklim ve sağlık ilişkisini nasıl değerlendirdi?
Bakan, COP31'deki görevlerinin bilimsel bilgiyi uygulanabilir kararlara, kararları da insanların hayatında hissedilen sonuçlara dönüştürmek olduğunu söyledi. Önceki konferanslarda güçlenen sağlık gündeminin ve Belem Sağlık Eylem Planı'yla ortaya konan birikimin daha ileri taşınması gerektiğini vurguladı. Sağlığın iklim politikalarının merkezinde yer alması için çevre, enerji, tarım, ulaştırma, şehircilik ve sağlık alanlarında birlikte çalışılması gerektiğini belirtti.
Türkiye'nin iklim hedefleri neler?
Memişoğlu, Türkiye'nin iklimle mücadeleyi bir devlet politikası olarak ele aldığını söyledi. Bu yaklaşımın temelinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu 2053 net sıfır emisyon hedefi bulunuyor. Bakan ayrıca Emine Erdoğan'ın öncülüğünde başlayan Sıfır Atık Hareketi'ni, kaynakları koruma sorumluluğunu günlük hayatla buluşturan uluslararası karşılık bulmuş bir adım olarak niteledi.
Sağlık Bakanlığı iklim ve sağlık alanında hangi çalışmaları yürütüyor?
Memişoğlu'nun aktardığına göre Bakanlık, 2015'te yayımladığı ulusal programla iklimin sağlık üzerindeki etkilerini sistemli biçimde ele aldı. Bu birikim, hazırlanan 2026-2030 İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı ile geliştiriliyor. Bakan, çalışmaların "Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık" anlayışına dayandığını ve hedefin hastalık ortaya çıkmadan insanı korumak olduğunu ifade etti.
Güvenli su ve aşırı sıcaklık için neler yapılıyor?
Memişoğlu, içme ve kullanma sularından her yıl yaklaşık 175 bin numune alındığını belirtti. Aşırı sıcaklara karşı hazırlanan Sağlık Eylem Planı ile meteorolojik uyarıların yerelde koruyucu sağlık önlemlerine çevrilmesi hedefleniyor. Hava kalitesi, meteoroloji ve sağlık verilerini birlikte değerlendiren bir dijital altyapı da geliştiriliyor. Bakana göre amaç, tehlikenin nerede büyüdüğünü ve kimleri daha fazla etkileyebileceğini zamanında görüp harekete geçmek.
Dinamik ve dayanıklı sağlık sistemi ne demek?
Memişoğlu, dinamik bir sağlık sisteminin değişen tehlikeyi erken fark eden, öğrenen ve önlemlerini güncelleyen bir yapı olduğunu anlattı. Sağlık tesislerinin çevresel etkisini azaltmak için enerjiyi ve suyu verimli kullanan, atığını azaltan, hizmet sürekliliğini güçlendiren yeşil hastane yaklaşımının yaygınlaştırıldığını söyledi.
DSÖ Genel Direktörü Ghebreyesus ne dedi?
Ghebreyesus, girişim önerisi için Memişoğlu'na teşekkür etti. İklim değişikliğinin birçok kişi için hâlâ uzak bir tehdit gibi görünmesine rağmen atmosfer, kutuplar ve deniz seviyeleri üzerindeki etkisinin açık olduğunu belirtti. Hastalıklara yol açtığını, hizmetleri aksattığını ve sağlık çalışanlarını riske attığını söyleyen Ghebreyesus, bunların artık gelecekteki teorik riskler olmadığını, bugün yaşanan tehditler olduğunu vurguladı.
Sağlık sistemleri iklim risklerine nasıl hazırlanmalı?
Ghebreyesus'a göre sağlık sistemleri bu etkiler gelmeden hazır olmalı. Tesislerin yüksek sıcaklık, kuraklık ve fırtına gibi durumlara dirençli hale gelmesi, sağlık çalışanlarının da donanımlı olması gerekiyor. Enerji, ulaşım, gıda, su, konut ve şehir planlama gibi alanların sağlığı şekillendirdiğini hatırlatan Ghebreyesus, planların bu alanları da kapsamasını ve ülkelerin plandan uygulamaya geçmesini istedi.
Girişimin DSÖ çalışmalarıyla bağlantısı ne?
Ghebreyesus, Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi'nin önemli bir çözüm önerisi olduğunu ve DSÖ'nün iklim ve sağlık alanındaki çalışmalarıyla koordineli ilerlediğini söyledi. İklim eyleminin yalnızca bir maliyet olmadığını, daha sağlıklı kişilere, daha dayanıklı toplumlara ve ekonomilere yapılan bir yatırım olduğunu ekledi. Girişimin uygulamaya geçirilmesi için bir kanal olduğunu ve gelecekteki COP'lara da zemin hazırlayacağını vurguladı.
