İran'da Ocak 2026'daki hükümet karşıtı gösteriler sırasında Kerec kentinde "şiddet eylemlerine karıştıkları" gerekçesiyle idama mahkum edilen Hamid Kazimi, Hasan Deyyibend ve Rıza Zengene'nin cezası infaz edildi. İran Yargı Erkine bağlı Mizan Haber Ajansı, infazı 8 Kasım 2026 sabahı duyurdu. İnfazın yapıldığı tarih ve yer haberde belirtilmedi.
Kimler idam edildi?
Mizan Haber Ajansının haberine göre idam edilenler Hamid Kazimi, Hasan Deyyibend ve Rıza Zengene. Üç hükümlü hakkında ayrıntılı kişisel bilgi, yaş ya da meslek bilgisi paylaşılmadı. Yargılama sürecine ve savunmalarına dair bağımsız bir kaynaktan doğrulanmış bilgi de bulunmuyor.
Hükümlüler hangi suçlamalarla idam edildi?
Mizan'ın aktardığına göre üç kişi, Ocak 2026'daki gösteriler sırasında Kerec'te elektrik trafolarına zarar vermek, kamu ve özel mülkiyete tahrip amaçlı saldırmak, halkı provoke etmek, güvenlik güçlerine saldırmak ve molotof kokteyli kullanmak eylemlerinden suçlu bulundu. Bu ifadeler İran yargısına yakın bir ajansa aittir. Suçlamalara ilişkin bağımsız bir doğrulama ya da hükümlülerin avukatlarının görüşü şimdilik paylaşılmadı.
İran'daki gösteriler nasıl başladı?
Gösteriler 28 Aralık 2025'te Tahran Büyük Çarşısı'nda esnafın öncülüğünde başladı. Eylemlerin çıkış noktası, ulusal para biriminin döviz karşısındaki hızlı değer kaybı ve derinleşen ekonomik krizdi. Protestolar kısa sürede ülke geneline yayıldı ve yönetim karşıtı bir nitelik kazandı.
Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen olayların ardından hükümet ülke genelinde internet erişimini kesti.
Gösterilerde kaç kişi hayatını kaybetti?
İran'daki resmî makamlar, gösterilerdeki toplam can kaybına ilişkin tek bir resmî rakam açıklamadı. Rakamlar kaynağa göre önemli ölçüde değişiyor:
- ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA): 5 bin 858 ölü, 41 bin 283 gözaltı iddiası.
- İran Şehit ve Gaziler Vakfına bağlı Adli Tıp Kurumu (21 Ocak açıklaması): güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 ölü.
Adli Tıp Kurumu açıklamasında, bu kişilerden 2 bin 427'sinin "silahlı gruplar" tarafından öldürülen güvenlik güçleri ile sivil vatandaşlar olduğu savunuldu. Geriye kalan 690 kişinin ölüm nedenine ilişkin ayrıntı verilmedi.
Protestolarla bağlantılı başka infazlar oldu mu?
Evet. Uluslararası basında yer alan haberlere göre İran, Ocak protestolarıyla ilişkilendirilen dosyalarda daha önce de infazlar gerçekleştirdi. CBS News'in aktardığına göre Mizan, 19 Mart 2026'da Kum kentinde üç kişinin idam edildiğini duyurdu. Aynı kaynaklara göre Mizan, 4 Mayıs 2026'da da Meşhed'deki olaylarla bağlantılı üç kişinin infazını açıkladı. İnsan hakları örgütleri bu davaların adil yargılama ilkelerine uymadığını öne sürdü.
Kerec'teki bu dosyaya ilişkin benzer bir bağımsız örgüt değerlendirmesi, haberin yazıldığı saat itibarıyla bulunamadı.
İran'da protestolara karışanlara yönelik cezalar neden tartışılıyor?
İran'da gösterilere katılanlara verilen ağır cezalar, uluslararası insan hakları kuruluşlarının uzun süredir eleştirdiği bir konu. Kuruluşlar, Devrim Mahkemelerinde yürütülen yargılamaların adil olmadığını ve bazı itirafların baskı altında alındığını öne sürüyor. İran yetkilileri ise bu dosyaları şiddet, kamu malına zarar ve güvenlik güçlerine saldırı gibi suçlar kapsamında değerlendiriyor ve yargılamaların hukuka uygun yürütüldüğünü savunuyor.
Kerec hangi bölgede yer alıyor?
Kerec, başkent Tahran'ın batısında, Elburz eyaletinin merkezi olan büyük bir kent. Mizan'ın açıklamasına göre üç hükümlünün eylemleri bu kentte, Ocak ayındaki gösteriler sırasında gerçekleşti.
