Yüzyıllardır tarafsızlığıyla bilinen İsviçre, bu tarafsızlığın sınırlarını sandıkta belirliyor. İsviçreli seçmenler, ülkenin herhangi bir askerî ittifaka katılmasını, NATO ile iş birliği yapmasını ve savaşan ülkelere yaptırım uygulamasını yasaklamayı öngören "İsviçre'nin Tarafsızlığının Korunması (Tarafsızlık Girişimi)" için oy kullanıyor. Sağcı İsviçre Halk Partisi (SVP) ve Pro Schweiz hareketinin desteklediği girişim kabul edilirse, bu katı tarafsızlık anlayışı anayasal güvence altına alınacak.
Tarafsızlık Girişimi ne öngörüyor?
Girişime göre İsviçre, askerî bir saldırıya uğramadığı ya da bir saldırı tehdidi yakın olmadığı sürece hiçbir askerî veya savunma ittifakına katılamayacak, bu tür ittifaklarla iş birliği de yapamayacak. İsviçre'nin üçüncü ülkeler arasındaki askerî çatışmalara katılması ve savaşan devletlere yaptırım uygulaması da yasaklanacak. Girişim, diğer ülkelerle askerî iş birliğine de daha sıkı kurallar getiriyor.
Girişimde hangi istisnalar var?
Yaptırım yasağının iki istisnası bulunuyor: Birleşmiş Milletler (BM) tarafından alınan yaptırım kararları ve başka ülkelerin uyguladığı yaptırımların İsviçre üzerinden delinmesini önlemeye yönelik tedbirler. Bu kapsam dışında İsviçre, kendi kararıyla herhangi bir ülkeye ekonomik yaptırım uygulayamayacak.
Girişim neden gündeme geldi?
İsviçre, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya saldırmasının ardından Avrupa Birliği'nin Rusya'ya yönelik yaptırımlarına katılmıştı. Bu karar, ülkenin geleneksel tarafsızlık politikasından önemli bir sapma olarak değerlendirildi ve SVP başta olmak üzere sağ kesimden sert tepki gördü. Girişimin destekçileri, İsviçre'nin tarafsızlığının korunması için bu tür adımların anayasayla engellenmesi gerektiğini savunuyor.
Seçmenler başka hangi konuda oy kullanıyor?
Seçmenler aynı gün, ülkenin gıda politikalarını kökten değiştirmeyi hedefleyen "Beslenme Girişimi" için de oy kullanıyor.
Anketler ne gösteriyor?
Oylama öncesinde yapılan son anketler, her iki girişimin de reddedileceğine işaret ediyor. İsviçre'de anayasa değişikliği öngören girişimlerin kabul edilebilmesi için hem ülke genelinde seçmenlerin çoğunluğunun hem de kantonların çoğunluğunun onayı gerekiyor.
Sonuçlar ne zaman açıklanacak?
Sandıklar yerel saatle 10.00'da açıldı ve 12.00'de kapanacak. Seçmenlerin önemli bir bölümü oyunu daha önce posta yoluyla kullandı. Nihai sonuçların akşam saatlerinde açıklanması bekleniyor.
