Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Rusya-Ukrayna Savaşı'nı sona erdirmeye yönelik yeni diplomatik girişim kapsamında varılacak herhangi bir anlaşmanın uygulanabilmesi için AB'nin sürece dahil olması gerektiğini söyledi. AB Komisyonu Başkan Yardımcısı da olan Kallas, Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ile Brüksel'de ortak basın toplantısı düzenledi.
Kallas, Rusya'nın savaşını sona erdirmek için yeni ve yoğun bir diplomatik girişimin yürütüldüğünü belirterek, Avrupa'nın adil ve kalıcı barışa yönelik tüm çabaları desteklemeye devam ettiğini söyledi. Bakanlarla bu girişime nasıl katkı sağlanabileceğini görüştüklerini de ekledi.
Kallas barış anlaşmasında AB'nin rolü için ne söyledi?
Kallas, Ukrayna ile Rusya'nın ne zaman ve nasıl bir barış anlaşmasına varacağını söyleyemeyeceklerini, ancak bir anlaşmanın hayata geçirilmesi için neyin gerektiğini söyleyebileceklerini belirtti. Kallas'ın sözleriyle: "Güvenlik garantilerinden yaptırımlara, yeniden imardan Ukrayna'nın AB üyeliğine kadar Avrupa Birliği'ni devre dışı bırakmak mümkün değil."
Trump'ın kapsamlı anlaşma açıklaması sonrası Avrupa'nın dışlanma endişesi soruldu mu?
Evet. Basın toplantısında, ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna ile Rusya arasında kapsamlı bir anlaşma yapılabileceğine ilişkin açıklaması hatırlatıldı. Washington ile Moskova'nın Ukrayna ve Avrupa'yı dışarıda bırakan yeni bir güvenlik düzeni üzerinde uzlaşmaya çalışmasından endişe duyulup duyulmadığı soruldu.
Sikorski, Ukrayna ve Avrupa'nın geleceği hakkında onların katılımı olmadan bir düzenleme yapılamayacağını söyledi. Kallas ise "Tarafı olmadığımız bir anlaşmayı uygulamayız." dedi. Kallas, Rusya'ya yönelik yaptırımlar ve dondurulan Rus varlıkları konusunda karar yetkisinin AB'de olduğunu da hatırlattı. Asıl önemli olanın Ukrayna ile Rusya'nın masaya oturup anlaşması olduğunu vurguladı.
Kallas'a göre müzakereler hangi koşullarda yürütülmeli?
Kallas, savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın Rusya'nın yeniden güç kullanmasını engellemesi gerektiğini söyledi. Moskova'nın çatışmalara verilen arayı yeniden silahlanıp saldırmak için kullanmasının da önüne geçilmesi gerektiğini belirtti.
Bu yılın başında Moskova'ya yönelik temel talepleri içeren bir belge sunduğunu anlatan Kallas, AB dışişleri bakanlarının ele aldığı belgenin müzakerelere temel oluşturması gerektiğini söyledi. Kallas, Rusya'nın işgal ettiği Ukrayna toprakları üzerindeki iddialarının hukuken tanınamayacağını da ifade etti.
Avrupa'nın güvenlik mimarisi hakkında ne dedi?
Kallas, Avrupa'nın güvenlik mimarisinin zaten mevcut olduğunu ve NATO ile AB'nin bu yapıda ayrı roller üstlendiğini söyledi. Ukrayna'nın bu yapıya dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Sorunun, yapının temelini oluşturan anlaşmaları ihlal etmeyi sürdüren Rusya olduğunu vurguladı. Kallas, "NATO 2021'de Rusya için bir tehdit oluşturmuyordu, bugün de oluşturmuyor. Putin'in Avrupa güvenliği üzerinde veto hakkı yok." dedi.
Ukrayna'yı bu kış neler bekliyor?
Kallas, diplomatik girişimlere rağmen sahadaki tablonun vahim olduğunu söyledi. Yakın zamanda barış sağlanacağına dair az işaret bulunduğunu belirten Kallas, Ukrayna'yı bir kez daha çok zorlu bir kışın beklediğini ifade etti.
Rusya'nın elektrik, ısınma ve su hizmetleri için hayati önem taşıyan elektrik santrallerini yeniden hedef alacağını belirten Kallas, Moskova'nın Ukrayna'yı soğukta bırakarak teslim olmaya zorlamaya çalıştığını söyledi. Buna izin vermeyeceklerini ekledi.
Rusya'ya yönelik 22. yaptırım paketinde neler gündemde?
Kallas, bakanların Ukrayna'ya desteği sürdürme ve 22. yaptırım paketi dahil Rusya üzerindeki baskıyı artırma konusunda kararlı olduğunu söyledi. Rusya ile yapılan enerji anlaşmalarının savaşı uzattığını belirten Kallas, Moskova'nın savaşı para için başlatmadığını ancak sürdürme kapasitesinin mali kaynaklara bağlı olduğunu söyledi.
Kallas'a göre görüşülen seçenekler arasında şunlar bulunuyor:
- Rus diplomatların hareketlerine daha sıkı kısıtlama getirilmesi
- Savaşta görev almış Ruslara vize yasağı uygulanması
- İnsansız hava araçlarına karşı yeni savunma kabiliyetleri geliştirilmesi
- Acil güvenlik protokolü hazırlanması
Kallas, bakanların Rusya'nın açık askeri çatışma eşiğinin altında kalan faaliyetlerini de ele aldığını söyledi. Avrupa'nın bu faaliyetlerin Rusya'ya maliyetini artırması gerektiğini belirtti.
Sikorski barış görüşmeleri için ne dedi?
Sikorski, önce ateşkes sağlanması, ardından kalıcı barışın görüşülmesi gerektiğini söyledi. Avrupa'nın güvenlik düzeni ve silahların kontrolüne ilişkin görüşmelerin ise bundan sonra yapılabileceğini belirtti. Savaşı bitirmeye yönelik girişimleri memnuniyetle karşıladıklarını ekledi.
Sikorski, Ukrayna'nın onayı ve masada yer alması olmadan ülkeye hiçbir çözümün dayatılamayacağını söyledi. Avrupa'nın güvenliğinin de Avrupa ülkelerinin katılımı olmadan görüşülemeyeceğini vurguladı. Olası bir anlaşmadan en fazla NATO'nun doğu kanadındaki ülkelerin etkileneceğini de kaydetti.
Polonya Ukrayna'ya hangi desteği verecek?
Sikorski, bakanların Ukrayna'ya askeri ve mali desteğin artırılması konusunda mutabık kaldığını ve ortak bildiriyi oy birliğiyle kabul ettiğini söyledi. Önceliğin Ukrayna'nın kışa hazırlanması ve enerji altyapısının güçlendirilmesi olduğunu belirtti.
Polonya, Enerji Topluluğu'na ilave 8 milyon zloti (yaklaşık 2 milyon 37 bin dolar) ayıracak. Bu kaynakla Ukrayna için jeneratör alınacak. Sikorski ayrıca Gönüllüler Koalisyonu'nun kasım ayında Polonya'da düzenleyeceği askeri tatbikata yaklaşık 2 bin Polonyalı askerin katılacağını söyledi. Polonya'nın uluslararası kuvvetlerin destek komutanlığını üstleneceğini de ekledi.
Sikorski hangi ek yaptırım ve önlemleri istedi?
Sikorski, Rusya'nın gölge filosuna ve bu filonun faaliyetlerini destekleyenlere yönelik yaptırımların sıkılaştırılmasını istedi. Rusya kaynaklı siber tehditler ve kamuoyunu etkilemeye yönelik operasyonlarla mücadelede teknoloji şirketleri ve sosyal medya platformlarıyla işbirliği çağrısı yaptı.
Dondurulan Rus varlıklarının Ukrayna'nın savunması ve yeniden inşası için kullanılmasına yönelik çalışmaları desteklediklerini belirten Sikorski, Rus vatandaşlarına Schengen turist vizesi verilmesinin durdurulmasını da talep etti. Caydırıcılığın güçlendirilmesinin gerilimi tırmandırmayı amaçlamadığını, Rusya'nın saldırılarını sürdürmesinin giderek daha ağır sonuçları olacağını anlaması gerektiğini söyledi.
