Hadi’nin bugünkü ipucu sorusu tarımdan geldi. Kaynatılıp kurutulduktan sonra kırılan buğdaya ne denir? sorusunun cevabı ve detayları.
Hadi ipucu sorusu: Kaynatılıp kuruduktan ve kabuğu çıkarıldıktan sonra kırılan buğdaya ne denir biliyor muyuz?
TEMEL BESİN MADDESİ BUĞDAY
İlk çıkış noktası Anadolu, Kafkasya ve Batı İran olarak kabul edilen buğday yılda bir defa mahsul alınan çok önemli bir bitkidir. Bu kadar önemli olmasının sebebi temel besin maddesi olmasıdır. Karasal iklimi sever ve özellikle ülkemizde Doğu Anadolu Bölgesinde çok fazlaca yetiştirilir.
Buğday hem kabuğu ayrılarak hemde kabuğu ile birlikte öğütülebilen bir besin maddesidir. Buğdayın diğer bir özelliği ise insanlarda olduğu kadar hayvanlar içinde çok önemlidir. Özellikle besicilik yapan insanlar hayvanlarına buğday yedirir. Buğdayın başağından buğday taneleri ayrıldıktan sonra başaktan geriye kalan bölümü, sapı ile birlikte saman olur. Bu saman da hayvanların yemeği olarak kullanılır.
BUĞDAYIN SINIFLANDIRILMASI
Sınıflandırmada ilk ele alınan bitki buğdaydır. Sınıflandırmada önce başak özellikleri dikkate alınmıştır. Kılçıklılık, kılçıksızlık, kavuz rengi, dane rengi ele alınan ilk kriterler olmuştur. Daha sonraları başak sıklığı buğdayların sınıflandırılmasında rol oynamıştır. Rusya taksonomistleri buğdayları sınıflandırmak için ekotipler ve biyotipler üzerinde durmuşlardır.
Ekotip ve biyotiplerin sınıflandırılması morfolojik karakterlere göre olmuştur. Stoloji alanındaki ilerlemeler sonucu, buğdayların sınıflandırılması kromozom sayılarına göre yapılmaya başlamıştır. Kromozom sayıları sonucu buğdayların genom sayıları ve genom formülleri üzerinde durulmuştur. Kromozom sayıları ve genom formüllerine göre yapılan sınıflandırmalarda buğdaylar üç gruba ayrılır:
1- Kaplıca grubu
2- Makarnalık buğdaylar grubu
3- Ekmeklik buğdaylar grubu
Her grubun da yabani formları, kavuzlu ve çıplak kültür formları vardır. Tür ve alttür üzerindeki çalışmalar sonucunda tetraploid ve hekzaploid gruptaki bütün buğdaylar tek tür altında toplanmıştır. Daha önce tür kabul edilen buğdaylar ise çeşit grupları haline sokulmuştur. Son olarak kromozom sayılarına göre buğdaylar, diploid ve alloploid olarak iki grupta toplanmıştır. Diploid buğdayların en önemlisi Triticum monococcum’dur. Alloploid buğdaylardan 2n= kromozomlu Triticum aestivum en önemli türleridir.
BUĞDAY TÜRLERİNDEN BAZILARI
Ekmeklik buğday
T. araraticum
T. boeoticum
Doğu buğdayı
Topbaş buğday
T. dicoccoides
Gernik
Durum buğdayı
T. ispahanicum
T. karamyschevii
T. macha
T. militinae
Kaplıca buğdayı
Polanya buğdayı
Kavuzlu buğday
T. timopheevii
Turnadili buğday
İngiliz buğday
T. urartu
T. vavilovii
T. zhukovskyi
Soru: Kaynatılıp kurutulduktan sonra kırılan buğdaya ne denir?
Cevap: Bulgur





