Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom, Kuzey Deniz Yolu'nda yıl boyu düzenli yük taşımacılığının 2027'nin başında başlamasını bekliyor. Rosatom'un Kuzey Deniz Yolu ve Arktik Kalkınma Direktörü Vladimir Panov, Rus haber ajansı Interfax'a yaptığı açıklamada, güzergahın doğu yönünde düzenli seferlere hazırlıkta son aşamaya gelindiğini söyledi. Panov'a göre takvimi belirleyecek olan, büyük bir yük göndericisinin Asya'ya düzenli sevkiyata başlaması olacak.
Bugüne kadar Kuzey Deniz Yolu'ndaki ticari trafik büyük ölçüde yaz ve sonbahar aylarına sıkışıyordu. Kış döneminde kalınlaşan buz, özellikle rotanın doğu kesiminde seferleri sınırlıyordu. Yeni hedef, bu mevsimsel yapıyı sona erdirmek.
Kuzey Deniz Yolu'nda yıl boyu taşımacılık ne zaman başlayacak?
Rosatom'un beklentisi, yıl boyu düzenli taşımacılığın 2027'nin başında başlaması yönünde. Panov, "En büyük yük göndericilerimizden birinin 2027'nin başında Asya'ya düzenli sevkiyata başlamasıyla Kuzey Deniz Yolu'nun yıl boyunca faaliyete geçmesini bekliyoruz." ifadesini kullandı.
Panov, açıklamasında bu yük göndericisinin adını vermedi. Hazırlıkların özellikle rotanın doğu yönünde, yani Asya pazarlarına uzanan kesimde yoğunlaştığını belirtti.
Kuzey Deniz Yolu nedir, nereden geçiyor?
Kuzey Deniz Yolu, Rusya'nın Arktik kıyıları boyunca uzanan ve Avrupa ile Asya arasında kuzeyden bir deniz bağlantısı sunan güzergah. Rota, Kara Denizi'nden başlayarak Bering Boğazı'ndaki Dejnyov Burnu'na kadar yaklaşık 5 bin 600 kilometre uzanıyor.
Güzergah, Süveyş Kanalı üzerinden giden geleneksel rotaya göre Kuzey Avrupa ile Doğu Asya arasındaki deniz mesafesini önemli ölçüde kısaltıyor. Ancak kış aylarında yüzeyi kaplayan kalın buz tabakası, seferlerin buzkıran desteği olmadan yapılmasını büyük ölçüde imkansız kılıyor. Rusya bu nedenle rotanın geliştirilmesine stratejik önem veriyor.
Kuzey Deniz Yolu'ndan hangi yükler taşınıyor?
Panov'un verdiği bilgiye göre Rus şirketleri bölgedeki taşımacılık faaliyetlerini artırıyor. Rus enerji şirketi Novatek, güzergah üzerinden önemli miktarda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyor.
Rus petrol şirketi Rosneft'in Vostok Oil projesi kapsamında da şimdiye kadar 6 sevkiyat gerçekleştirildi. Rotadaki yük trafiğinin önemli bölümünü enerji ürünleri oluşturuyor.
Kuzey Deniz Yolu'nda ne kadar yük taşındı?
Rosatom'un açıkladığı verilere göre Kuzey Deniz Yolu'nda 2025 yılında yaklaşık 37 milyon ton yük taşındı. Bu rakam, 37,9 milyon tonla rekor kırılan 2024 yılının bir miktar gerisinde kaldı.
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev ise eylül ayında Interfax'a verdiği röportajda, 2026'da rotadaki yük hacminin yüzde 14 artmasını beklediklerini söylemişti.
Çukotka nükleer buzkıranı ne zaman hizmete girecek?
Panov, "Çukotka" adlı yeni nükleer buzkıranın gelecek yılın başında hizmete alınmasının planlandığını açıkladı. Gemi, Rusya'nın Proje 22220 olarak bilinen Arktika sınıfı buzkıran serisinin yeni üyesi.
Kış aylarında buzla kaplanan rotada yıl boyu seferlerin sürdürülebilmesi büyük ölçüde güçlü buzkıranlara bağlı. Bu nedenle Çukotka'nın devreye girmesi, düzenli sefer hedefi açısından önemli bir adım olarak görülüyor.
Rusya'nın kaç nükleer buzkıranı var?
Panov'un açıklamasına göre Çukotka'nın hizmete girmesiyle Rusya'nın nükleer buzkıran filosundaki gemi sayısı 9'a ulaşacak. Rusya, nükleer enerjiyle çalışan buzkıran filosuna sahip tek ülke konumunda.
Nükleer buzkıranlar, dizel motorlu gemilere göre çok daha uzun süre yakıt ikmali yapmadan görev yapabiliyor. Bu özellikleri, uzak ve zorlu Arktik koşullarında kesintisiz eskort hizmeti için avantaj sağlıyor.
Taşımacılığın verimliliği için neler yapılacak?
Panov, rotadaki taşımacılığın verimliliğini artırmak için üç alanda ilerleme gerektiğini vurguladı. Bunlar şöyle sıralanıyor:
- Buzkıranların eşlik ettiği gemi konvoylarının hızlandırılması
- Arama kurtarma altyapısının güçlendirilmesi
- İletişim olanaklarının geliştirilmesi
Panov'un verdiği bilgiye göre Kuzey Deniz Yolu'nda halihazırda 14 arama kurtarma gemisi görev yapıyor. Bunlara ek olarak 10 geminin daha inşası sürüyor.
Transarktik Ulaştırma Koridoru nedir?
Transarktik Ulaştırma Koridoru, Rusya'nın Kuzey Deniz Yolu'nu da kapsayacak şekilde planladığı daha geniş ölçekli bir lojistik hat. Panov, Kuzey Deniz Yolu'nun bu koridorun parçası haline getirileceğini kaydetti.
Koridorla, Arktik deniz rotasının kara ve liman bağlantılarıyla birleştirilerek Rusya'nın batısındaki limanlarla Uzak Doğu arasında bütünleşik bir taşımacılık ağı kurulması amaçlanıyor. Rosatom yönetimi daha önce, rotanın pilot projelerden düzenli ticari taşımacılığa geçmesini öncelikli hedefleri arasında saymıştı
