İsrail'de eski Savunma Bakanı ve muhalif lider Avigdor Liberman, zorunlu askerlik yasası nedeniyle baştan beri karşı çıktığı Ultra-Ortodoks Yahudilerle (Haredilerle) koalisyon kurulmasına kapıyı araladı. Liberman, X hesabından yaptığı açıklamada tüm konularda esnek davranıp uzlaşmaya hazır olduklarını belirtti. 27 Ekim'deki seçimlerin ardından koalisyon belirsizliği sürerken gelen bu açıklama, hükümet kurma pazarlıklarında dengeleri değiştirebilecek bir işaret olarak okunuyor.
Liberman ne dedi?
Liberman, uzlaşma mesajını verdiği paylaşımında askerlik yasası konusunun da bu esnekliğin içinde olduğunu vurguladı. Bu tutumunun kendisi ve birçok kişi için "acı verici" olduğunu söyledi. Liberman, bu yaklaşımıyla Haredilerle masaya oturmaya karşı olan eski çizgisini yumuşatmış oldu.
Liberman'ın Haredilere bakışı neden önemli?
Askerlik hizmetinin tüm İsrail vatandaşlarına eşit uygulanması, Liberman'ın başını çektiği muhalefetin seçim öncesinde en çok üzerinde durduğu konulardan biriydi. Bu nedenle Haredilerin muhalefetle uzlaşamayacağı değerlendirmesi yapılmıştı. Liberman'ın yeni açıklaması, bu değerlendirmeyi tartışmalı hale getiriyor.
Liberman hangi şartları yineledi?
Liberman, esneklik mesajına rağmen üç şartını yineledi. Bunlar şöyle sıralandı:
- Netanyahu dönemine son verilmesi
- Yeni seçimlere gidilmemesi
- İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilere dayanan bir hükümet kurulmaması
Liberman, Netanyahu'nun geri dönmesi durumunda İsrail'in yıkılacağını savundu.
Liberman nasıl bir koalisyon öngörüyor?
Liberman, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler hariç en az 61 milletvekilinden oluşan bir koalisyon için azami çaba harcanması gerektiğini söyledi. Böyle bir hükümet kurulabilirse Başbakan Binyamin Netanyahu'nun partisi Likud'dan üç-dört milletvekilinin koalisyona katılabileceğini iddia etti. Bu öngörü, Liberman'ın kendi değerlendirmesi olarak aktarıldı.
Azınlık hükümeti neden riskli görülüyor?
Liberman, siyasetin de satranç gibi üç-dört hamle ilerisini düşünmeyi gerektirdiğini söyledi. Kurulacak bir azınlık hükümetinin Netanyahu'nun 70 sandalyeyle geri dönmesine yol açacağını savundu. Bu nedenle Haredilerle uzlaşmayı, Netanyahu'yu devre dışı bırakmanın yolu olarak görüyor.
Liberman, Eisenkot'u neden eleştirdi?
Liberman, Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'u ismini anmadan eleştirdi. Eisenkot'u, seçimlerin hemen öncesinde "büyük parti söylemi" kullanarak hata yaptığı ve muhalefete sandalye kaybettirdiği gerekçesiyle suçladı.
Haredi partisinin tutumu ne anlama geliyordu?
Netanyahu koalisyonunda 2022 seçimlerinden bu yana yer alan Haredi Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'la yaptığı istişare toplantısında hükümet kurma yetkisinin Netanyahu'ya verilmesini tavsiye etmedi. Bu tutum, Eisenkot'la hükümete açık kapı bırakılması olarak yorumlanmıştı.
Herzog'un istişarelerinde tablo nasıldı?
Hükümet kurma yetkisinin kime verileceğine dair Herzog'un istişare toplantılarında, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerle birlikte Eisenkot 67 sandalyelik destek sağladı. Netanyahu'nun desteği ise 46 milletvekilinde kaldı. Bu rakamlar, tek başına hiçbir bloğun rahat bir çoğunluk oluşturamadığı tabloyu gösteriyor.
