ABD Başkanı Donald Trump'ın Washington'da yaptırmayı planladığı zafer takı benzeri kemerin inşaatı 14 günlüğüne durduruldu. Washington DC Bölge Mahkemesi Yargıcı Tanya Chutkan, 5 Kasım Perşembe gecesi (ABD saatiyle) verdiği geçici tedbir kararıyla projeyle ilgili her türlü inşaat ve kazı faaliyetinin başlatılmasını yasakladı. Karar, Ulusal Başkent Planlama Komisyonu'nun (NCPC) projeyi onaylamasından iki saatten kısa bir süre sonra geldi.
CNN, CBS News ve NPR'nin haberlerine göre komisyon, projeyi 8'e 4 oyla onayladı. Yaklaşık dokuz saat süren toplantıda çok sayıda kamuoyu görüşü sunuldu; CBS'ye göre 1.300'den fazla yazılı görüşün çoğu projeye karşıydı.
Trump'ın kemeri için mahkeme ne karar verdi?
Yargıç Chutkan, kemerin yapılacağı alanda inşaatla ilgili faaliyetlerin "başlatılmasını, gerçekleştirilmesini veya başka bir şekilde yürürlüğe konmasını" 14 gün süreyle yasakladı. Kararın metninde inşaat ve kazı çalışmaları ayrıca sayıldı.
Bu bir esastan karar değil, geçici bir tedbir. Dava sürerken yapının fiilen başlamasını engelliyor. Yargıç, tedbirin ardından projeyle ilgili süren hukuki süreçte yeni karar verecek.
Yargıç Chutkan kararını hangi gerekçeyle verdi?
CBS News'e göre Chutkan, davacıların federal hükümetin inşaata geçmeden önce yasayla öngörülen süreçleri işletmediğini ispatlama ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti. Yargıç ayrıca Virginia eyaleti ile Washington DC'nin dava açma ehliyetinin bulunduğunu, çünkü bölgedeki trafik aksamalarının ekonomik zarar doğurabileceğini kaydetti.
AA'nın aktardığına göre karar gerekçesinde potansiyel ekonomik etkiler ve trafikte yaşanabilecek aksamalar öne çıktı.
Davayı kimler açtı?
Projeye karşı açılan davalar mahkemede birleştirilmiş durumda. Davacılar arasında Vietnam Savaşı gazilerinden oluşan bir grup (aralarında Michael Lemmon ve Shaun Byrnes), Virginia Eyaleti ve Washington DC yönetimi bulunuyor. Gazilerin avukatları, Kongre'nin onayı olmadan Memorial Circle'a yapı inşa edilemeyeceğini savunuyor.
Yönetim ise 1925 tarihli bir yasanın kemer için Kongre onayı sağladığını öne sürüyor. Davacılar bu yoruma itiraz ediyor.
Kemer nerede yapılacak ve ne kadar yüksek olacak?
Kemer, Potomac Nehri'nin karşı yakasında, Lincoln Anıtı ile Arlington Ulusal Mezarlığı arasında kalan Memorial Circle'ın ortasında yer alacak. Bölge, Ronald Reagan Washington Ulusal Havalimanı'na da yakın.
CBS'ye göre yapının yüksekliği 166 feet (yaklaşık 51 metre). Tepesindeki üç yaldızlı figürle birlikte toplam yükseklik 250 feet'e (yaklaşık 76 metre) ulaşıyor. AA'nın "yaklaşık 77 metre" ifadesi bu toplam yüksekliğe denk geliyor.
Projenin tasarımı nasıl?
Tasarımın üst kısmında altın renkli kanatlı bir kadın figürü ve iki yanında birer altın kartal bulunuyor. Planda gözlem terası, güvenlik aydınlatması, standart dışı bir sönmeyen meşale ve sürekli ışıklandırma da yer alıyor. İnşaatın üç yıl sürmesi bekleniyor.
Yönetim, yapıyı günde 2 bin ile 22 bin 400 arasında kişinin ziyaret edeceğini tahmin ediyor. Trump kemerin içinde askerî birimlerin bulunacağını söylemiş olsa da CBS'ye göre NCPC belgelerinde askerî kullanıma dair bir bölüm yok.
Projenin maliyeti ve finansmanı belli mi?
Hayır. CBS News, projenin maliyetinin ve bunu kimin karşılayacağının belirsiz olduğunu yazdı. Bu konuda açıklanmış doğrulanabilir bir rakam bulunmuyor.
Beyaz Saray karar hakkında ne dedi?
Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle, NCPC'nin onayını memnuniyetle karşıladı, mahkemenin tedbir kararını ise eleştirdi. Ingle, yönetimin dava ilerledikçe haklı çıkacağından "emin" olduğunu söyledi.
Kemer inşaatı ne zaman başlayabilir?
Tedbir 14 gün sürüyor ve bu sürede inşaat faaliyeti yapılamıyor. Daha önce yönetim, onay süreci tamamlanırsa inşaata 5 Kasım'da başlanabileceğini bildirmişti. Yargıç Chutkan ise Kasım başında yaptığı düzenlemede yönetimin ilgili kurum kararlarını mahkemeye hızla bildirmesini şart koşmuştu. Tedbirin ardından inşaatın başlayıp başlamayacağı, mahkemenin sonraki kararına bağlı.
Trump'ın benzer projeleri tartışma konusu olmuş muydu?
Trump, Beyaz Saray'ın Doğu Kanadı'nı yıkarak başlattığı ve maliyeti 400 milyon dolar olarak açıklanan balo salonu projesini savunurken de benzer tarihsel atıflarda bulunmuştu. AA'nın aktardığına göre uzmanlar bu iddiaların belgelerle desteklenmediğini kaydetmişti.
