Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, "Milli Enerji 2040" yol haritasını 5 Kasım 2026'da İstanbul'da tanıttı. Bayraktar'ın açıkladığı hedeflere göre Türkiye, 2040'a kadar rüzgar ve güneşte 175 bin megavatlık kurulu güce ulaşacak. Bu kapasite için gereken yatırım tutarı yaklaşık 100 milyar dolar olarak hesaplanıyor.
Tanıtım, Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde düzenlenen toplantıda yapıldı. Bayraktar, yapay zekanın enerji ve ekonomi alanında köklü değişiklikler getireceğini belirterek Türkiye'nin rekabet gücünü koruması için kritik madenlerde ilerlemesi ve elektrik altyapısını güçlendirmesi gerektiğini söyledi.
Milli Enerji 2040 nedir?
Milli Enerji 2040, Türkiye'nin yeni dönemdeki enerji yatırımlarına ve hedeflerine ilişkin yol haritası. Bayraktar, 2017'de Milli Enerji ve Maden Politikası'nın açıklandığını hatırlattı. Madencilik alanında da benzer bir yol haritasını 2027'de açıklamayı hedeflediklerini söyledi.
Enerjide dışa bağımlılık hedefi nedir?
Bakan Bayraktar'a göre hedef, enerjide dışa bağımlılığı 2030'da yüzde 50'nin altına indirmek. Bunun için beş alana odaklanılıyor:
- Enerji verimliliği
- Nükleer enerji
- Yenilenebilir enerji
- Petrol ve doğal gaz
- Maden
2040'ta enerji ve elektrik talebi ne kadar olacak?
Bayraktar, Türkiye'nin 2040'taki enerji talebini 230 milyon ton petrol eşdeğeri olarak hesaplıyor. Elektrik talebinin ise 551 teravatsaat yerine 680 teravatsaate çıkarılması amaçlanıyor. Bayraktar, bu artışın büyük bölümünün elektrikli araçlardan geleceğini belirtti.
Elektrikli araçların enerji tüketimi bugün 3,5 teravatsaat düzeyinde. Bakan, bu rakamın 90 teravatsaate çıkabileceğini ve bunun önemli bir büyüme alanı olduğunu söyledi. Veri merkezleri için ilave 55 teravatsaat, yeşil hidrojen üretiminde kullanılacak elektrolizörler için 20 teravatsaat elektrik talebi öngörülüyor.
Elektrikleşme oranı yüzde kaç olacak?
Tüm sektörlerde hedeflere ulaşılırsa Türkiye ekonomisinde elektrikleşme 2040'ta yüzde 36'ya çıkacak. Bayraktar sektör bazında şu hedefleri paylaştı:
- Ulaştırma: yüzde 1'in altından yüzde 24'e
- Sanayi: yüzde 28'den yüzde 33'e
- Konut: yüzde 22'den yüzde 30'a
Bayraktar ayrıca, kırsal alanlarda yaklaşık 1,7 milyon doğal gaz abonesine eşdeğer ısı pompasının sisteme alınması gerektiğini söyledi. COP31'de dünya kamuoyuna sunulacak hedefin ise 2035'te yüzde 35 elektrikleşme olduğunu belirtti.
Enerji verimliliği için ne kadar yatırım gerekiyor?
Bayraktar, enerji yoğunluğunun 2025-2040 döneminde yüzde 40 azaltılmasını hedeflediklerini söyledi. Bakana göre elektrikleşme ve enerji verimliliği için yıllık yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım gerekiyor. Bu tutar 10 yıl önce yıllık 1 milyar dolar düzeyindeydi.
Hedefe ulaşılırsa Türkiye'nin kümülatif tasarrufunun yaklaşık 240 milyar dolara varacağı hesaplanıyor.
Türkiye'nin kurulu gücü 2040'ta ne kadar olacak?
Türkiye'nin kurulu gücü 2025 itibarıyla 123 bin megavat. Bayraktar, bu rakamın 2040'ta 281 bin megavata çıkmasının öngörüldüğünü açıkladı. Söz konusu rakamlar yaklaşık 158 bin megavatlık bir artış anlamına geliyor. Bakan, bu artışın bugüne kadar yapılanın 1-1,5 katının önümüzdeki 13-14 yılda gerçekleştirilmesini gerektirdiğini söyledi.
Yenilenebilirin payının yüzde 63'ten yüzde 77'ye çıkması bekleniyor. Gereken toplam yatırım yaklaşık 190 milyar dolar. Bu tutarın yaklaşık yüzde 95'i, başta yenilenebilir olmak üzere sıfır veya düşük emisyonlu kaynaklara yapılacak.
Rüzgar ve güneşte hedef nedir?
Bayraktar, COP29 öncesinde Cumhurbaşkanı'nın rüzgar ve güneşte mevcut kurulu gücün 4 katını hedef koyduğunu hatırlattı. O dönemde yaklaşık 30 bin megavat olan kapasitenin 120 bin megavata çıkarılması öngörülmüştü. Kapasite bugün 44-45 bin megavat düzeyine geldi. Bakan 4 katlık hedefin korunduğunu belirtti.
2040 için hedef, deniz üstü rüzgar dahil 175 bin megavatlık rüzgar ve güneş kurulu gücü. Bayraktar rüzgarda 50 bin megavatlık yeni bir hedef olduğunu da açıkladı.
Deniz üstü rüzgar yarışması ne zaman yapılacak?
Hedefe ulaşmak için deniz üstü rüzgar enerjisi, uluslararası yatırım işbirlikleri, mevcut santrallerde kapasite artışı ve hibrit sistemler öne çıkarılacak. Türkiye'nin 2040'a kadar 6 bin megavat deniz üstü rüzgar kurulu gücüne ulaşması hedefleniyor.
Bayraktar'a göre ilk YEKA deniz üstü rüzgar yarışması gelecek yıl nisan ayında yapılacak. Yarışmanın şartnamesi kasım ayında açıklanacak. Mevcut rüzgar santrallerinin yenilenmesi ve 1 megavatın altındaki küçük ölçekli güneş santrallerinin yaygınlaştırılması da planlanıyor.
Rüzgarda kalıcı mıknatıs ihtiyacı ne kadar?
Bayraktar, 50 bin megavatlık yeni rüzgar kapasitesi için yaklaşık 35 bin ton kalıcı mıknatıs gerektiğini söyledi. Bu mıknatısların Türkiye'de üretilmesi için çalışmaların başlatıldığını da ifade etti.
