Fırat Üniversitesi (FÜ) Fen Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fahrettin Yakuphanoğlu, termoelektrik jeneratörlerin verimliliğini ve elektriksel performansını ölçen "Termoelektrik Power Analiz Sistemi"ni geliştirdi. Cihaz ve yazılımdan oluşan sistem, yaklaşık bir yıllık bir AR-GE çalışmasının ürünü. Yakuphanoğlu'nun verdiği bilgiye göre sistem, farklı ülkelere ihraç edildi.
Termoelektrik Power Analiz Sistemi nedir?
Termoelektrik Power Analiz Sistemi, termoelektrik modüllerin elektriksel özelliklerini otomatik olarak analiz eden ve performanslarını belirleyen bir cihaz ile yazılımdan oluşuyor. Sistemi geliştiren Yakuphanoğlu, çalışmanın yaklaşık 1 yıl sürdüğünü anlattı.
Yakuphanoğlu'na göre ihtiyaç, kendi ürettiği modülün test edilmesi gerektiğinde ortaya çıktı. Türkiye'de bu işi yapabilecek yerli bir cihaz ya da sistem bulunmuyordu. Yakuphanoğlu, amaçlarının bir fikri yüksek teknoloji ürününe dönüştürmek olduğunu söyledi.
Termoelektrik jeneratör nedir, nerelerde kullanılır?
Termoelektrik jeneratör, ısı enerjisini doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren bir sistem. Elektrik enerjisi kullanıldığında ise hassas soğutma ve ısıtma yapabiliyor.
Yakuphanoğlu'nun aktardığına göre bu jeneratörler şu alanlarda kullanılıyor:
- Cep telefonları ve işlemcilerin soğutulması
- Laboratuvarlardaki PCR cihazları
- Hassas aşı ve ilaçların muhafazası
- Derin uzay araçlarının kesintisiz güç üretimi
Yakuphanoğlu, bu geniş kullanım alanı nedeniyle bilim insanlarının daha verimli jeneratörler üretmek için kapsamlı araştırmalar yürüttüğünü belirtti.
Termoelektrik modülün verimliliği neden ölçülüyor?
Üretilen bir termoelektrik modülün ne kadar verimli çalıştığı, ancak ölçümle anlaşılabiliyor. Yakuphanoğlu, kendisinin de yarı iletken bir modül geliştirdiğini, bunun elektriksel performansını ölçmek gerektiğini ifade etti.
Test sonuçları, modülün verimliliğinin nasıl artırılabileceği konusunda yol gösteriyor. Yakuphanoğlu, bu yöndeki çalışmalarının sürdüğünü söyledi.
Sistem Türkiye'de bilimsel çalışmalara ne katkı sağlayacak?
Yakuphanoğlu, geliştirdikleri sistemin Türkiye'de bu alanda yapılacak çalışmaların önünü açacağını söyledi. Ona göre Türkiye'deki bilim insanları bu analiz sistemiyle yeni termoelektrik jeneratörler üretebilecek ve yeni yüzyılda termoelektrikle ilgili farklı teknolojiler geliştirebilecek.
Yakuphanoğlu'nun açıklamasında şu ifadeler yer aldı: "Bu analiz sistemiyle Türkiye'deki bilim insanları artık yeni termoelektrik jeneratörler üretebilecek ve bunlarla yeni yüzyılda termoelektrikle ilgili farklı teknolojiler üretecek şekilde geniş bir alan oluşturabilecek."
Sistem yurt dışına satıldı mı?
Yakuphanoğlu, cihazın dünyanın farklı ülkelerine ihraç edildiğini ve bilim insanları tarafından kullanıldığını söyledi. Hangi ülkelere satış yapıldığı ya da kaç cihazın ihraç edildiği konusunda bir bilgi paylaşılmadı.
Prof. Dr. Fahrettin Yakuphanoğlu kimdir?
Yakuphanoğlu, FÜ ve Fırat Teknokent çatısı altında kurduğu şirket aracılığıyla üniversite-sanayi işbirliğiyle AR-GE çalışmaları yürütüyor. Bugüne kadar 40'ın üzerinde teknolojik ürün geliştirdiğini, bu ürünlere altyapı sağlayan çok sayıda bilimsel makale yazdığını anlattı.
Yaklaşık iki yıl önce yürüttüğü bir çalışmada da termoelektrik jeneratör üretmişti.
Stanford ve Elsevier listesinde yer aldı mı?
Yakuphanoğlu, ekim ayında Stanford Üniversitesi ve Elsevier tarafından hazırlanan "Dünyanın En Etkili Bilim İnsanları Listesi"nde yüzde 2'lik dilimde yer aldığını söyledi. Liste, uluslararası yayınların niteliği ile bu yayınların aldığı bilimsel atıf sayılarına göre hazırlanıyor.
Yakuphanoğlu, bu başarının kendisini daha fazla araştırma yapma konusunda motive ettiğini ifade etti.
