Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) ile Kanada merkezli AtkinsRealis'in iştiraki Candu Energy Inc., Türkiye'de kurulması değerlendirilen bir nükleer santral için CANDU reaktör teknolojisine yönelik fizibilite ve ön tasarım mühendisliği çalışmalarını kapsayan mutabakat anlaşması imzaladı. Anlaşma, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında 12 Kasım 2026'da imzalandı.
Anlaşmanın adı "CANDU Fizibilite ve Ön Tasarım Mühendisliği Mutabakat Anlaşması". Metin, daha önce yürütülen ön fizibilite çalışmasının ardından projenin teknik ve ticari yönden daha ayrıntılı ele alınacağı yeni aşamayı başlatıyor.
Anlaşma kimler arasında imzalandı?
Taraflar, Türkiye'de yeni nükleer enerji santrali projelerinin geliştirilmesinden sorumlu TÜNAŞ ile AtkinsRealis bünyesindeki Candu Energy Inc. Metne TÜNAŞ Genel Müdürü Necati Yamaç ile AtkinsRealis Nükleer Enerji Başkanı Joe St. Julian imza attı.
İmza töreni, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Kanada Çevre, İklim Değişikliği ve Doğa Bakanı Julie Dabrusin'in huzurunda yapıldı. AtkinsRealis Başkanı ve Genel Müdürü Ian L. Edwards da imza törenine şahit olarak katıldı.
Anlaşma ilk kez mi imzalanıyor, süreç nasıl başladı?
Hayır, süreç yeni değil. Bakan Bayraktar'ın mart ayı başında Kanada'ya yaptığı ziyarette iki şirket arasında nükleer enerji işbirliğine ilişkin bir mutabakat zaptı imzalanmıştı. Bu çerçevede yürütülen ön fizibilite çalışmasında sona gelindi.
COP31'de imzalanan anlaşma ise çalışmayı yalnızca CANDU reaktör teknolojisi özelinde derinleştiriyor. Bakan Bayraktar, bu adımla kapsamlı Fizibilite ve Ön Tasarım Mühendisliği (FEED) aşamasına geçildiğini belirtti.
CANDU nedir?
CANDU, Kanada'da geliştirilen bir reaktör teknolojisidir. Santrale yönelik teknik değerlendirmeler bu teknoloji esas alınarak yapılacak. Anlaşma, bu teknolojinin Türkiye'de seçilecek bir sahaya uyarlanmasını da inceleme başlıkları arasında sayıyor.
Fizibilite ve ön tasarım çalışması neleri kapsayacak?
Anlaşma kapsamında öncelikle Türkiye'de geliştirilebilecek bir nükleer santral projesinin fizibilitesi yürütülecek. İncelenecek başlıklar şöyle:
- Santralin kurulacağı saha
- CANDU reaktör teknolojisinin sahaya uyarlanması
- Santralin işletilmesine ilişkin teknik konular
- Projenin finansmanı ve ekonomik boyutu
- Proje organizasyonu ve uygulama takvimi
- Maliyet tahminleri ve risk değerlendirmeleri
Bunlara ek olarak yerli sanayinin projeye katılımı ve ihtiyaç duyulan nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine yönelik planlar da hazırlanacak.
Bu anlaşma santral inşaatı anlamına geliyor mu?
Hayır. Anlaşma bir mutabakat niteliğinde ve santral kurulması "değerlendirilen" bir proje için fizibilite ile ön tasarım aşamasını kapsıyor. İnşaat ya da nihai yatırım kararı bu metinde yer almıyor.
Amaç, projenin teknik ve ticari açıdan olgunlaştırılması. Böylece olası yatırım kararlarına temel oluşturacak güvenilir veriler ortaya konacak ve sonraki aşamalar için yol haritası belirlenecek.
Bakan Bayraktar ne dedi?
Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada anlaşmanın Türkiye ile Kanada arasındaki işbirliğini somut ve ileri bir aşamaya taşıdığını belirtti. Bakan şu ifadeyi kullandı: "Bu kapsamda Türkiye Nükleer Enerji AŞ ile AtkinsRealis bünyesindeki Candu Energy Inc. arasında imzalanan 'Candu Fizibilite ve Ön Tasarım Mühendisliği Mutabakat Anlaşması' ile doğrudan CANDU reaktör teknolojisi özelinde kapsamlı Fizibilite ve Ön Tasarım Mühendisliği (FEED) aşamasına geçiyoruz."
Bayraktar, sürecin en kritik boyutunun yerli sanayinin azami katılımı ve nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi olduğunu vurguladı. Güçlü bir yerlileştirme ve eğitim planlamasıyla proje organizasyonu, uygulama takvimi, maliyet tahminleri ve risk analizlerine yönelik çalışmaların titizlikle yürütüleceğini söyledi.
Bakan, sürecin nihai yatırım kararları için güvenilir bir zemin oluşturacağını belirterek adımın nükleer enerjideki uzun vadeli yol haritasını netleştireceğini ve arz güvenliğini güçlendireceğini ifade etti.
Çalışmalar ne zaman tamamlanacak?
Açıklanan bilgilerde fizibilite ve ön tasarım çalışmasının bitiş tarihi, santralin yeri, kapasitesi ve maliyeti yer almıyor. Bu başlıklar, anlaşma kapsamında yürütülecek çalışmaların konusunu oluşturuyor. Çalışmaların sonuçları, olası yatırım kararlarının dayanağı olacak.
