Yüzyıllardır aşırı alkol tüketimi ve sağlıksız beslenmeyle ilişkilendirilen gut hastalığının en önemli tetikleyicisinin genetik faktörler olduğu ortaya çıktı. 2024 yılında yayımlanan geniş çaplı araştırmada, 13 farklı DNA veritabanından 2,6 milyon kişinin genetik bilgisi incelendi. Bu grubun içinde 120 bini aşkın gut hastası da yer aldı.
Bilim insanları karşılaştırmalar sonucunda 377 farklı DNA bölgesinde gut ile ilişkili varyasyonlar tespit etti. Bu bölgelerden 149’u ilk kez hastalıkla ilişkilendirildi.
YAŞAM TARZINDAN ÇOK GENLER BELİRLEYİCİ
Araştırma ekibinden Yeni Zelanda’daki Otago Üniversitesi’nden epidemiyolog Tony Merriman, “Gut kronik bir hastalıktır ve genetik temellidir. Hastaların yaşam tarzını suçlamak doğru değildir” diyerek, yaygın yanılgının kırılması gerektiğini vurguladı.
Gut, kandaki ürik asit seviyesinin yükselmesiyle eklemlerde kristallerin oluşması sonucu ortaya çıkıyor. Bağışıklık sistemi bu kristallere saldırdığında ise şiddetli ağrı ve iltihaplanma meydana geliyor.
TEDAVİLERDE YENİ KAPILAR AÇILABİLİR
Çalışma, genetik faktörlerin hastalığın her aşamasında etkili olduğunu gösteriyor. Özellikle bağışıklık sisteminin kristallere verdiği tepki ve ürik asidin vücutta taşınma şekli genlerle yakından bağlantılı.
Bilim insanları, bu yeni bulguların mevcut ilaçların yeniden değerlendirilmesine ve daha etkili tedavilerin geliştirilmesine kapı aralayabileceğini belirtiyor.
ÖNYARGILAR TEDAVİYİ GECİKTİRİYOR
Yanlış inanışların hastaların doktora gitmesini geciktirdiğini söyleyen Merriman, “Bu yaygın mit, insanlarda utanç yaratıyor ve önleyici tedaviye ulaşmalarını engelliyor. Oysa uygun ilaçlarla ağrılar büyük ölçüde önlenebilir” dedi.
Araştırma çoğunlukla Avrupa kökenli verilerden elde edilmiş olsa da, sonuçlar gutun nedenlerini anlamada önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
