Adana'nın Seyhan ilçesindeki İstiklal Mahallesi'nde bulunan ikiz tarihi binalar, 1882'de Sultan 2. Abdülhamid döneminde öğretmen yetiştirmek amacıyla inşa edildi. Yıllar içinde farklı isim ve kademelerde eğitim veren yapılar, bugün Adana Erkek Anadolu Lisesi ile İhsan Sabancı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ne ev sahipliği yapıyor. Anadolu Ajansı'nın (AA) "Asırlık Mektepler" dosyasında anlatılan binalardan biri, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından eğitime kapatılmış durumda.
Adana'daki ikiz okul binaları ne zaman ve ne amaçla yapıldı?
Yaklaşık 20 dönümlük bir alanda birbirine benzer biçimde yapılan iki katlı binalar, 1882'de hizmete girdi. Osmanlı Devleti'nde erkek öğretmen yetiştiren Darülmuallimin olarak kullanılmaya başlanan yapıların ortasında süs havuzu bulunuyor. Binalarda toplam 18 derslik, laboratuvar, yatakhane ve kütüphane yer alıyordu.
Binalarda hangi bölümler bulunuyor?
Okulun öğretmeni Hacı Mehmet Balcı'nın AA muhabirine aktardığına göre, binalardan birinde 12, diğerinde 6 derslik var. Laboratuvar, yatakhane ve kütüphane de yapıların eğitim işlevini tamamlayan bölümler arasında sayılıyor. Balcı, 20 dönümlük bahçenin de yerleşkenin dikkat çeken özelliklerinden olduğunu belirtti.
Birinci Dünya Savaşı'nda binalara ne oldu?
Tarihi yapılar 15 Temmuz 1917'de İngiliz savaş uçaklarının bombardımanına uğradı. Saldırıda havuz kenarında sohbet eden öğretmen İbrahim Bey ve iki öğrencisi şehit oldu. Bu dönemde Adana Sultanisi'nin Seyhan Nehri kıyısındaki binası askerî karargâh ve malzeme deposu olarak kullanıldığı için Sultani öğrencileri de ikiz binalarda eğitim gördü. Savaşın ardından Sultani eski binasına döndü, ikiz yapılar ise Muallim Mektebi olarak kullanılmayı sürdürdü.
Binalar hangi okullara ev sahipliği yaptı?
Adana Kız Lisesi 1932'de kurulunca Adana Sultanisi, Adana Erkek Lisesi adını aldı ve ikiz yapılara taşındı. Buradaki Muallim Mektebi ise başka bir bölgeye geçti. Yanlarına yeni binalar eklenip derslik sayısı artırılınca 1960'ta tarihi binalardan birini Adana Erkek Lisesi, diğerini Çukurova Ortaokulu kullanmaya başladı. Uzun yıllar ortaokulun kullandığı bina sonradan önce Güzel Sanatlar Lisesi'ne, ardından İhsan Sabancı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ne tahsis edildi.
Depremde hangi bina hasar gördü, restorasyon yapılacak mı?
Adana Erkek Anadolu Lisesi'nin kullandığı tarihi bina, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından hasarlı bulunduğu için eğitim öğretime kapatıldı. Restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından yapının yeniden öğrencilerle buluşturulması planlanıyor.
Adana Erkek Lisesi'nde hangi isimler öğretmenlik yaptı, hangileri mezun oldu?
Okulda bir dönem Nurullah Ataç ile "Bayrak" şiiriyle tanınan Arif Nihat Asya öğretmenlik yaptı. Mezunlar arasında şu isimler bulunuyor:
- Orhan Kemal
- İlhan Selçuk
- Yılmaz Güney
- Ruhi Su
- Turhan Selçuk
- Demirtaş Ceyhun
- Mustafa İnan
- Hasan Hüseyin Korkmazgil
- Aytaç Arman
- Ali Özgentürk
- Faruk Tınaz
- Hakkı Bulut
- Murat Kekilli
- Nihat Ziyalan
Okulun siyasete ve bilime katkısı nedir?
Resim öğretmeni Balcı, lise sayısının az olduğu dönemlerde farklı kentlerden öğrencilerin Adana'ya geldiğini söyledi. Balcı, "Birçok ünlü mezunumuz var" diyerek Orhan Kemal, Mustafa İnan, İlhan Selçuk ve Yılmaz Güney'i sıraladı. Aynı okulun mezunları arasında 50. Hükümet döneminde görev yapan Devlet Bakanı Bekir Sami Daçe, Kültür Bakanı Timurçin Savaş ve Devlet Bakanı Esat Kıratlıoğlu ile AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik'in de yer aldığını belirtti.
