Afganistan yönetimi, ABD'nin ülkede yasal ikamet belgesi bulunmayan bazı Afgan göçmenleri Pakistan'a göndermeyi planladığına ilişkin haberlerden endişe duyduğunu bildirdi. Tolo News'un aktardığına göre Afganistan Dışişleri Bakanlığı, Afgan vatandaşlarının haklarını korumanın yönetimin sorumluluğunda olduğunu belirtti. ABD makamları ise uçuşu kamuoyu önünde duyurmadı.
Afganistan Dışişleri Bakanlığı ne açıkladı?
Afganistan Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, yönetimin ABD'nin belgesiz Afgan göçmenleri Pakistan'a gönderme planına ilişkin haberlerden endişe duyduğunu kaydetti. Bakanlık, Afgan vatandaşlarının haklarının korunmasını yönetimin sorumluluğu olarak tanımladı.
Açıklamada, Afganların dünyanın neresinde bulunurlarsa bulunsunlar uluslararası kabul görmüş ilkeler çerçevesinde muamele görmesi gerektiği vurgulandı. Üçüncü ülkelerden de yabancı uyruklu kişilerin geleceğini kısa vadeli çıkarlar karşılığında pazarlık konusu yapmamaları istendi.
ABD'nin planı nedir?
Ortaya atılan iddiaya göre ABD yönetimi, Louisiana eyaletinde yasal ikamet belgesi bulunmadığı gerekçesiyle gözaltına aldığı 150'den fazla Afgan göçmeni ilk olarak Pakistan'a göndermeyi planlıyor. İddiaya göre Afganistan sınırına kadar sınır dışı edilme sürecini de Pakistan denetleyecek.
Bu rakam, Afgan tarafının açıklamasına ve ona dayanan haberlere ait. Bağımsız kaynaklarda planlanan uçuştaki kişi sayısı doğrulanmış değil.
Plan hakkında başka hangi bilgiler var?
Amerikan basınına ve göçmen hakları kuruluşlarına dayanan haberlere göre konu, Bloomberg'in 26 Ekim'de yayımladığı habere dayanıyor. Haberde bir federal yetkili[…] ve göçmenlik avukatları kaynak gösterildi. VisaVerge'in aktardığına göre ICE'ın bir yetkilisi 30 Ekim'de Virginia'daki bir mahkemeye sunduğu dosyada, bir Afgan'ın Pakistan'a uçurulacağını ve oradan Afganistan'a nakledileceğini belirtti.
Afgan göçmenlere destek veren AfghanEvac, Louisiana'nın Alexandria kentinden kalkacak bir charter uçuşun kasımın ilk haftasında gerçekleşebileceğini açıkladı. Human Rights First ise uçuşun 3 Kasım Salı günü yapılacağını öne sürdü. Bu tarihler resmî makamlarca doğrulanmadı.
ABD yönetimi iddialara ne yanıt verdi?
ABD Ulusal Güvenlik Bakanlığı (DHS) sözcüsü, ICE'ın operasyonel güvenlik ve personel emniyeti gerekçesiyle gelecekte yapılacak sınır dışı operasyonları hakkında yorum yapmadığını bildirdi. Yetkililer, uçuştaki kişi sayısını ya da Pakistan'ın bu kişileri kabul edip etmeyeceğini açıklamadı.
Pakistan'ın rolü ne olacak?
İddialara göre Pakistan, sınır dışı edilecek kişilerin Afganistan'a geçişi öncesinde bir geçiş noktası olarak kullanılacak. AfghanEvac, gözaltındaki Afganların Pakistan'a gönderilmesinin bir ilk olacağını belirtti. Pakistan'ın bu süreci denetleyeceği iddiası ise Islamabad tarafından doğrulanmış değil.
Pakistan, bir süredir belgesiz Afgan göçmenlere yönelik geniş çaplı geri gönderme politikası yürütüyor ve bu uygulama BM ile insan hakları kuruluşlarının eleştirilerine konu oluyor.
ABD yasaları bu tür sınır dışı işlemleri engelliyor mu?
ABD yasaları, mahkemelerin kişilerin büyük olasılıkla zulümle karşı karşıya kalacağına hükmettiği ülkelere sınır dışı işlemini yasaklıyor. Bu nedenle sınır dışı kararının, kişinin gönderileceği ülkedeki riskler açısından hukuki itirazlara açık olduğu ifade ediliyor.
VisaVerge'in aktardığına göre ABD'nin Taliban yönetimiyle doğrudan geri gönderme anlaşması bulunmuyor. Uluslararası Af Örgütü ise tehlikeyle karşı karşıya kalacak Afganların geri gönderilmesinin, kişilerin zulüm görme riski bulunan yerlere gönderilmesini yasaklayan geri göndermeme (non-refoulement) ilkesini ihlal edeceğini savundu.
Gözaltındaki Afganlar ne yapabilir?
AfghanEvac, gözaltındaki Afganlara hukuki destek almalarını ve dosyaları sonuçlanmadan önce zulüm ya da işkence korkularını yetkililere bildirmelerini öneriyor. Süreçlerin her bir kişi için ayrı mahkeme kararlarına bağlı olduğu belirtiliyor.
