ABD'de ara seçimler 3 Kasım Salı günü yapılıyor. Seçmenler Temsilciler Meclisindeki 435 sandalyenin tamamı ile Senatodaki 100 sandalyeden 35'i için oy kullanacak. Başkan Donald Trump'ın ikinci döneminin ortasına denk gelen seçimin sonucu, Beyaz Saray ile Kongre arasındaki güç dengesini önümüzdeki iki yıl için belirleyecek. Cumhuriyetçiler her iki kanattaki çoğunluğu korumaya çalışırken, Demokratlar iki kanatta da çoğunluğu hedefliyor.
Ara seçimler ne demek?
Ara seçim, başkanlık seçimlerinin yapılmadığı, başkanın dört yıllık görev süresinin ortasındaki Kongre seçimlerine verilen ad. ABD'de başkanlık seçimi dört yılda bir, Kongre seçimi ise iki yılda bir yapılıyor. Seçmenler bu seçimlerde aynı zamanda görevdeki başkanın performansını da değerlendirmiş oluyor.
Seçimde hangi görevler için oy kullanılacak?
Temsilciler Meclisinin 435 üyesinin tamamı yenileniyor. Senatoda ise normal takvim kapsamında 33 sandalye seçime gidiyor. Florida ve Ohio'daki iki özel seçimle birlikte sandığa gidecek Senato sandalyesi sayısı 35'e çıkıyor. Ayrıca 36 eyalette valilik yarışı yapılacak, çok sayıda eyaletin yasama organı üyeleri ve yerel yöneticiler de belirlenecek.
Temsilciler Meclisi ile Senato arasındaki fark ne?
Temsilciler Meclisi üyeleri iki yıllığına seçiliyor ve her eyaletin temsilci sayısı nüfusa göre belirleniyor. Örneğin Texas 38, California 52, New York 26 temsilciyle temsil edilirken Iowa 4, Idaho 2, Alaska ise 1 temsilciye sahip. Senatoda nüfusa bakılmaksızın her eyaletin iki senatörü bulunuyor. Senatörler altı yıllığına seçiliyor ve yaklaşık üçte biri iki yılda bir yenileniyor.
Kongre seçiminde Seçiciler Kurulu var mı?
Hayır. Kongre üyeleri seçmenlerin doğrudan oyuyla belirleniyor. Başkanlık seçimlerinde kullanılan Seçiciler Kurulu (Electoral College) sistemi bu seçimlerde uygulanmıyor. Yeni Kongre 3 Ocak 2027'de resmen göreve başlayacak.
Oy verme süreci nasıl işliyor, sonuçlar ne zaman belli olur?
Seçimler federal düzeyde yapılsa da oy verme ve sayım süreçlerini büyük ölçüde eyaletler yürütüyor. Seçmenler sandıkta, erken oy veya posta yoluyla oy kullanabiliyor. Kimlik gösterme zorunluluğu, seçmen kayıt süreleri ve posta oylarının kabul son tarihleri eyaletten eyalete değişiyor. Ülke genelinde tek bir sandık kapanış saati olmadığı için sonuçlar doğudan batıya farklı saatlerde gelmeye başlıyor. Oy farkının az olduğu eyaletlerde kesin sonucun açıklanması birkaç günü bulabiliyor.
Katılım ne durumda?
AA'nın aktardığı ABD medyası analizlerine göre 47 eyalet ile başkent Washington'da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullandı veya oyunu posta yoluyla gönderdi. Bu sayı, 2022 ara seçimlerinin aynı dönemine kıyasla yaklaşık 10 milyon fazla. Trump destekçileri ile karşıtları arasındaki siyasal ayrışmanın derinleştiğine dair göstergelerin katılımı artırdığı değerlendiriliyor.
Temsilciler Meclisinde güç dengesi nasıl?
1 Kasım itibarıyla Mecliste 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunuyor; iki sandalye boş. Salt çoğunluk için 218 sandalye gerekiyor. Demokratların çoğunluğu alabilmesi için mevcut sandalyelerine en az 4 sandalye eklemesi gerekiyor. Meclis çoğunluğu; Meclis Başkanının seçimini, yasama gündemini, bütçe görüşmelerini ve komitelerin yönetimini belirliyor. Demokratların çoğunluğu kazanması halinde Trump'ın azline yönelik süreç dahil birçok başlığın Meclis gündemine gelmesi bekleniyor.
Senatoda tablo ne?
Cumhuriyetçilerin 53 sandalyesi var. Demokratların ise kendileriyle birlikte hareket eden 2 bağımsız dahil 47 sandalyesi bulunuyor. Demokratların çoğunluğu alması için Cumhuriyetçilerden net 4 sandalye kazanması gerekiyor. Georgia, Michigan, Maine, Alaska, Kuzey Carolina, Ohio ve Iowa'daki yarışlar yakından izleniyor. Demokratlar, Trump'ın 2024'te kazandığı Georgia ve Michigan'daki sandalyelerini savunurken Cumhuriyetçiler, Kamala Harris'in kazandığı Maine'deki sandalyelerini korumaya çalışacak.
Senato çoğunluğu neden tek başına yetmiyor?
Senato; Yüksek Mahkeme dahil federal yargıçların ve üst düzey yönetim görevlilerinin onayı ile uluslararası anlaşmaların değerlendirilmesinde yetkili. Ancak çoğunluk, her yasa teklifinin kabulü için yeterli olmuyor. Birçok düzenlemede tartışmanın sona erdirilmesi için 60 senatörün desteği gerekiyor. "Filibuster" adı verilen bu yöntemle azınlıktaki bir senatör uzun süre konuşarak yasama sürecini geciktirebiliyor.
Anketler ne gösteriyor?
Real Clear Politics'te yer alan son ankete dayalı tahminlere göre Demokratlar Senatoda 4 sandalye kazanarak 51'e ulaşabilir. Temsilciler Meclisinde ise 24 ilave sandalye kazanarak 239 sandalyeye çıkmaları öngörülüyor. Bunlar kesin sonuç değil, anket tahminleri.
Sonuç Trump'ın kalan döneminde neyi değiştirecek?
ABD'de görevdeki başkanın partisinin ara seçimde güç kaybetmesi alışılmış bir durum. AA'nın değerlendirmesine göre ekonomi kaynaklı şikayetler nedeniyle Cumhuriyetçilerin iki kanattaki çoğunluğu kaybetmesi, Trump'ın 2027 ve 2028'deki yasama sürecini zorlaştıracak. Demokratların yalnızca Temsilciler Meclisinde çoğunluk kazanması bile özellikle bütçe, vergi ve göçmenlik düzenlemelerinin Kongreden geçmesini güçleştirebilir. Seçim sonuçları, 2028 başkanlık seçimine giden süreçte iki partinin dengesini de etkileyecek.
