ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) danışma paneli, ABD'li Grail şirketinin geliştirdiği Galleri testinin piyasaya çıkış öncesi onay alması yönünde oy kullandı. Galleri, tek bir kan tahliliyle birden fazla kanser türünü henüz belirti vermeden, erken aşamada tespit etmeyi amaçlayan çoklu kanser erken teşhis testleri arasında yer alıyor. Karar, sıvı biyopsi olarak bilinen bu teknolojilerin tıpta kabul görmesi açısından önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.
Galleri testi nedir?
Galleri, sağlıklı görünen ve herhangi bir belirti taşımayan kişilerde kanser sinyali aramak için tasarlanmış bir kan testi. Grail'e göre test, 50'den fazla kanser türüne ait sinyalleri tek bir kan örneğinden tarayabiliyor. Mevcut tarama programları ise meme, bağırsak ve rahim ağzı kanseri gibi sınırlı sayıda kanser türünü kapsıyor.
Çoklu kanser testleri nasıl çalışıyor?
Bu testler, vücut sıvılarında dolaşan ve tümörlerden kaynaklanan DNA parçaları gibi anormal molekülleri analiz ediyor. Tümör hücreleri, sağlıklı hücrelerden farklı moleküler izler bırakıyor. Test bu izleri yakalayarak kanser sinyali olup olmadığını ve sinyalin vücudun hangi bölgesinden gelebileceğini tahmin etmeye çalışıyor. Uzmanlara göre bu yöntem, kanserin organlara yayılmadan saptanmasına imkân tanıyabilir.
FDA panelinin kararı ne anlama geliyor?
Danışma panelleri, FDA'ya bilimsel değerlendirme sunan bağımsız uzman kurullarından oluşuyor. Panelin oyu bağlayıcı değil; nihai onay kararını FDA veriyor. Ancak FDA, kararlarında genellikle panel görüşlerini dikkate alıyor. Bu nedenle olumlu oy, testin onay sürecinde önemli bir adım olarak görülüyor.
Uzmanlar neden temkinli?
ABD'deki bu gelişmeye rağmen Hong Kong'daki sağlık otoriteleri ve doktorlar, testin geniş kitlelere uygulanması konusunda temkinli yaklaşıyor. Uzmanlar, hastane ve kliniklerde rutin kullanım için daha fazla klinik veriye ve uzun vadeli takip sonuçlarına ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Bölgedeki sağlık kurumları, yanlış pozitif sonuçların önüne geçilmesi için ek araştırmalar yapılmasını talep ediyor.
Yanlış pozitif sonuç ne demek?
Yanlış pozitif, testin kanser olmayan bir kişide kanser sinyali saptaması anlamına geliyor. Bu durum, kişinin gereksiz yere ileri tetkiklerden, görüntüleme işlemlerinden ya da biyopsiden geçmesine ve ciddi bir kaygı yaşamasına yol açabiliyor. Tarama testlerinde yanlış pozitif oranı, testin toplum geneline uygulanıp uygulanamayacağını belirleyen temel ölçütlerden biri.
Erken teşhis neden önemli?
Kanserde erken tanı, tedavi başarısını doğrudan etkileyen faktörlerin başında geliyor. Hong Kong'da erken teşhis ve gelişen sağlık politikaları sayesinde kanser kaynaklı ölümlerin son 30 yılda yüzde 40'tan fazla azaldığı bildiriliyor. Galleri gibi yeni nesil testlerin bu tabloya nasıl bir katkı sağlayacağı ise yapılacak yeni klinik çalışmalarla netleşecek.
Galleri testi ne zaman kullanılabilecek?
Testin ABD'de onaylı bir tarama aracı olarak kullanılabilmesi için FDA'nın nihai kararı bekleniyor. Türkiye'de testin kullanımına ilişkin bir düzenleme bulunmuyor. Kanser taraması ve risk değerlendirmesi konusunda mutlaka bir hekime danışılmalı.