Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) liderleri, Myanmar'daki krizi "yapıcı ve ilkelere bağlı" bir şekilde ele alma konusunda anlaştı. Açıklamayı, Manila'da düzenlenen ASEAN 49. Liderler Zirvesi'nin ev sahibi Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. yaptı. Filipinler Haber Ajansı'nın (PNA) aktardığına göre Marcos Jr., liderlerin 5 maddelik mutabakattan yararlanarak sürece yaklaşma noktasında ortak görüşe vardığını söyledi.
ASEAN liderleri Myanmar konusunda neye vardı?
Marcos Jr.'ın anlatımına göre liderler, Myanmar meselesini yapıcı ve ilkelere bağlı bir yaklaşımla ele almak konusunda mutabık kaldı. Bu yaklaşımın dayanağı, krizin çözümü için daha önce yayımlanan 5 maddelik mutabakat. Marcos Jr., liderlerin görüşmelerinin "Myanmar'ın yönettiği daha kapsamlı ve barışçıl bir süreçle" sonuçlanmasını temenni etti. Açıklamada yeni bir yaptırım ya da somut bir takvim yer almadı.
Marcos Jr. Myanmar krizi hakkında ne dedi?
Filipinler Devlet Başkanı, krizin özünde insanların, yerinden edilen ailelerin ve insani yardıma ihtiyaç duyan toplulukların bulunduğunu vurguladı. Marcos Jr., "Myanmar yalnızca ASEAN'ın gündemindeki bir mesele değil, Asya-ASEAN ailesinin bir parçasıdır." dedi. Oturumların, 5 maddelik mutabakatın uygulanmasının nasıl ilerletilebileceğine dair "pratik ve geleceğe dönük" konuşmalara yol açmasını umduğunu da ekledi.
5 maddelik mutabakat nedir?
5 maddelik mutabakat, ASEAN'ın 2021'de Myanmar'daki kriz için ortaya koyduğu yol haritası. Blok, o tarihten bu yana Myanmar ile ilişkilerinde bu çerçeveyi temel başvuru noktası olarak kullanıyor. Uygulama konusunda ise ilerleme sınırlı kaldı; analistler planın büyük ölçüde tıkandığını belirtiyor.
Filipinler neden ASEAN dönem başkanı?
Filipinler, 2026 dönem başkanlığını Myanmar'dan devraldı. Kaynaklara göre ASEAN liderleri, süregelen kriz nedeniyle Myanmar'ın dönüşümlü başkanlığı üstlenmesine izin vermedi. Başkanlığı başlangıçta 2027'de devralması planlanan Filipinler, sırayı öne çekti. Dışişleri Bakanı Ma. Theresa Lazaro ise başkanın Myanmar özel temsilcisi olarak görev yapıyor.
Myanmar'daki seçimler ASEAN'ı nasıl böldü?
Myanmar'da askerî yönetim, seçimleri 28 Aralık 2025, 11 Ocak ve 25 Ocak 2026 tarihlerinde üç aşamada yaptı. Ocak 2026 sonunda Cebu'daki toplantının ardından Lazaro, ASEAN içinde seçim sonuçlarının tanınması konusunda uzlaşı bulunmadığını açıkladı. Basına yansıyan değerlendirmelere göre Malaysia blokun seçimleri onaylamaması gerektiğini savunan en sesli ülkeler arasındaydı. Vietnam ise 5 maddelik mutabakatın ilerletilmesi için yeni adımların değerlendirilmesinden yana tutum aldı. Bernama'nın Mayıs 2026 tarihli haberine göre tanıma konusunda ortak karar yine çıkmamıştı.
Zirve öncesinde hangi öneriler masadaydı?
Temmuz 2026'da Manila'da yapılan ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda bakanlar, 5 maddelik mutabakatı yeniden teyit etti. Bakanlar, şiddetin kalıcı biçimde durdurulması ve tüm siyasi tutukluların serbest bırakılması gibi başlıklarda somut ve ölçülebilir adımlar çağrısı yaptı. Basın haberlerine göre ölçütler belirlenmesi ve daha uzun dönemli bir özel temsilci görevlendirilmesi önerileri, üst düzey yetkililerce netleştirilip Kasım'daki liderler zirvesine taşınacaktı. Zirvede bu önerilere ilişkin bir karar alınıp alınmadığı henüz teyit edilemedi.
ASEAN'ın Myanmar politikası bundan sonra nasıl şekillenebilir?
Marcos Jr.'ın ifadeleri, bloğun mevcut çerçeveden vazgeçmeden uygulamayı güçlendirmeye çalışacağına işaret ediyor. Zirvenin resmî sonuç belgesi ve dönem başkanı açıklaması yayımlandığında, ölçüt ve özel temsilci önerilerinin akıbeti netleşecek. Myanmar yönetiminin bu çağrılara nasıl karşılık vereceği de sürecin belirleyici unsurlarından biri olacak.
