Avrupa'da ekim ayında Fransa, İspanya, Belçika, Avusturya, Çekya, Almanya, İtalya, Arnavutluk ve Kosova'da hükümetlerin eğitim ve ekonomi politikalarına karşı gösteriler düzenlendi. Anadolu Ajansı'nın (AA) derlemesine göre eylemlerde özellikle "Z kuşağı" olarak anılan gençlerin sokağa inmesi dikkat çekti. Bazı ülkelerde gösteriler şiddet olaylarına, polis müdahalelerine ve gözaltılara sahne oldu.
Avrupa'da ekim ayında hangi ülkelerde protesto yapıldı?
Protestolar Fransa'da başladı ve Belçika, İspanya, Arnavutluk gibi ülkelerde öğrenciler tarafından sürdürüldü. Avusturya, Çekya, Almanya ve İtalya'da da farklı gerekçelerle gösteriler yapıldı. Taleplerin ortak noktası eğitim koşları, bütçe kesintileri ve hayat pahalılığı oldu.
Fransa'da protestolar nasıl başladı?
Eylemler, Paris banliyösü Creteil'de bir lisenin önünde 17 Eylül'de başladı ve ülke geneline yayıldı. Öğrenciler okullar için daha fazla imkan ve öğretmen istiyor. Üniversite öğrencileri ve işçi sendikaları da eylemlere destek verdi. Öğrenciler, eğitim için ek 10 milyar avro taleplerinin karşılanmaması halinde eylemlerini sürdüreceklerini açıkladı.
Fransa'daki eylemlerde kaç kişi gözaltına alındı?
AA'ya göre lise eylemlerinde çoğu reşit olmayan yaklaşık 8 bin kişi gözaltına alındı. Muhalefetin polisin sert müdahalesini eleştirdiği eylemlerde en az bir öğrenci gözünü, bir öğrenci dişlerini, bir öğrenci de elini kaybetti. Öğrenciler, hayat pahalılığı ve yüksek akaryakıt fiyatlarına tepki gösteren Sarı Yelekliler'in 17 ve 24 Ekim gösterilerine de katıldı.
17 Ekim'de Fransa'da neler yaşandı?
Yerel makamların yüksek katılımı öngörmediği 17 Ekim eylemlerinde dükkanlar, mağazalar ve kamu binaları zarar gördü. AA, 2 bin 500'den fazla dükkanın yağmalandığını ve 2 bin 700 kişinin gözaltına alındığını aktardı. Hükümet esnafa yardım açıkladı ve zararı verenlerin maliyeti karşılamasını öngören tasarının Meclis'teki görüşmelerini hızlandırmaya çalıştı. Tasarı, sosyal medyada şiddet ve yağmaya çağıran içeriklerin kaldırılmasını da hedefliyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron 26 Ekim'de "Sosyal medya demokrasilere zarar veriyor" dedi.
İspanya'da protestoların nedeni ne?
İspanya'da gösterilerin merkezinde konut krizi var. 22 Eylül'de 87 yaşındaki Mari Carmen'in kirasını ödeyemediği için zorla evden çıkarılması tepkileri artırdı. Madrid'de 26 Eylül'de Sol Meydanı'nda başlayan çadır eylemi Barselona, Las Palmas ve Valensiya'ya yayıldı. Konut önlemlerinin mecliste onaylanmaması üzerine Başbakan Pedro Sanchez 29 Kasım'da erken seçim kararı aldı. Eğitim çalışanlarının grevi ve çiftçilerin yol kesme eylemleri de yaşandı.
Barselona ve Bilbao'daki olaylarda ne oldu?
Barselona'da 24 Ekim'de sosyal medya üzerinden örgütlenen yaklaşık 500 kişilik grup dükkanları yağmaladı. AA'ya göre olaylarda 15 kişi yaralandı, 75'i reşit olmayan 128 kişi gözaltına alındı. Bilbao'da 26 Ekim'de aşırı sağcı bir sosyal medya figürüne karşı düzenlenen gösteride araçlar ve çöp bidonları ateşe verildi, 19 kişi gözaltına alındı.
Belçika'da neler yaşandı?
Belçika'da öğrenciler 1 Ekim'de Liege'de okulların girişini kapattı. 9 Ekim'de Brüksel'deki sendika eylemine on binlerce kişi katıldı. Grev nedeniyle toplu taşıma, hava ulaşımı ve okullarda aksamalar yaşandı. Ana yürüyüş barışçıl geçti, çevrede polisle çatışma çıktı. Ekim boyunca 600'ü aşkın kişi gözaltına alındı.
Avusturya'da öğrenciler neden yürüdü?
Viyana'da 9 Ekim'de yüzlerce öğrenci, 14 yaşın altındaki kız çocuklarına yönelik başörtüsü yasağını protesto etti. 22 Ekim'de ise on binlerce öğrenci, akademisyen ve üniversite çalışanı, hükümetin üniversitelere yönelik tasarruf planlarına karşı "Kırmızı alarm-Üniversiteleri kurtaralım" sloganıyla yürüdü.
Çekya'da kamu yayıncıları için neden eylem yapıldı?
Prag'da 23 Ekim'de kamu yayıncılarının finansmanını değiştirme planına karşı gösteri yapıldı. Onlarca kişi Temsilciler Meclisi binasına girmeye çalıştı, polis müdahale etti. Ertesi gün binlerce kişi, Çek Televizyonu ve Çek Radyosu'nun bağımsızlığının korunmasını ve tasarının geri çekilmesini istedi.
Almanya ve İtalya'da protestoların nedeni neydi?
Almanya'da silahlanma ve olası zorunlu askerlik uygulamasına karşı Berlin ve Stuttgart'ta gösteriler yapıldı. Stuttgart'a yaklaşık 15 bin kişi katıldı. Berlin, Leipzig ve Hamburg'da üniversite girişleri bloke edildi. İtalya'da ise hayat pahalılığı ve hükümet karşıtı gösteriler Milano, Bologna, Torino ve Roma'da olaylı geçti. Hükümet, Milano'ya ek polis gücünün yanı sıra 500 asker gönderdi.
Arnavutluk ve Kosova'da neler oldu?
Arnavutluk'ta öğrencilerin 13 Ekim'de Tiran'da başlattığı protestolar yolsuzluk iddiaları ve yaşam maliyeti tepkileriyle büyüdü; polis göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Kosova'da ise Priştine'de, Lahey'deki özel mahkemenin yetkilerinin sınırlandırılması talebiyle gösteriler yapıldı. İpek'te 25 Ekim'de öldürülen Arlinda Zekaj'ın ardından 28 ve 29 Ekim'de kadına yönelik şiddete karşı da eylem düzenlendi.
Protestolar sürecek mi?
Fransa'daki eylemlerin farklı meslek gruplarının katılımıyla gelecek haftalarda sürmesi bekleniyor. Çekya'da kamu yayıncıları 3 Kasım'da bir günlük grev yapacak, organizatörler 15 Kasım'da Prag'daki Letna Parkı'nda yeniden toplanacak. Arnavutluk'taki öğrenciler ve Kosova'daki kadın hakları eylemcileri de protestolarını sürdüreceklerini açıkladı.
