İsrail'de 7 sandalyeli Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi, hükümeti kurma görevi için Başbakan Binyamin Netanyahu dahil hiçbir adayı önermedi. Parti temsilcileri, 5 Kasım Perşembe günü Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile yaptıkları istişare görüşmesinde bu tutumlarını bildirdi. Karar, Netanyahu'nun koalisyon ortağı olarak uzun süre destek veren partinin değişen tavrı olarak yorumlanıyor.
Parti, Haredi (ultra-Ortodoks) Yahudilerin Tevrat eğitimine yoğunlaşabilmesi ve askerlik hizmeti konusunda uzlaşma sağlanması yönündeki taleplerini karşılayacak adayı desteklemeye açık olduğunu belirtti. Yerel kaynaklara göre bu talepler karşılanmadan bir adayın tavsiye edilmesi söz konusu değil.
Birleşik Tevrat Yahudiliği kimi tavsiye etti?
Parti, Herzog'a kimseyi tavsiye etmediğini bildirdi. Ne Netanyahu'yu ne de muhalefetin adayı Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'u desteklediler. İsrail basınına göre parti, Haredilere yönelik askerlik muafiyetini düzenleyen bir yasa çıkmadan taahhütte bulunmak istemiyor.
Netanyahu'ya verilen destek kaç milletvekiline düştü?
Netanyahu'yu tavsiye eden milletvekili sayısının 53'ten 46'ya gerilemesi bekleniyor. İsrail basınına göre bu 46 milletvekili Likud, Aşırı Sağcı Yahudi Gücü, Shas ve Dindar Siyonizm partilerinden oluşuyor. Eisenkot'u destekleyenlerin sayısının ise 67'ye yükselmesi öngörülüyor.
Eisenkot'a destek nasıl bir tablo çiziyor?
Meclis'te 48 sandalyeye sahip muhalefet partileri ile İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin 19 milletvekilinin Eisenkot'u desteklemesi bekleniyor. Böylece Eisenkot, Herzog'a iletilen tavsiyelerde Netanyahu'nun önüne geçebilir. Ancak tavsiye sayısı, hükümeti kurma gücü anlamına gelmiyor.
Herzog kime görev verecek, süre ne kadar?
Herzog'un partilerle yürüttüğü istişarelerin ardından ilerleyen günlerde Eisenkot'u görevlendirmesi bekleniyor. Henüz resmî bir görevlendirme açıklanmadı. Görev verilirse Eisenkot'a hükümeti kurmak için 28 gün tanınacak. Talep etmesi halinde bu süre 14 gün daha uzatılabilecek.
Eisenkot'un hükümeti kurması neden zor?
Eisenkot'un 120 sandalyeli Meclis'te hükümet kurabilmesi için en az 61 milletvekilinin desteğine ihtiyacı var. Eski Maliye Bakanı Avigdor Liberman'ın 7 sandalyeli İsrail Evimiz Partisi, Eisenkot'a görev verilmesini destekliyor. Ancak parti, İsrail vatandaşı Filistinlilerin dışarıdan destek vereceği bir koalisyonda yer almayacağını söylüyor.
Filistin asıllı partilerin desteği alınsa bile Liberman'ın koalisyona katılmaması halinde Eisenkot'un bloku 60 milletvekilinde kalıyor. Bu da hükümet kurmaya yetmiyor.
Birleşik Tevrat Yahudiliği Eisenkot'la koalisyona girer mi?
Mevcut koşullarda bunun zor olduğu değerlendiriliyor. Eisenkot liderliğindeki partiler, Haredilerin de zorunlu askerlik yapmasını istiyor. Bu talep, Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin temel önceliğiyle çelişiyor.
İsrail basınında çıkan bir haberde, partinin askerlik muafiyeti yasası karşılığında Eisenkot'a destek verebileceği öne sürüldü. Parti Başkanı Yaakov Asher ise Eisenkot başkanlığındaki bir hükümete destek konusunda herhangi bir temas olmadığını belirtti.
Eisenkot nasıl bir hükümet hedefliyor?
Eisenkot, "Siyonist bir hükümet" kurmayı hedeflediğini açıkladı. Ancak muhalefet bloğunun, İsrail vatandaşı Filistinli milletvekillerinin desteğine ihtiyaç duyduğu bir ortamda bunu nasıl gerçekleştireceğine dair ayrıntı vermedi.
Hükümet kurulamazsa ne olur?
İsrail'deki sisteme göre görevlendirilen aday hükümeti kuramazsa Herzog, görevi başka bir milletvekiline verebilir. Uluslararası basında yer alan değerlendirmelere göre Herzog, en fazla iki kişiye daha görev verebiliyor. Hiçbiri başarılı olmazsa ülke yeniden seçime gidiyor. Herzog'un, Netanyahu ve Eisenkot'u bir araya getirecek bir ulusal birlik hükümeti için çaba göstereceği de basında yer aldı. Eisenkot ise daha önce Netanyahu'nun yönetiminde görev almayacağını söylemişti.
