Birleşmiş Milletler (BM) Yerli Halkların Hakları Özel Raportörü Albert Barume, Avustralya'ya yerli halkların haklarına ilişkin ulusal asgari standartlar belirleme çağrısında bulundu. Barume, iki haftalık Avustralya ziyaretinin son günü olan 13 Kasım'da Sydney'de basına konuştu ve ülkedeki mevcut durumu uluslararası itibar açısından "utanç verici" olarak niteledi.
ABC News'in haberine göre Barume, yerli halkların haklarının eyaletlerin ve bölgelerin elinde güvende olmadığını söyledi. Avustralya hükümeti ise ziyareti memnuniyetle karşıladığını duyurdu.
Albert Barume Avustralya'dan ne istedi?
Barume, ziyareti sonucunda ulaştığı ön bulgulara dayanarak Avustralya'yı BM Yerli Halkların Hakları Bildirgesi ile uyumlu, ulusal düzeyde asgari standartlar getirmeye çağırdı. Bu standartların yerli haklarına ilişkin olması gerektiğini vurguladı. Raportör, Avustralya'nın bu alanda harekete geçmesi gerektiğini belirtti.
Barume neden "utanç verici" ifadesini kullandı?
Barume, yerli halkların haklarının bugünkü durumunu Avustralya'nın uluslararası itibarı açısından "utanç verici" olarak tanımladı. Raportör, "Yerli halkların haklarının eyaletlerin ve bölgelerin elinde güvende olmadığına inanıyorum." dedi.
Ulusal asgari standartlar neden önemli görülüyor?
Barume'a göre bu standartlar olmadan Avustralya'nın insan hakları yükümlülükleri eyaletler ve bölgeler tarafından kolayca göz ardı edilebiliyor. Raportör, bu durumun söz konusu hakların güvence altına alınmamış ve isteğe bağlıymış gibi algılanmasına yol açtığını söyledi. Barume, "İnsan hakları isteğe bağlı olmamalıdır." ifadesini kullandı.
Avustralya hükümeti ne dedi?
Avustralya Başsavcısı Michelle Rowland'ın bir sözcüsü, hükümetin Barume'nin ziyaretini memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Açıklamada, raportörün ön bulgularına ilişkin somut bir adım ya da takvim duyurulmadığı görüldü.
Barume'un Avustralya ziyareti nasıl geçti?
Avustralya basınındaki haberlere göre ziyaret 2-13 Kasım tarihleri arasında Canberra, Adelaide, Broome, Darwin, Torres Boğazı Adaları, Townsville ve Sydney'de gerçekleşti. Barume, Aborijin ve Torres Boğazı Adaları halklarının örgütleri ve temsilcileriyle, hükümet yetkilileriyle, sivil toplum kuruluşları ve akademisyenlerle görüştü. Odak noktaları arasında BM Yerli Halkların Hakları Bildirgesi'nin ulusal düzeyde uygulanması, kendi kaderini belirleme hakkı ve tarihsel haksızlıkların giderilmesi vardı.
Ziyaretin tartışmalı yanı neydi?
Townsville ve Darwin'deki gençlik tutukevlerine yapılması planlanan ziyaretler gerçekleşmedi. BM, bunun nedeni olarak Queensland eyaleti ile Kuzey Bölgesi yönetimlerinin raportörün yetkisiyle iş birliği yapmayı reddetmesini gösterdi. Kuzey Bölgesi yönetimi ise talebin "operasyonel kapasite, güvenlik ve iş gücü kaynak öncelikleri" nedeniyle onaylanamadığını belirtti. Yerli İşleri Bakanı Malarndirri McCarthy, iki yönetimi BM yetkilisinin tutukevlerini ziyaret etmesine izin vermeye çağırdı.
Barume'un nihai raporu ne zaman sunulacak?
Barume'un, ziyarete ilişkin raporunu Eylül 2027'de BM İnsan Hakları Konseyi'ne sunması bekleniyor. Sydney'deki açıklamalar ön bulgular niteliğinde. Nihai değerlendirme ve tavsiyeler bu rapor çerçevesinde netleşecek.
