İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (UAEA) Buşehr Nükleer Santrali'nde birkaç gün önce denetim yaptığını açıkladı. Bekayi, Tahran'da düzenlediği haftalık basın toplantısında İran'ın 1970'ten bu yana Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na (NPT) taraf olduğunu ve yükümlülüklerine bağlı kaldığını belirtti.
Buşehr Nükleer Santrali'nde UAEA denetimi ne zaman yapıldı?
Bekayi'nin ifadesine göre denetim, basın toplantısından birkaç gün önce gerçekleşti. Sözcü, denetimin tam tarihini, kapsamını ve sonuçlarını açıklamadı. Bu bilgiler UAEA'dan da henüz doğrulanmış değil. Bilgi şu an için İran Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasına dayanıyor.
İran NPT yükümlülüklerini sürdürüyor mu?
Bekayi, İran'ın NPT'ye 1970'ten bu yana taraf olduğunu hatırlatarak ülkesinin yükümlülüklerine bağlı kalmaya devam ettiğini söyledi. Buşehr'deki denetimi de bu bağlılığın göstergesi olarak sundu. Uluslararası basında yer alan haberlere göre Bekayi, İran'ın UAEA ile güvenlik anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini askıya almadığını da vurguladı.
İran ile UAEA arasındaki iletişim sürüyor mu?
Bekayi'ye göre İran'ın Viyana'daki temsilciliği, UAEA ile iletişimin kurulduğu kanal olmayı sürdürüyor. Yani iki taraf arasındaki yazışma ve temaslar kesilmiş değil. Ancak Bekayi, ilişkinin normal dönemlerdeki gibi yürümesinin mevcut koşullarda mümkün olmadığını da belirtti.
Bekayi, UAEA ile işbirliği neden eskisi gibi olmayacak dedi?
Sözcü, mevcut durumun devam etmesi halinde UAEA ile işbirliğinin normal dönemlerdeki gibi sürdürülemeyeceğini söyledi. Gerekçe olarak Ajansın, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları karşısında tepkisiz kaldığını gösterdi. Uluslararası basında yer alan haberlere göre Bekayi, bu eleştiriyi UAEA Guvernörler Kurulu'na ve Genel Direktör Rafael Grossi'ye de yöneltti.
Saldırılar denetimleri nasıl etkiliyor?
Bekayi, İran'a saldırı düzenleyen ülkelerin, güvenlik anlaşmalarının uygulanmasını zorlaştırdıkları gerekçesiyle hesap vermeleri gerektiğini söyledi. Tahran'ın bu yaklaşımına göre denetim ve izleme yükümlülüklerinin yerine getirilmesindeki güçlükler, saldırıları düzenleyenlerin sorumluluğunda.
Buşehr'deki denetim ilk kez mi yapılıyor?
Hayır. Uluslararası kaynaklarda yer alan analizlere göre UAEA, Haziran 2026'nın başında da Buşehr'de denetim ve doğrulama faaliyeti yürütmüştü. Aynı kaynaklar, Buşehr'in İran'ın nükleer sahaları arasında Ajans erişiminin sürdüğü nadir tesislerden biri olduğunu aktarıyor. Bu bilgiler yalnızca analiz raporlarına dayanıyor; UAEA'nın Kasım 2026 tarihli bağımsız bir açıklaması henüz yok.
Basın toplantısında başka hangi konular gündemdeydi?
Uluslararası haber kaynaklarına göre Bekayi, ABD ile süren temaslara da değindi. Sözcü, İran'ın yeni bir teklif sunmadığını, mevcut planın masada durduğunu söyledi. Bu konudaki ayrıntılar farklı kaynaklarda farklı biçimlerde aktarıldığı için ayrıca doğrulanmalı.
