Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentinin tarihi çarşısında, İsrail saldırılarında yıkılan dükkanları kendi imkanlarıyla onarıp yeniden açmaya çalışan esnaf, saldırıların tekrarlanmasından endişe ediyor. Esnaf, yeni bir saldırı olması hâlinde yeniden ayağa kaldırmaya çalıştığı iş yerlerini bir daha onaracak güçleri olmadığını söylüyor.
Nebatiye çarşısında neler yaşandı?
Anadolu Ajansı'nın (AA) aktardığına göre İsrail'in 2 Mart'ta Lübnan'a yönelik saldırılarını başlatmasının ardından en fazla hedef alınan kentlerden biri Nebatiye oldu. Çarşı, 2024'teki saldırılarda da ağır hasar görmüştü. Nisan ayında ateşkes öncesinde düzenlenen saldırılarda yeniden hedef alınan çarşıdaki iş yerlerinin büyük bölümü yıkıldı.
Nebatiye'nin tarihi çarşısı neden önemli?
Çarşı, yüzyıllardır kentin ve çevre yerleşimlerin ticaret hayatına yön veriyor. Osmanlı döneminden kalma dükkanlar ve 19. yüzyıldan kalma yapılarıyla kentin tarihi mirasını ve hafızasını yansıtan çarşı, geçmişte bölge halkının önemli buluşma noktalarından biriydi. Saldırıların ardından büyük ölçüde kullanılamaz hâle geldi.
Çarşıdaki hasarın boyutu ne kadar?
Kent sakinlerinin aktardığına göre ticaret merkezindeki dükkanların yaklaşık yüzde 80'i saldırılarda hasar gördü. Çok katlı binalar enkaza döndü, çok sayıda esnaf malını ve sermayesini kaybetti. Resmî bir hasar tespiti haberde yer almıyor; yüzde 80 oranı kent sakinlerinin ifadesine dayanıyor.
Esnaf dükkanları yeniden açabiliyor mu?
Çarşı yavaş da olsa toparlanmaya başlıyor. Bazı esnaf, hasar gören dükkanlarını kendi imkanlarıyla temizleyip onararak yeniden açıyor. Ancak birçoğunun iş yerini onaracak maddi gücü yok. Müşteri sayısının azlığı ve alım gücünün zayıflaması da ticaretin eski canlılığına dönmesini zorlaştırıyor.
Esnaf ne anlatıyor?
Giyim ve ayakkabı ticareti yapan Ahmed Yasin, iş yerlerini ve depolarını kaybettiğini belirtti. Yasin, "Önümdeki ve arkamdaki binalar üçer katlıydı, tamamen yıkıldılar. Malımız, sermayemiz heba oldu, taş üstünde taş kalmadı" dedi. Saldırılar sırasında yerlerinden edilen ailelerin kuzeye ve Beyrut'a gittiğini, ateşkes döneminde ise birçok kişinin topraklarına döndüğünü ifade etti.
Yaklaşık 80 yıllık erkek berberini babasından devralan Ali Saburi ise dükkanını 4 kez onardığını söyledi. Saburi, "Allah korusun, İsrail yeniden saldırırsa dükkanı bir daha onaramam" diyerek maddi imkanının olmadığını, bu nedenle kendi toprağında kalmak zorunda olduğunu anlattı.
Pazar esnafının durumu nasıl?
Her pazartesi çarşıda tezgah açan Muhsin Cedid, bölgenin bir zamanlar Lübnan'ın güneyindeki en büyük pazarlardan biri olduğunu söyledi. Cedid, bugün gelen giden azaldığını, fiyatların düştüğünü ve satışların durgunlaştığını belirtti. Bazı kişilerin gündüz çarşıya gelip akşam kiraladıkları evlere döndüğünü de aktardı.
Kadın giyim mağazası işleten Rami el-Sur ise hem evini hem iş yerini kaybettiğini, mağazasını yeniden açtığını ancak müşterilerin alım gücüne göre fiyat belirlemek zorunda kaldığını anlattı.
Esnafın talepleri neler?
Esnaf, ev ve iş yerlerindeki zararın devlet desteğiyle karşılanmasını bekliyor. Yasin, yeniden imar çalışmalarının başlamasını, Avrupa ülkelerinin katılımıyla Lübnan'ın güneyi için bir fon oluşturulmasını ve çarşının tarihi dokusu korunarak yeniden inşa edilmesini umduklarını söyledi. Saburi ise yetkililerin bölge halkının sorunlarıyla ilgilenmesini istedi.
Yeni bir savaş endişesi neden var?
Yasin, savaşın yeniden başlaması hâlinde bunun öncekinden daha ağır olabileceğini söyledi. Hizbullah'ın İran'a destek için savaşa katılabileceğinin konuşulduğunu, böyle bir durumda ülkenin tüm bölgelerinin tehdit altında olabileceğini ifade etti. Bu değerlendirmeler esnafın kişisel görüşü niteliğinde; haberde resmî bir doğrulama yer almıyor.
Esnaf barış konusunda ne umuyor?
Yasin, bir anlaşma sağlanmasını dilediklerini belirterek, "Gördüğümüz kadarıyla Türkiye bu konuda önemli bir rol oynayacak" dedi. Cedid ise çözümler bulunmasını, barışın sağlanmasını ve herkesin evine dönüp yeniden çalışmaya başlamasını umduğunu söyledi.
